2. Тәжірибелік қондырғы.
Стокс әдісі бойынша тұтқырлық коэффициентін анықтауға арналған зертханалық құрал тұтқыр сұйықтармен толтырылған (мысалы, глицерин және кастор майы) тік вертикаль орналастырылған екі цилиндр ыдыстан тұрады. Сұйықтардың жоғарғы және төменгі деңгейлерінің арасы l=50 см болатын горизонталь екі белгі қойылған. Сұйықтарға қорғасын бытыралар тасталынып, олардың қозғалыстарының динамикасы бақыланады.
3. Тәжірибені жүргізу.
1. Микрометрмен қорғасын бытыраның диаметрін өлшеңіз.
2. Сұйықтың біріне бытыраны тастап, оның жоғарғы және төменгі белгілер арасындағы қозғалыс уақытын секундомермен өлшеп алыңыз.
3. Бытыраның сұйық ішіндегі бірқалыпты қозғалыс жылдамдығын келесі өрнек бойынша анықтаңыз: 0=l/t.
4. Әрбір сұйық үшін бұл өлшеуді кемінде 5 рет қайталаңыз.
4. Нәтижелерді өңдеу.
1. d, t, 0 мәндерін әрбір өлшеуден кейін кестеге түсіріңіз.
2. Әрбір өлшем үшін (3) өрнегі бойынша сұйықтың тұтқырлық коэффициентін есептеңіз.
3. Тұтқырлық коэффициентінің орташа мәні <> есептеңіз.
4.
өрнегі
бойынша
қателігін анықтаңыз.
5. Тәжірибенің салыстырмалы қателігін табыңыз:
6. Есептеу нәтижелерін 1-кестеге түсіріңіз.
1-кесте
Сұйық |
№ |
d |
t |
v0 |
|
<> |
|
|
Глицерин
|
1 2 3 4 5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|||||
Кастор майы |
1 2 3 4 5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
Қорытқы
нәтиже
Пас
түрінде жазылады.
5. Бақылау сұрақтары.
1.Сұйықтың тұтқырлық коэффициентінің өлшем бірлігі және оның физикалық мағынасы.
2. Стокс әдісі бойынша тұтқырлық коэффициентін анықтайтын
өрнекті қорытып шығару.
Қай жағдайда шарикке әсер ететін күштер теңеседі.
№ 6.ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫС
ЭлектрОстатикалыҚ Өрісті зерттеу
Жұмыстың мақсаты. Электростатикалық өрісті зерттеу әдістерінің біреуін (өріс моделінің негізінде) игеру және өріс конфигурациясын зерттеу:
1) қарастылып отырған өрістің эквипотенциалдық беттерін салу және күш сызықтарын жүргізу;
2) өріс кернеулігін анықтау.
1. Теориялық кіріспе
Электр өрісі күш өрісі. Себебі, электр өрісі тарапынан зарядты бөлшектерге күш әсер етеді:
1) зарядты бөлшектердің төңірегінде пайда болатын күш өрісі.
2) электростатикалық өріс – тыныштықтағы электр зарядтары тудыратын өріс.
Электростатикалық өрісті сипаттайтын негізгі шамалар: