20__ Жыл қаңтар айындағы синтетикалық шоттар бойынша айналым ведомосы

(теңге)

Шифр	Шоттардың аталуы	1.01.20… ж. сальдосы		Қаңтар айындағы айналымдар		1.02.20… ж. сальдосы
		Дебет	Кредит	Дебет	Кредит	Дебет	Кредит
1	2	3	4	5	6	7	8
1310	Шикізат пен материалдар	20000	-	30000	-	50000	-
1040	Ағымдағы банктік шоттардағы ақша қаражаттары	80000	-	-	5000	75000	-
1010	Кассадағы теңгемен ақша қаражаттары	1000	-	1000	-	2000	-
5010	Жарияланған капитал	-	50000	-	-	-	50000
3120	Жеке табыс салығы	-	1000	4000	3000	-	-
3310	Жеткізушілерге қысқа мерзімді кредиторлық берешек	-	20000	-	30000	-	50000
3350	Еңбек ақы төлеу бойынша қысқа мерзімді берешек	-	30000	3000	-	-	27000
	ЖИЫНТЫҒЫ:	101000	101000	38000	38000	127000	127000

Айналым ведомостың жиынтықтары екі-екіден тең болуы тиіс.

Айдың басына қалдықтардың жиынтықтары дебет пен кредит бойынша тең болады, өйткені шоттарды ашу үшін активтің жиынтығы пассивтің жиынтығына тең болған (101000 = 101000) балансты пайдаланамыз.

Біз әрбір соманы екі реттен, бір шоттың дебеті бойынша және басқа шоттың кредиті бойынша жазғандықтан (қосарлы жазу) (38000 = 38000) айдың ішіндегі айналымдардың жиынтықтары дебет пен кредит бойынша тең болады. Бұл сомалар шаруашылық операциялардың тіркеу журналының жиынтығымен сәйкес келуі тиіс. Егер мұндай сәйкестік болмаса, онда кей бір операция қалып кеткен немесе қате жіберілген болып шығады.

Айдың соңындағы қалдықтардың жиынтығы дебет пен кредит бойынша тең болады, өйткені олар бастапқы сальдолар мен айналымдардың негізінде алынған. Енді бұл қалдықтар келесі жаңа баланс құрастыру үшін қолданылады. Біздің мысалда бұл төртінші операциядан кейінгі баланс.

Айналым ведомостары аналитикалық шоттар бойынша жазуларды бақылау үшін толтырылады.

Типтік және Жұмыс жоспарлары шоттарының технологиялық байланысының сызбасы

Шотардың Жұмыс жоспары бөлімдерінің нөмірлері	Шотардың Жұмыс жоспары бөлімдерінің атаулары	Шотардың Типтік жоспары бөлімдерінің нөмірлері
1	Қысқа мерзімді активтер	2, 3қ, 4
2	Ұзақ мерзімді активтер	1, 3ұ
3	Қысқа мерзімді міндеттемелер	6қ
4	Ұзақ мерзімді міндеттемелер	6ұ
5	Капитал мен резервтер	5
6	Кірістер	7
7	Шығыстар	8
8	Өндірістік есепке алу шоттары	9

Ескерту: «қ» және «ұ» белгілері активтер мен пассивтердің мерзімділігін білдіреді.

Сызбадағы шоттар Типтік жоспарының барлық бөлімдері іске қосылғандығына назар аударыңыз.

Одан соң екінші кезекте, авторладың пікірінше, бухгалтерлік жұмыста тәжірибелі дағдыларды үйренуде қолдан келетін жәрдем ете алатын тиісті бөлімдер мен бөлімшелер бойынша бухгалтерлік шоттарды жіктеу кестесін құрамыз. Бұл екі кесте барлық уақытта студенттің жұмыс столында болуы тиіс.

№1 кесте бірнеше бағаналардан, атап айтқанда: 1) балансқа қатысы бойынша жіктеу, яғни активті немесе пассивті болып; 2) бөлімдердің нөмірі; 3) бөлімшелердің нөмірі; 4) бөлімдердің аталуы және 5) ескертуден тұрады.

№ 1 кесте