- •Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі қ.Жұбанов атындағы ақтөбе өңірлік мемлекеттік университеті
- •5B071300 «Көлік, көлік техникасы және технологиясы»
- •2Курс студенттеріне арналған
- •Әдістемелік нұсқаулық
- •Машинаның шағын анықтамасы.
- •1. Жазық механизмдер структурасы.
- •1.1 Жазық кинематикалық жұптың классификациясы. Байланыс шарттарының саны бойынша классификациясы.
- •1.3. Механизмнің структуралық классификациясы. Механизмнің структуралық құрылымы үшін л.В. Ассур принципі.
- •Элементтердің жанасу сипатына қарай классификациясы.
- •1.2. Жазық механизмнің қозғалу мүмкіндігін есептеу.
- •Ассур группасы және олардың классификациясы.
- •II класс III класс IV класс V класс
- •Механизмнің классификациясы. Механизмнің құрылым формуласы.
- •1.4. Жазық механизмдегі жоғарғы жұпты алмастыру.
- •1.5. Артық (қайталанатын) байланыс және механизмдегі жергілікті қозғалыс.
- •2. Тісті механизмнің кинематикасы
- •2.1. Берiлiс қатынасы туралы ұғым
- •2.2. Жай тісті берілістің беріліс қатынасы.
- •2.3. Қозғалмайтын білікті тісті доңғалақты механизмнің кинематикасы.
- •Доңғалақтары қатар қосылысты механизм.
- •Доңғалақтары сатылы қосылысты механизм.
- •2.4. Планетарлы типті механизмнің кинематикасы.
- •Эпицикликалық механизмнің типтік схемасы.
- •Кинематиканың аналитикалық есебі.
- •Кинематиканың графикалық есебі.
- •3. Эвольвенталық тiстi iлiнiс
- •3.1. Ілiнiсудің негізгі заңы.
- •3.2. Шеңбердің эвольвентасы, оның қасиеті мен теңдеуі.
- •Эвольвентаның қасиеттері.
- •Эвольвента теңдеуі.
- •3.3. Тісті дөңгелектің элементтері.
- •3.4. Эвольвентті ілінісудің элементтері мен қасиеттері.
- •Ілінісу қасиеттері.
- •3.5. Эвольвентті ілінісудің сипаттамалары. Қосарлама коэффициентi.
- •Меншікті сырғанау.
- •Меншікті қысым коэффициенті.
- •3.9. Тісті доңғалақты жону үшін ығысу коэффициентін тағайындау.
- •3.6. Тісті доңғалақтың геометриялық өлшемдерін есептеу.
- •Ілінісу бұрышы.
- •Бастапқы шеңбер радиусы және осьаралық қашықтық.
- •Ойық шеңбердiң радиустары.
- •Тіс басы шеңберінiң радиустары.
- •Бөлгіш шеңбер бойынша тістің қалыңдығы.
- •Бақылау сұрақтары:
- •4. Төменгі кинематикалық жұпты механизмнің кинематикасы.
- •4.1. Зерттеудің мақсаты.
- •4.2. Аналитикалық әдіс.
- •4.3. Орналасу орнының, жылдамдықтың және үдеудің Метод планы әдісі. Орналасу орнының функциясын анықтау.
- •Жылдамдық пен үдеуді анықтау.
- •4.4. Кинематикалық диаграмма әдісі (графикалық дифференциалдау әдісі).
- •5. Механизмнің кинетостатикасы.
- •5.1. Инерция күшін есептеу.
- •Звеноның ілгерлемелі қозғалысы.
- •Звеноның айналмалы қозғалысы.
- •Звеноның жазық –параллель қозғалысы.
- •5.2. Күштiк есептің жалпы ережелері. Даламбер принципі.
- •Босату принципі.
- •Ассур группасының статикалық анықталатындығы.
- •5.3. Кинематикалық жұптағы реакцияны анықтаудың күш жоспары әдісі. Ассур группасының күштік есебі.
- •Кривошиптің күштік есебі.
- •5.4. Теңестіруші күшті н.Е. Жуковский әдісімен анықтау.
- •6. Машина динамикасы.
- •6.1. Машина динамикасының қосымша мақсаты. Машинаның динамикалық моделі.
- •Келтірілген инерция моменті.
- •Кедергі күшінің келтірілген моменті.
- •6.2. Машина қозғалысы режимдерінің сипаттамасы.
- •II. Қалыптасқан режим
- •6.3. Машина қозғалысының теңдеуі. Машина қозғалысының теңдеуінің интеграл формасы.
- •Машина қозғалысының теңдеуінің дифференциал формасы.
- •6.4. Маховиктің инерция моментінің жуықтау есебі және оның мақсаты.
- •Әдебиеттер:
Ассур группасы және олардың классификациясы.
Кинематикалық
тізбек, оны барлық бос кинематикалық
жұп элементтерімен стойкаға қосқаннан
кейін қозғалысы нольге тең болатын
болса, онда Ассур группасы деп аталады.
Сонымен,
.
Ассур группасының құрамына тек қана 5-ші классты кинематикалық жұптар кіреді, сондықтан, Чебышёв формуласына сәйкес:
Осыдан
келесі теңдікті алуға болады:
,
немесе
,
бұл Ас-сур группасының болу шарты.
Жоғарыда көрсетілген қаынастарға сәйкес
Ассур группасындағы звенолар мен
кинематикалық жұптарға сәйкес таблица
құрамыз:
|
2 |
4 |
6 |
… |
|
3 |
6 |
9 |
… |
Ассур группасы класспен ретке бөлінеді.
Группаның классы группа құрамындағы ең күрделі тұйық контурдың классы-на сәйкес анықталады:
II класс III класс IV класс V класс
Контурдағы III классты кинематикалық жұп, ешқандай контур құрмай бір түзу-дің бойында орналасуы да мүмкін, бірақ бұл жағдайда контур III классты болып саналады. Ассур группасының реті, Ассур группасы бөтен звено-ларға жалғану мүмкіндігі бар кинематикалық жұптың бос элементтерінің санымен анықталады.
Осы группалар бар Ассур группасы мен и механизмге мысал:
а)
II
классты, 2-ші
ретті
Ассур
группасы;
б) 1-ші
түрдегі төрт
шарнирлі
механизм
II классты группа, ілгерлемелі және айналмалы кинематикалық жұптың саны мен орналасуына қарай түрлерге (модификация) бөлінеді. Жоғарыда көрсе-тілген Ассур группасы бірінші түрге жатады. Егер группаның шеткі бір элемен-тінің айналмалы жұбын ілгерлемелі жұппен алмастырсақ, онда екінші түрдегі группаны аламыз. Егер ортадағы айналмалы жұбты ілгерлемелі жұппен алмас-тырсақ, онда екінші түрдегі Ассур группасын аламыз.
а) II классты, 2-ші ретті, 2-ші түрдегі Ассур группасы; б) кривошипті-сырғытпалы механизм; в) II классты, 2-ші ретті, 3-ші түрдегі Ассур группасы; г) кривошипті-кулисті механизм; д) III классты, 3-ші ретті Ассур группасы; е) IV классты классты Ассур группасы
Механизмнің классификациясы. Механизмнің құрылым формуласы.
Ассур группасымен қатар, механизм де класстарға бөлінеді. Механизмнің құ-рамында бірнеше Ассур группасы болуы мүмкін, бірақ механизмге сол Ассур группаларының ең үлкен классы беріледі.
Механизмнің құрылым формуласында Ассур группасының бір бірімен және бастапқы механизммен қосылу реті көрсетіледі. Мысал ретінде кинематика-лық схемаларына сәйкес екі құрылым формуласын келтіреміз:
Бір жетекші звеносы бар Екі жетекші звеносы бар
Бұл формуланың алымында звенолардың номері қойылған, ал бөлімінде –Ассур группасының классы мен реті көрсетілген. Бастапқы механизм бірінші классты механизм болып саналады. Стрелка бастапқы механизмнен звено-ларға қозғалысты беру бағытын көрсетеді. Қабылданған механизмнің класси-фикациясына сәйкес, келтірілген бірінші формула үшінші классты механизм-ге, ал екінші – төртінші классы механизмге жатады.
