Гастроэзофагальды рефлюкс ауруы (гэра)

БДҰ-дың жіктелуіне сәйкес ГЭРА – созылмалы, қайталымды, асқазан өңеш аумағының қызметінің бұзылу нәтижесінде пайда болатын сырқат. Өңеш сақинасының әлсіздігінен асқазан сөлі кері атқарылып, өңештің төменгі бөлігін зақымдайды.

Клиникасы. ГЭРА-ның клиникасы өңештік және өңештен тыс симптомдарынан тұрады. Өңештік симптомдарға қыжылдау, кекіру, құсу, дисфагия жатады. Өңеш тұсы, эпигастрий маңайы ауырсынады, түйілу сезімі байқалады.Кекіргенде ауызда ащы дәм сезінеді.Өңештен жұтқан тамақтың өтуі қиналады. Науқас аузына сілекейдің көп жиналуына шағымданады. Өңештен тыс симптомдарға өкпе синдромы, анемиялық синдром, кардиалдық синдром, стоматологиялық синдром жатады, яғни пневмония, жүрек қыспасы, қан аздық белгілері байқалады. ГЭРА-да жүрек қыжылдауы көбінесе еңкейіп жұмыс істегенде, кейбір тағамдар ішкенде – ыстық нан, қышқыл сусындар, ішімдіктерден асқынады. Эзофагоскопияда өңеш ішкі кілегей қабатының әртүрлі дәрежеде зақымданғанын байқауға болады.

Емі. Біріншіден, науқас өмір сүруін өзгерту керек: тамақ тәртібін сақтап, қышқыл, майлы және ащы тағамдарды қолданбау керек.Сонымен бірге, шамадан тыс артық тамақтанбаған жөн, әсіресе жатар алдында тамақтанбау керек. Ұйықтағанда жастықты биік, жоғары төсеген жөн. Дене салмағын қалыпта ұстаған дұрыс. Екіншіден, асқазан қышқыл сөлінің әсерін басу мақсатымен дәрі-дәрмектерді қолданады: маалокс, мотилиум, фамотидин, омепразол т.б.

Жедел гастрит

Жедел гастрит дегеніміз - асқазанның ішкі кілегей қабатының жедел түрде қабынуы.

Этиологиясы. Дұрыс тамақтанбау, ішімдік ішу, ретсіз көп мөлшерде дәрі - дәрмектерді қолдану (ацетилсалицил қышқылы, сульфаниламидтер т.б.) әсер ететін мәнбірлерге жатады. Асқазан сөлінің мөлшері азайғанда немесе көбейгенде ас қорыту дәрісі бұзылады. Осы себептен тамақ қалдықтары асқазанның ішкі кілегейлі қабатын тітіркендіріп қабыну дәрісіне әкеліп соқтырады. Жағымсыз тағамдардың ішіндегі улы заттар асқазан қабынуына әкеліп соғуы мүмкін.

Жіктемесі. І.Түріне байланысты: қарапайым; коррозиялы, фибринозды, іріңді. ІІ. Себебіне байланысты: эндогенді, экзогенді.

Клиникалық бейнесі. Қалыпты түрде айтылып кеткен мәнбірлердің әсерінен тез арада 4 - 6 сағаттан кейін науқастың іші бүріп қатты ауырады, қыжылдау, тамаққа тәбетінің төмендеуі, аузынан жағымсыз иіс, кекірік, лоқсу, құсу, іштің кебуі және өтуі байқалады. Ауырсыну сезімі ұстамалы түрде өтеді. Науқастың дене қызуы көтеріледі, әлсіздік пайда болады. Қарағанда терісі боз, тершең, тілі уылған. Сипағанда құрсақ қуысы ауырсынады, көбіне эпигастр маңайында. Тамыр соғуы жиілейді, қан қысымы сәл төмендейді. Қанда ЭТЖ артады, лейкоцитоз білінеді. Ауру 3 – 7 күнге дейін созылады.

Дерт анықтамасы. Ауру сыртартқы арқылы және клиникалық белгілеріне сүйеніп анықталынады. Фиброгастроскопия әдісін қолданғанда асқазанның ішкі кілегейлі қабатының ісініп, қызарғанын байқайды. Қалыпты түрде жедел гастритте науқас бір аптаның ішінде жазылып шығады. Кейбір жағдайларда ауру созылмалы түріне айналады.

Емі. Негізгі ем қағидасы - асқазанды жуып тағам қалдықтарынан босату. Егер жағымсыз тамақ ішкеніне 6 сағат өтіп кетсе, сифон клизмасын қолданып ішекті жуып босатады. Емдәм терапиясын жүргізу. Алғашқы бір екі күнде науқас ашығады. Ауырсынуды басу үшін спазмолитик тобының дәрі – дәрмектерімен қолданады. Платифиллин 0,2% - 2 мл тері астына немесе но - шпа ертіндісі 2 мл тері астына. Тоқтаусыз құсықта көк тамырға 0,9% - 500 мл изотоникалық ертіндісін немесе 5% глюкоза ертіндісін енгізеді.