- •Мазмұны
- •6.1 Мұнай эмульсияларына әсер ету әдістерінің жіктелуі ...................................................88
- •1 Мұнай, газ және қабат суының құрамы және физика-химиялық қасиеттері
- •1.1 Мұнайдың құрамы, жіктелуі және негізгі физикалық-химиялық қасиеттері
- •1.2. Мұнай газының құрамы мен қасиеті
- •Мұнайгазының тығыздығын көбінесе қалыпты жағдайға арнап, газдың компоненттік құрамынан шыға отырып мына формула бойынша анықтайды:
- •Қабат суының тығыздығы мен тұтқырлығы
- •2 Қоспалардың физика-химиялық қасиеттері
- •3.1 Мұнай эмульсияларының түзілуі
- •3.2 Мұнай эмульсиясының жіктелуі
- •3 Мұнай эмульсиялары
- •3.3 Мұнай эмульсиясының физикалық-химиялық қасиеттері
- •3.4 Мұнай эмульсияларының беріктігі
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •4 Мұнайдан газды бөлудің технологиялық есебі
- •4.1 Мұнайгаз айырғыштарының мiндетi және олардың жіктелуі
- •Айырғыштардың конструкциясы мен жұмысы
- •Айыру қондырғыларының түрлері
- •4.4 Айырғыштарды газ және сұйық бойынша өткiзу қабiлетiне есептеу
- •4.4.1 Айырғыштардың жұмысына әсер ететiн факторлар
- •4.5 Тік гравитациялық айырғышты газ бойынша өткізу қабілетіне есептеу
- •4.6 Тік гравитациялық айырғышты сұйық бойынша өткізу қабілетіне есептеу
- •4.7 Көлденең гравитациялық айырғышты есептеу
- •4.8 Табиғи газдарға арналған айырғыштар
- •4.8.1. Газды айырғыштардың негізгі түрлері және олардың мұнайгазды айырғыштардан айырмашылығы
- •4.8.2 Газды айырғыштарды газ бойынша өткізу қабілетіне есептеу
- •5 МұнаЙ-газ кәсіпшілік құбырлары
- •5.1 Құбырлардың жіктелуі
- •5.2 Құбырлардың гидравликалық есебі
- •5.2.1 Бір фазалы сұйықтардың құбырлар бойымен изотермиялық қозғалысы кезіндегі гидравликалық есебі
- •5.2.2 Құбырлар бойымен ньютондық емес сұйықтарды (тұтқырлығы жоғары және парафинді мұнайлар) тасымалдау
- •Шеңберлі құбырдағы сұйықтардың қозғалысы кезінде тұтқырлықты үйкеліс жөніндегі Ньютон заңына сәйкес жанама кернеуiнің теңдеуі мына түрде жазылады:
- •5.2.3 Сұйықтардың изотермиялық емес қозғалысы кезінде құбырларды есептеу
- •5.2.4 Мұнай газын жинау үшін газ құбырларын есептеу
- •Қарапайым құбырлардың гидравликалық есебінің негізгі теңдеулері:
- •Күрделі құбырлардың гидравликалық есебі
- •Төртінші бөлшектегі мұнай жылдамдығы
- •Бақылау сұрақтары:
- •6 Мұнай кәсіпшілігінде эмульсияларды бұзу әдісі
- •6.1 Мұнай эмульсияларына әсер ету әдістерінің жіктелуі
- •Деэмульсация процесінің негізгі үш кезеңіне байланысты мұнай эмульсияларына әсер ету әдістерінің жіктелуі 6.1-кестеде көрсетілген.
- •Мұнай эмульсияларын бұзуда қолданылатын деэмульгаторлар
- •6.2.1 Деэмульгаторлардың жіктемесі және оларға қойылатын талаптар
- •6.2.2 Негізгі деэмульгаторлардың қасиеттері
- •6.3 Мұнай эмульсияларын бұзудың негізгі әдістері
- •6.3.1 Мұнайды сусыздандыруға арналған тұндырғыштар
- •Диаметрлері белгілі тамшылардың шөгу жылдамдығын анықтау.
- •Бақылау сұрақтары
- •Мұнай резервуарлары, олардың міндеті және жіктелуі
- •7.1 Резервуарлардың атқаратын қызметi мен түрлерi
- •Мұнайды резервуарларда сақтау кезiнде шығынды болдырмау
- •7.3 Резервуарлардағы мұнайдың жеңiл фракцияларының шығынын анықтау
- •7.4 Резервуардағы тауарлық мұнайдың мөлшері мен сапасын өлшеу
- •7.5 Резервуарларды тазалау және жөндеу
- •Әдебиеттер тізімі
- •Энергетика және мұнайгаз индустриясы факультеті Мұнай-газ инженериясы кафедрасы
Диаметрлері белгілі тамшылардың шөгу жылдамдығын анықтау.
Тамшылардың шөгуі кезіндегі ламинарлық режим аймағы Re-параметрінің келесі мәндерімен сипаттаймыз:
10-6 ≤Re≤2
Осы режимдегі (яғни ламинарлық) тамшылардың қозғалыс аймағындағы гидравликалық кедергі коэффициенті мынаған тең:
ξ 0 = 24/Re, Re=Aг /18
Re- критериінің шектік мәнін қолдана отырып тамшылар шөгуінің ламинарлық режим аймағындағы Архимед критериінің Аг шектік мәнін анықтаймыз:
18*10-6 < Aг ≤36
және тұнудың ауыспалы (яғни, бір режимнен келесі режимге өту) режим аймағын анықтаймыз. 2<Re≤500,
Тамшылардың тұну аймағындағы гидравликалық кедергі коэффициенті Аллен формуласымен анықталынады:
ξ 0 =18,5/Re0,6
Осыдан, Re= Aг 0,714 / 6,545
Тамшылар шөгуінің ауыспалы режим аймағындағы Архимед критериінің Aг шектік мәні төмендегідей:
36<Aг≤ 83,3*103
Өйткені: Re=
, мұндағы:
- тұтас ортаға қатысты жекелеген
бөлшектердің қозғалыс жылдамдығы
- тұтас ортаның тығыздығы
d – бөлшектердің диаметрі
- тұтас ортаның тұтқырлығы
Бөлшектердің диаметрлері және Re мәні белгілі болған жағдайда:
Осыдан, ламинарлық режим аймағында бөлшектердің шөгу жылдамдығы:
Шөгудің (тұнудың) ауыспалы режим аймағында
Сонымен, тамшылардың диаметрлері белгілі болған кезде еркін шөгудің жылдамдығын есептеу үшін, ең алдымен, Архимед критериін есептейді:
– дисперсті фазаның тығыздығы
(бөлшектер, тамшылар)
және Архимед кртитериінің шектік шарты бойынша тамшылардың шөгу жылдамдығын анықтайды.
Есеп 6.1
Мұнайдағы 9 өлшемдегі
су тамшыларының еркін шөгу жылдамдығын
есептеу керек? Мұнайдың тұтқырлығы
=3мПа*c,
тығыздығы
=820кг/м3.
Су тамшыларының өлшемдері (су тығыздығы
1100 кг/м3) келесідегідей:10, 20, 30, 40,
50, 60, 80, 100, 200 мкм.
Шешімі:
Су тамшысының диаметрін 20 мкм деп аламыз.
Әуелі Архимед критериін -Аг анықтаймыз:
Аг=(20*10-6)3 *820*(1100-820)*9,81/ (3*10-3)2 = 20,021*10-4
яғни, 18*10-4 <20,021*10-4<36 аралығында болғандықтан, онда
=
(20,021*10-4 *3*10-3 )/(18*820*20*10-6)=2,03*10-5
м/с = 7,3см/сағ.
6.2-кестеден көрініп тұрғандай, диаметрі 50мкм су тамшысы сағатына 46 сантиметр жылдамдықпен шөгеді, яғни егер тұндырғышта 3 сағат бойы аз суланған мұнай тұндырылса, онда диаметрі 50 мкм тамшылар 46*3=1,38м-ге төмен түседі.
6.2-Кестеге есептеу нәтижелерін енгіземіз
-
Су тамшысының
диаметрі, мкм
Аг критериі
Еркін шөгу
жылдамдығы, см/сағ
10
20
30
40
50
60
80
100
200
2,503*10-4
20,021*10-4
67,571*10-4
1,6017*10-2
3,1283*10-2
5,4057*10-2
12,8135*10-2
0,2503
2,0021
1,8
7,3
16,4
29,5
45,9
65,9
117,2
183,1
732,5
Есеп 6.2
Эмульсияның сулану көрсеткіші 5, 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70 %. Алдыңғы есептің шарты бойынша бір-біріне кедергі келтіріп қыстырыла тұнған су тамшыларының шөгу жылдамдығын есептеу керек?
Шешімі:
Зерттеулер көрсеткендей, дисперсті фазалардың көлемдік үлесі 5% жоғары мөлшерде болғандағы тамшылардың қысыла шөгу (немесе қалқып шығу) жылдамдығын есептеу керек.
4,7
В-бірлік үлестегі эмульсияның сулануы,
6.3- Кестеге есептеулер нәтижесін енгіземіз
Су тамшысының диаметрі, мкм |
Әр түрлі сулану жағдайындағы-(%) шөгу жылдамдығы (см/сағ) |
|||||||
5 |
10 |
20 |
30 |
40 |
50 |
60 |
70 |
|
10 20 30 40 50 60 80 100 200 |
1,41 5,74 12,89 23,18 36,07 51,78 92,09 143,88 575,59 |
1,10 4,45 10,00 18,01 27,97 40,16 71,43 111,59 446,43
|
0,63 2,56 5,75 10,34 16,08 23,09 41,06 64,15 256,64 |
0,34 1,37 3,07 5,52 8,59 12,33 21,92 34,25 137,01 |
0,16 0,66 1,49 2,67 4,16 5,97 10,82 16,60 66,39 |
0,07 0,28 0,63 1,13 1,77 2,54 4,51 7,04 28,18 |
0,02 0,10 0,22 0,40 0,62 0,89 1,58 2,47 9,87 |
0,006 0,03 0,06 0,10 0,16 0,23 0,41 0,64 2,55 |
Мысалы: егер тамшы
диаметрі 50мкм-ге тең болса, онда сулану
жағдайы 50% -ға тең эмульсиядағы тамшылардың
еркін шөгу жылдамдығы
=
45,9см/сағ, ал тығыз шөгу жағдайындағы
шөгу жылдамдығы
см/сағ
тең, яғни тамшылардың еркін тұну
жылдамдығынан 26 есе кіші.
