58. Динамикалық жүктемелердің туындау себебі

Қозғалыстың орнатылмаған режимінде машина механизмдерінде айнымалы сипаттағы тербелмелі динамикалық жүктемелер пайда болады. Ол жүктеме сипаты мен шамасы жүйедегі массалардың серпімділік буындары дәрежесіне, кедергі және қозғаушы күштердің өзгеру заңдылығына байланысты.

Серпімді жүйеге сыртқы жүктемелер әсері шоғырланған массалар тербелісіне әкеліп соқтырады да серпімді байланыстарда динамикалық жүктеме пайда болады. Динамикалық жүктеме шамасы статикалықтан 1-неше есе асып түседі,әсіресе, машинаның бұрылыс және қозғалыс механизмдерінің тез іске қосылуы мен тез тежеу кезеңдерінде.

Серпімді тербеліс кезіндегі айнымалы күштер мен моменттердің соншалықты көптігінен олар статикалық пен инерциялық жүктемелерден 3-7 есеге асып түсіп, машина бөлшектерінің қирауы мен ондағы жүктемелердің артып кетуіне соқтырады. Сондықтан көліктік техника механизмдерінде динамикалық жүктемелер атқаратын рөлі ерекше.

59. Іске қосу кезіндегі жетек желісіндегі максималды динамикалық жүктемелер.

Механизмдердің қозғалысы орнатылмаған периодында тербелмелі сипаттағы динамикалық жүктеме пайда болады.

сурет- Динамикалық жүктеменің өзгеру заңдылығы.

0-t₁-іске қосу, екпін алу кезі;

t₁-t₂-қозғалыстың орнатылған режимі;

t₂-t₃-тежеу.

М-тербеліс әсерінің моменті. Ол тербеліс іске қосу және тежеу режимінде орнатылмаған жұмыс режимі болып саналады,яғни динамикалық жүктеме пайда болады. Айналмалы қозғалыстағы механизмнің екпін алу режимі үшін іске қосу моменті:

мұндағы, І₁-жетектің айналатын массаларының жалпы инерция моменті;

І₂- екінші массаның инерция моменті

М₁-элект.қозғалтқыштың н/е тежеуіштің іске қосу (тежеу) моменті;

М₂- кран қозғалысына кедергі моменті;

60.Кран бұрылу бөлігінің айналымы кезіндегі инерциялық кедергілер

Бұрылатын кранның бiр бөлiгiнiң айналуы орнатпайтын күйiнде бiрге жебе тәрiздi жұмыс жабдығы және жүктi инерциямен инерция кедергiлерi, оның бұрылатын бөлiгiнiң мерзiмдi инерциялары пайда болады. Бұл кедергiлерді мына теңдеу бойынша анықтауға болады:

,

Мұндағы: m _г – жүктiң массасы; l_О - бұрылатын бөлiктiң айналу өстерiне жүктiң ортасынан қашықтығы; J_О - бұрылатын кранның бiр бөлiгiнiң айналу өстерiнің инерция моментi; ; ω₀ және ω_g - кранның бұрылатын бөлігі мен қозғалтқыш роторының бұрыштық жылдамдығы; u - механизмнің беріліс саны; t_Р – механизмнің айналу уақыты.

сурет.Жебелік кранның схемасы.

,

Мұндағы:m_с және m_п - жебе және теңестiрушi салмақтың массалары; ρ_u және x_Пр жұмыстың тарту күшінің массасының айналу осіне қатынасы.

Қозғаушының бiлiгiнде iске қосқыш моментi M_П айналулар тетiктiң таратып жiберуiнде M_С моментi, жиiрек ерiксiз келтiру айналмалы кедергi келтiру моменттерiнiң инерциясынан шығады:

Айналу тетігінің ұзындығын берiлiс санына және КПД айналу механизміне көбейтіп M_П , мынаны аламыз: . өрнектер есепке алумен кранның бiр бөлiгi таратып жiберу бұрылатын жұмыс iстейтiн динамикалық моменттi аламыз:

,

Мұндағы: ω_О - бұрылатын машинаның бiр бөлiгiнiң бұрыштық жылдамдығы.