9. Күйзеліске қарсы басқаруда бизнесті бағалаудың мәні.

Қазіргі жағдайда бизнесті күйзеліске қарсы басқару өзекті мәселе болып отыр. Кәсіпорынның нарықтық құнын бағалай отырып оның қызметінің қаншалықты табысты екенін дәл анықтауға болады. Кәсіпорынның нарықтық құны ұлғайса, онда кәсіпорын өсу сатысында тұр, яғни өндіріс дамиды, өткізу каналдары кеңейеді және кәсіпорын жаңа өткізу нарығын иемденеді. Керісінше, нарықтық құны төмендесе, қолайсыз жағдайлар қалыптасады (күйзеліске ұшырау, банкрот болу). Осыған байланысты бизнестің құны жөніндегі ақпараттарсыз нақты басқару шешімдерін қабылдау мүмкін емес. Күйзеліске қарсы басқару үшін кәсіпорынды бағалаудың негізгі мақсаттарының бірі оның құны жөнінде ақпараттар алу және міндеттерді шешуде басқару процесінің жобасы болып табылады. Осы мақсатқа жетуде бағалау:

• Күйзеліске қарсы басқарылатын іс-шараларды қолдануда тиімді критерий болып табылады;

• Күйзеліске қарсы басқаруда шешім қабылдау үшін қажетті ақпараттар қызметін атқарады, оның ішінде:

• Бақылау массасы көлемін есептеу үшін;

• Қозғалмайтын мүлік объектісін жалғабергенде;

• Мүлік салығын есептеу үшін салық базасын анықтауда;

• Несие алу үшін залог құнын есептеуде.

10. Бизнесті бағалауда ақпараттар. Бизнесті бағалау – кәсіпорынның бұрынғы шығындарың ағымдық жағдайы мен болашақ потенциалын талдауға негізделген. Осындай кешенді тәсілдерді жүзеке асыру үшін көп мөлшерде ақпараттарды жинақ, талдау жүргізу қажет. Олар: сыртқы және ішкі.

11. Бизнесті бағалауда негізгі ішкі және сыртқы ақпараттардың маңызы. Бизнесті бағалау – кәсіпорынның бұрынғы шығындарың ағымдық жағдайы мен болашақ потенциалын талдауға негізделген. Осындай кешенді тәсілдерді жүзеке асыру үшін көп мөлшерде ақпараттарды жинақ, талдау жүргізу қажет. Олар: Сыртқа ақпараттар – аймақта, салада және жалпы экономикада кәсіпорындардың жұмыс жүргізуін сипаттайды. Ішкі ақпараттар – бағаланатын кәсіпорын қызметін сипаттайды.

12. Бағалау қызметін мемлекеттік реттеу. Бағалау қызметін реттеу бағыттары: 1)бағалау қызметінің лицензиялау; 2)бағалау қызметінің жүзеге асырылуын бақылау; 3)кәсіби бағашыларды дайындау білім беру мекемелерімен келісу; 4)нормативті құқықтық актілерді қабылдау мен жасау, оның ішінде: -әдістемелік нұсқаулар; -бағалау стандарттары; 5)бағалау қызметінің сұрақтары бойынша мемлекеттік ұйымдармен етене араласу.

13. ҚР-ң бизнесті бағалау туралы заңы негізгі мақсаты. «ҚР-ның бағалау қызметінің заңы» бойынша ( 2000 жыл 30 қараша, 2002 жыл 14 ақпан) бағалау қызметін мемлекеттік реттеу жүйесі мыналарды қамтиды: 1) бағашының лицензиялау және олардың лицензия талаптарын орындауын бақылау; 2) құн бағалауда кәсіби мамандарды дайындау; 3) бағалау қызметінің метологиялық базасын қалыптастыру;

«ҚР бағалау қызметі жөніндегі» Заңы бойынша (2000 ж) бағалау жөніндегі келісім шарттағы шарттар: - келісім шартқа отырудың негізі; - бағалау объектісінің түрі; - бағаланатын объекті құнын анықтау түрі; -бағалауды өткізуде ақшалай ақы төлеу; - бағашының азаматтық жауапкершілігін сақтандыру;