12. Металлургиялық өндірістің тұрмыстық қызмет көрсету жүйесін, қойма шаруашылығын баяндау.

Металлургиялық еңбек процестерін ұйымдастыру, жұмысшылар мен инженер-техниктерге жұмыс істеуге тұрмыстық жағдайларды жасауға тіреледі. Орналастыру штатары, еңбекті нормалау, еңбекке ақы төлеу жүйесі, қызмет көрсететін персоналдың жұмыс режимі және т.б. Асхана, душ, киімдерді ауыстыру бөлімдері, тәулік бойы істейтін қызметтік көліктер (автобустар жұмысшыларды зауытқа апаратын), сонымен қатар, жатақханалар мен қызметтік пәтерлер салынып жұмыскерлерге жағдай жасаулары қажет.

13. Металлургиялық өндірістің цехтарындағы көтергіш крандарды, әр-түрлі жүктерді тасымалдауды жобалауды айту.

Әр цехта көтергіш крандар жұмыс істейді, олардың атқаратын қызметтері – шикізат пен өнімдерді және жабдықтарды бір орыннан екінші орынға ауыстыру. Ашық жерде «мұнаралы» крандар, ал цехтың ішінде көпірлі крандар істейді. Әр кранның көтергіштік шамасы жобалау кезінде анықталады. Металлургия цехының транспорттары әр түрлі болады. Қазіргі кезде негізгі транспорт жүйесі болып темір жол транспорты болып саналады, оның негізгі жетістігі әмбебаптылығы (шойын тасығыш, шлак тасығыш, думпкарлар). Рельсті транспорттың кемшіліктері:

- өте төменгі оңтайлылық;

- жоғарғы меншікті капиталды шығындар және пайдалану шығындары;

- темір жолдың көп ауданы металлургия цехының барлық коммуникациясының ұзындығын көбейтеді және ол құрылыстың қымбаттылығына әкеліп соғады. Сондықтан жаңа өнеркәсіптердің ғимараттарына максималды дәрежеде транспорттың басқа түрлерін (конвейерлі және т.б.) қолдану қарастырылып жатыр.

Жүк ағындарын жеңілдетуге шлакты ковшсыз жинауға мүмкіндік туғызады.

14. Металлургиялық өндірістің цех ғимаратының ішіндегі температураны, вентилляциясын, жарық беруді жобалауды түсіндіру.

Ауамен қыздыру кезінде ғимараттың әр жерінде ауаның температурасы біркелкі ұсталады. Ауаны қыздыру бу, немесе сумен қызатын калориферлердің көмегімен жүргізіледі. 70 ^оС дейін қыздыру үшін ауаны еденнен 3,5 м биіктікте. 45^оС температурада жұмыс істеушілерден 2 м қашықтықта жүргізіледі.

Қосалқы бөлмелерде жергілікті қыздыру құралдары (су және бу) арқылы жүргізіледі. Қыздыру құралдарының бетінің температурасы 150^оС-тан аспауы тиіс. Бұл бөлмелерде қабырғаның ішіне орналастырылып, бу, немесе ыстық сумен қыздырылатын жылыту панелдері орнатылуы мүмкін. Панелдік жылыту жақсы гигиеникалық нәтижелерді береді.

Жалпы алмасу вентиляция кезіндегі қажетті ауаны есептеу

Жалпы алмасу вентиляция үшін қажетті ауа алмасудың мөлшері артық жылуды аластату және зиянды бөлінділерді таза ауамен ұлықсат етілген концентрацияға дейін сұйылтудың керегінен анықталады.

Жұмыс аймағында ауадағы зиянды заттардың ұлықсат етілген концентрациясының шегі МЕСТ 12.1.005-88 келтірілген.

Өндірістік ғимараттарда жылу шығарудың негізгі көздері келесі:

- ыстық шығаратын беттер (пештер, кептіру камералары,құбырлар және т.б.);

- станоктар мен басқа да электрқозғалтқышпен істейтін қондырғылар;

- күн радиациясы;

- цехта істейтін жұмыскерлер;

- әр түрлі салқындатуға түсетін беттер мен сұйықтар (май, метал, су және т.б.).

Жылуды аластатуға қажетті ауаның мөлшері келесі формуламен анықталады:

L₁ = Q_артық./с·ρ·(t_кет.- t_құю.),

бұл жерде, L₁ – артық жылуды аластату үшін қажет құю ауасының көлемі м³/сағ;

Q_артық. – жылудың артық мөлшері, кДж/сағ;

с – ауаның жылу сиымдылығы, Дж/(кг·^оС), бұл жерде, с = 1кДж /(кг·^оС);

ρ – ауаның тығыздығы, кг/м³;

t_кет – ғимараттан аластатылатын ауаның температурасы, жұмыс аймағындағы ауаның температурасына тең етіп қабылданады, ^оС;

t_құю – кіретін ауаның температурасы ^оС.

Кіретін ауаның температурасының есептік мәні кәсіпорынның географиялық орналасу орнына байланысты. Ол, көбінесе, 22,3^оС етіп қабылданады.

Жұмыс аймағының температурасы есептелген сыртқы ауаның температурасынан 3-5^оС жоғары етіп қабылданады.

Ғимаратқа келетін ауаның тығыздығы келесі формула бойынша анықталады (кг/м³):

= 353/273 + t_құю,

бұл жерде, t_құю - кіретін ауаның температурасы, ^оС.

Өндірістік бөлмелерден кетірілетін артық жылудың мөлшері жылу балансы арқылы анықталады:

Q_арт = ΣQ_құю – ΣQ_ш,

бұл жерде, ΣQ_құю – бөлмеге әр түрлі жылу көздерінен келетін жылу, кДж/сағ;

ΣQ_ш – ғимараттың қабырғалары арқылы және қыздырылған материалдармен кететін жылу, кДж/сағ;

Жұмыс істейтін адамдар білуі қажет:

- қондырғының, құрылғылардың, жұмыс және қосалқы құралдардың ақаулықтарын уақытылы тауып, оны жөндеу;

- қоршаулардың күйін, қорғаныш блоктарды, бақылау, өлшеу приборлары мен автоматиканы, өрт сөндіру құралдарын жөндеп ұстап, авариялық жағдайларды болдырмау.

- соққыдан, күйіктен, электр тогінан, уланудан зардап шеккендерге қажетті (доқтырға дейінгі) көмек беру.

- жұмыс кезінде және жұмыстан тыс кезде өндірістік санитария мен жеке гигиенаның ережелері мен нормаларын сақтап, орындау.