Янар тау (Шигырьләр, поэма) һаман истә

И, гүзәлсең, алан!

И зәңгәр күк!

Уелып карап торам югары.

Яфракларга сарылып сызыла

Бездән калган тальян моңнары...

Үткән гомер офыгына, талым,

Качыргансың ахры кызларны...

Айлы аланда кызлар күренмәсә,

Кичке уенның кадере буламы?..

Ак шомыртлар өнсез җыру тыңлый:

Өзелә гармун – җанга тансык ла.

Эх-х...

Күптән тынган монда тальян моңы –

Айсыз, гамьсез сагыш таллыкта...

Йөрәкнең иң нечкә кылларында

Чыңлый айлы кичләр хәзер дә.

Искә төшеп яшьлек мизгелләре

Канат куеп уза хәтергә...

Нурлы хәят

...Бәхет, шатлыгының серен

Белә үзе генә...

Бер күрде – тылсым дөньясы

Күчте күңеленә.

Шул көннән нурлы җиһаннан

Сафлык иңә җанга.

Күтәрде сихри карашы

Йолдызларга, таңга.

Җан теләгән хәят белән

Ашты хыялына.

Яшәүнең бәхет икәнен

Тойды яңа гына...

Мәңгелек тирәк

Бар дөньяның утын үзенә йолган –

Һәр җан өчен яна.

Йөз яшәгән. Тыныч бер көне юк,

Кайгыра: и бала.

Хакны яклап укка юлыкканмын,

Кан-биләүдә ятам.

Килеп җиткән, бәгырь канын биргән,

Өзелә: и балам.

Янар таудай ургый, кайный дөнья,

Тормыш – утлы дала.

Багам күзләренә... Бу изге җан...

Безнең өчен яна.

Күптән киләм гомер чикләреннән,

Чәч агарган сана.

Инде үзем әткә. Газизләргә

Без һаман да бала.

Язмыш-ялкыннарда күпме көйдек.

Түзә садә йөрәк.

Дөнья утын йоткан ана җаны –

Күләгәле тирәк.

Күз карашың, әнкәй

Әниемнең миндер иң нәние.

Иң газизе, иң күз карасы.

Миндер аның кайгылы төннәре,

Һич җуелмас йөрәк ярасы.

Язгы урман мине бүләк иткән,

Ак шомыртлар төреп биләгән.

Күк гөмбәзе иелеп сер сөйләгән,

Саф чишмәләр моңын көйләгән.

Җилдә җырлый-җырлый ак каеннар

Татлы шәраб миңа эчерткән.

Күксел күзләремә бага-бага,

Бөдрә таллар мине тирбәткән.

Зәңгәр күккә карап ятканмындыр

Изге иман теләп ихсаннан.

Күз карашың, әнием, җиһан нуры.

Догаларың алам җиһаннан.

Син булганга күгем аяз минем.

Күңелең сүрелмәсен, күзалмам.

Туган илдән, синнән башка, әнкәй,

Йөрәгемә урын табалмам.

Өй түрләребезнең гөле булып

Мең яшәгез әле, шиңмәгез.

Сезнең белән генә дөнья бөтен –

Шул бәхеттән мәхрүм итмәгез.

ЌИЋЊЧЕ

Шђфђкъ уйный èкђн тђрђзђдђ,

Дљнья балкый ал таћ йљзеннђн.

Нè гомердђн

Ялкын тљсе шомга сала аны,

Шул аерды татлы тљшеннђн.

Шђп тљш књреп ята èде чал карт:

Егет чагы – сабантуй, èмеш:

Ныклап кысса, хђтта њгез сыртын

Сындырырлык гаярь буй, èмеш.

Џай, шђп èде тљше! Нèшлђсен соћ?

Тèк бер афђт тљшкђн язмышка:

Ќанына тèгђн саен бèлè аны,

Кèтереп сала сары сагышка.

Ќèћњ кљне бњген...

Кан тамчысы тљсле чык нурлары, –

Нèк сулкылдый бљек май ќèле?

Кабат хђтерен утлы дђвер бèлè,

Белђ – моннан котылу юк èнде...

Кемнећ чоры – шуныћ бњресе улый,

Кèрђге аяп тормый тèрђген.

Ул да – бер колы èде њгè èлнећ –

Тљпкђ ќèгеп бèрде кèрђген.

Џай, мут булды сњзгђ кљфер гасыр:

Оќмах èде вђгúдђ њрлђре.

И-è, беркатлы...

Бљкрђйгђнче аттан каты тартты,

Алда мђкер юлын књрмђде.

Књптђн кèлђ бу юл, бабасы да

Мећ кèчкђндер газап дèћгезен.

Ђрнесђ дђ, љнсез сљйрђгђннђр –

Мул тартканнар њгè èл йљген...

Дњрт ел буе тђмугú яккан утта –

Утлы дала, канлы юллары,

Таулар њкереп янды яумђхшђрдђ,

Нèчек чыдагандыр ќаннары?

Гомер – дђхрè, дары љстендђ «даны»,

Чèксез ќèре – хђвеф дèћгезе.

Энђ очы кадђр чаткыдан да

Кљлгђ очар сыман ќèр йљзе...

– Фрицны алсак, – дèде мђкер мундèр,

Без гèзђбез дљнья йортында...

Ќèр ќђннђтенђ дђ èрешмђкче ул

Љнсез бљкрелђре сыртында...

Ќан, кодрђтне тњшђп, Эльба аша

Сират кèчње èде отрядныћ.

Тун дђџшђте шартлап утка књмде,

Асты-љскђ кèлде хђятнећ.

Књзен ачса ђрнњ... Утта ята.

Бер балак буш џђм юк аяк та.

Егермесе тулмас чђч агарган,

Охшап калган йљзе чал картка.

Књп тљннђре йокысыз йљдђп њтђ,

Сђхђр ќèтђ, эленђ таћ агы...

Тњзђр хђл юк, утта яна тђне,

Љзелеп кычыта агач аягы.

Консервалар тезгђн љстђленђ...

Урамда май – ќèћњ љлгергђн!

Эльбага аккан аягы љчен, дèптер,

Фрèц консервалар ќèбђргђн...

СУГЫШ

Изге җирен, нигезен, илен таптап,

Иманнарын сатып талчукта,

Бөкре акыл, «даһи» зобанилар

Туй итмәкче иде «тәмугта»...

Гасырга тиң – мең дә биш йөз тәүлек

Тозлы юллар – канлы ярага.

Миллион җаннар салды Идел, Урал –

Мәңге сагыш булып янарга.

Мәхшәргә тиң– мең дә биш йөз тәүлек

Тәмуг утларында – аналар...

Ни хакына ачлык ятакларда

Үксеп калды сабый балалар?

Күләгәләр сыман йөрде толлар,

Кызлар йөзен сагыш ялмады.

Зәгъфрандай сулды алсу йөзләр,

Хәләлләре генә кайтмады...

Гасыр сүнеп бара,

Өмет көйри,

Әле дә ялкын сыман иртәләр.

Офыкларга яшен сөртә-сөртә,

Толлар һаман хәбәр көтәләр.

БЕЗ – АТИЛЛА НЂСЕЛЕННЂН

...Болгар-мèшђр, дèсђћ, њсеп кèтђм, –

Нђсел башы Атèл-Алыпта.

Бакый гомердђ дђ туя алмам,

Хезмђт èтњдђн бу халыкка.

Тарèх хђтерендђ уелып калган

Яугèр мулла – Батыршалары.

Халкым дèеп калкан башын салган

Бђхтèярлђр, Канзафарлары...

Вђгúдђсен вђ канын сатмас бу зат, –

Тамыры аныћ èзге ќèрлђрдђн.

Болгар бњлђк èткђн ђбèлђрен,

Баба ягы – Бљек Бèлђрдђн.

Књп асыл кан – бђклђр, солтаннарын

Књзлђгђндер туташ, ханымнар.

Безнећ былбыл телебездђ генђ

Сайрашкан бèт гашыйк ќанлылар...

Кызлар ќыруын èшеткђндђй булам.

Баглар ђле дђ сыйлы, алмалы.

Ак тњрлђрдђ таќлар булып йљзгђн

Болгар Алèџђсе калфагы...

...Мèшђр тњземен сынаганнар, èмеш,

Љч гаярьне салып казанга,

Ќèде сђгать тоташ кайнатканнар,

Шулпа гына калган казанда...

Кабат ачып, путьлап* карасалар –

Бер баш... калкып чыга, шулай да...

Џђм сорый баш дђџрè-сынаучыдан:

“Ђзè, Чèстайларга юл кайда?..”

Мèшђр, дèсђћ, калкып, њсеп кèтђм, –

Ыруг каны Атèл-Алыптан!

Мећ ел яшђсђм дђ аерылалмам

Хезмђт èтеп, шушы халыктан...

*Путьлап – èплђп.

МЂШЏЊР КЫЯ

Үрарт алèџђсе èелгђн аћа,

Рèм тез чњккђн, салып калфагын.

Мећ гасырныћ давылларын кèчкђн,

Горур чљеп таќын Кавказныћ.

Болгарныћ да хђтерлè ул язын.

Татып књрде фашèст явын да...

Књпме яшђп, бњгенгедђй нђфрђт,

Газап тоймагандыр ќанында...

Мèллђт яна сугыш ялкынында,

Ќèрдђ књкрђп яшђр чагында.

Бер ялгызы њкреп таулар яна,

Иллђр карап тора янында...

Балта тотып басып кермђгђн ул.

Ясак таламаган èллђрдђн.

Сабый ќаннарныћ да књзенђ атып,

Њзе ђткђм кљл-хђрабђлђргђ

Канлы ђлђмнђр элеп йљрмђгђн...

Ил сљрњлђр югалмаган эзсез,

Сулган вљќдан, èсђн калып та.

Зèндан пычрагында колга ђйлђнгђн

Ќаннар гына тњгел – намус та.

Ишелеп ялган ява дљнья љстенђ

Сызлый акыл мђкер, шакшыдан.

Иблèслектђ тынчып яшђњлђрдђн

Иман да, ахры, язган акылдан...

Књклђр куркып кол хђзрђтне тыћлый.

Вљќдан сатып кљрсè хакына,

Намусы књк сатлык тњргђ басып –

Ялган вђгазь сљйлè халкына.

Юксынадыр кыя мђрмђр таштай

Нык чакларын èзге Иманныћ.

Нèндè яуларга да таулыларныћ

Кыялардай бердђм торганын...

Ил сљрњлђр югалмаган эзсез...