- •Этнопсихолгия психологияның бір саласы ретіндегі міндеттерін жазыңыз
- •Этнос ұғымын кітапта қарастырылған түрде жазыңыз
- •Этнопсихологияның ең негізгі категориясын жазыңыз
- •Этнопсихология түсінігін анықтаңыз
- •1. Антропологиялық психология;
- •2. Кросс-мәдени психология.
- •Этнопсихология түрлерін кітап негізінде тізімдеңіз
- •Этнопсихолгиямен этнопедагогиканың ортақ белгілерінің ұқсастықтары мен айырмашылықтарын көрсетіңіз
- •Этнопсихологиялық зерттеулердің негізгі бағыттарын өз сөзіңізбен жазыңыз
- •1. Антропологиялық психология;
- •2. Кросс-мәдени психология.
- •Этнопсихологиялық зерттеулердің қосымша әдістеріне мысал беріңіз
- •Адамдардың рухани-психологиялық өміріндегі этностық ерекшеліктерін өз сөзіңізбен жазыңыз
- •Антикалық ойшылдардың еңбектеріндегі әртүрлі халықтардың өмір сүру ережесін тұжырымдаңыз
- •Ұлттық қадір қасиет деген ұғымды тәжірибеде қолдануды бағалаңыз
- •Ресейдегі психикалық этнографияны құрудағы орыс географиялық қоғамның рөлін бағалаңыз
- •Д. И .Овсянико-Куликовскийдің (1853-1920) этнопсихологияның дамуына қосқан үлесін эксперимент ретінде көрсетіңіз
- •XIX ғасырдың 60 жылдарында публицист және социолог н.Я.Данилевскийдің еңбектерін зерделеңіз
- •Қазақ фольклорының жанрларында этнопсихологиялық ойлардың көрінісін жасаңыз
- •Ш.Уалиханов бүкіл әлемдік өркениет қорын ззерттеуші ретінде түсіндіріңіз
- •А.Құнанбаев қазақ халқының этнопсихологиялық ерекшеліктері туралы жазыңыз
- •Ы.Алтынсарин қазақтардың этностық ерекшеліктері жайлы суреттеңіз
- •Қ.Жарықбаевтың этнопсихологиялық көзқарастарын жаңғыртыңыз
- •Н.Елікбаевтың этнопсихологиялық көзқарастарына мысал келтіріңіз
- •К.Жүкеш пен с.Жақыповтың этнопсихологиялық көзқарастары салыстырыңыз
- •Халқымыздың жалпы дамуы тарихына сүйене отырып біз психологиялық ой-пікірлердің қалыптасу кезеңдерін өз сөзіңізбен жазыңыз
- •Психологиялық антропология («Мәдениет және тұлға» теориясы, ф.Боас,), р.Бенедикттің «Мәдениеттердің конфигурасиясын» шығармасындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтарын көрсетіңіз
- •Негізгі этнопсихологиялық бағыттар мен мектептерді топтастырыңыз
- •Ұлттық сипаттағы зерттеулердегі психоанализге тәжірибе қойыңыз
- •Этникалық стреотиптің құрылымы мен функциясын реттеңіз
- •Г.Триандистің көзқарасы бойынша, күшті нәтижелер комплексті emic-etic қолданылады, etic категориясы және emic тәсілі бойынша мәселені шешіңіз
- •Кросс-мәдени этнопсихологиялық зерттеудің қарапайымдылығы , жүргізу жеңілдігіне қарамастан біршама қиындықтар кездеседі. Осыған байланысты мәселені шешіңіз
- •Бейімделудің қиын болуына байланысты, қарама-қайшы жағдайлар болған кезде мәселені шешіңіз
- •М.Херсковцитің «мәдени-релятивизм» теориясына қосқан үлесін жазыңыз
- •Ф.Хсюді психологиялық антропологиялық негізі қалаушы ретінде суреттеңіз
- •Этнопсихологиядағы мәдени орталықтандырылған тәсілдер (м.Мид, р.Бенедикт) және бөлу мен реттеудің ерекше әдісінің ұлттық сипаты туралы жазыңыз
- •Ұлттық сипаттағы зерттеулердегі тұлғалық- орталықтандырылған тәсілін жаңғыртыңыз
- •Ф.Бок және оның «психологиялық антропалогиядағы негізгі мектептер мен тәсілдердегі» классификациясын топтастырыңыз
- •Шетелдік этнопсихологияның қазіргі жағдайын өз сөзіңізбен жазыңыз
- •А.Инкелес, д.Левонсон «әлем суреті» тұжырымдамасына мысал келтіріңіз
- •Американдықтардың ұлттық мінезінің белгілеріне мысал келтіріңіз
- •Американдықтардың өмір сүру салтына мысал келтіріңіз
- •Немістер мен француздардың ұлттық мінез-құлқының ортақ белгілерін сипаттаңыз
- •Ағылшындардың ұлттық мінезін зерттей отырып тәжірибиеде қолданыңыз
- •«Аккультурация» түсінігін этнопсихологияда қолданыңыз
- •Тұлғалық белгілер және оның мәдениетпен байланысындағы ортақ белгілерді сипаттаңыз
- •Коммуникацияның мәдени контекстіге тәуелділігі экспресивті мінез- құлық пен мәдениет арақатынасын белгілеңіз
Г.Триандистің көзқарасы бойынша, күшті нәтижелер комплексті emic-etic қолданылады, etic категориясы және emic тәсілі бойынша мәселені шешіңіз
Г. Триандистің көзқарасы бойынша, күшті нәтижелер комплексті emic-еtic қолданылады, etic категориясы және еmіс тәсілі пайдаланылады.
Мысал ретінде, мәселелерді келтіруге болады, оларды салыстырмалы-мәдени әлеуметтік аралықта шешеді. АҚШ-та «әлеуметтік аралық» түсінігі бар. Богардустың оригиналды сұрақтары мәдини – АҚШ үшін ғасыр басындағы зерттеушілер үлкен қателік жіберді, оларды басқа уақытта пайдаланады және басқа мәдениетте.
Біріншіден мәдени топтағылар және индивид әртүрлі кезеңдегілерді теңестірді: бір мәдениетті ол нуклеарлы жанұямен байланысты, ал басқаларды – ұйыммен, ал тағы біреулерде – негізгі болып көрші топтары жатады, біреулерде элитарлы клуб. АҚШ-ң мәдени аралығын және Грецияны зерттеген кезде Триандис бұл жағдайды ескерген. Сондықтанда, барлық топтарда ол индивидттердің байланысын және екеуін салыстыра отырып бірақ арасындағы эквивалентті, мәдениет үшін сұрақтар тізімін қарастырды. Ерекше сөздер болып сұрақтың бір бөлшегі ағылшыннан грек тіліне тура аударылды, ал қалғандары мәдени ерекшелікке жатады. Мысалы, Грецияда зерттелінушілердің келісуі этникалық жалпылық (достар тобы), ал АҚШ-та оларды клубтарда достары ретінде көру.
Кросс-мәдени этнопсихологиялық зерттеудің қарапайымдылығы , жүргізу жеңілдігіне қарамастан біршама қиындықтар кездеседі. Осыған байланысты мәселені шешіңіз
Кросс-мәдени этнопсихологиялық зерттеудің қарапайымдылығы, жүргізу жеңілділігіне қарамастан біршама қиындықтар кездеседі.
Біріншіден, психологтың алдында үнемі әдістеме нәтижелерінің салыстырмалығы туралы сұрақ тұрады. Сондықтан барлық әдістемелер сол ұлттың ұлттық-психологиялық ерекшеліктеріне бейімделген болуы керек.
Екіншіден, әртүрлі этникалық қауымдастықтың өкілдерінің қатынасы бірдей болғандықтан, белгілі бір халық үшін экспериметтік арнайы порцедурасын өңдеу қажет.
Үшіншіден, зерттеуші өзінің және бөтен елдің мәдениетін обьективті түрде қарсы қоя ала ма? Немесе өзі жатпайтын этникалық топтарды ғана зерттеуге құқығы бар ма деген сұрақ үнемі туып отырады.
Кросс-мәдени этнопсихологиялық зерттеу психологияның басқа салаларының арасындағы әдістемелердің орнына қандай да бір әмбебап әдістерді құру қажеттілігін көрсетеді. Бірақта белгілі бір шектерге қарамастан кросс-мәдени этнопсихологиялық зерттеу бір этномәдениеттің, бір ұлттың, бір этникалық қауымдастықтың ішінен тыс жаңа принципті нәтижелер береді.
Бейімделудің қиын болуына байланысты, қарама-қайшы жағдайлар болған кезде мәселені шешіңіз
Бейімделу басқа мәдениетсіз ортаға келгенде «экзотикамен» танысуға – этикамен, тамақпен, иістермен мүмкіндік береді.
Бейімделу процесіне әсер ететін тағы бір фактор сол жердің адамдарымен жақсы қарым-қатынаста болу. Визитшілер сол жердің адамдарымен дос болып жаңа мәдениеттің ережелерін біле отырып, өздерін қалай ұстау керек жайлы көп ақпарат жинап алады.
Бейімделуге әсер ететін топтық факторларды, өзара әрекет ететін мәдениеттердің мінездемелері:
Мәдениеттер арасындағы айырмашылықтар және ұқсастық кезеңдері:
Көптеген зерттеушілердің нәтижесі бойынша, мәдениетті шоктың кезеңі, мәдениет ара қашықтығымен өзара байланысты. И. Бабикердің көзқарасы боынша мәдениеттердің ұқсастықтары, мәдениет арақашықтық дистанциясы, соның ішінде тіл, дін, жанұя құрылымы, білім деңгейі, материалды жабдықталған, климат, тамақ, киім т.б.
Обьективті мәдениет аралығына тағы да факторлар әсер етеді:
Қақтығыстардың болмауы – жауынгер, геноцид және т.б. – екі елдің арасындағы тарих.
Келген елдің мәдениет ерекшеліктерімен танысу кезеңі, басқа тілді жетік білу. Біз араласатын адам бізге жақын болады.
Статустардың тепе-теңдігі мен теңсіздігі немесе ерекшеліктері, мәдениет аралық байланыстарда жалпы мақсаттарынан айырылмау.
Бейімделу поцестері өте жақсы болады, егерде мәдениеттер бір-бірімен жақын болса. Бейімделудің қиын болуы мүмкін, қарама-қайшы жағдайлар болған кезде: адам шатаса бастайды, егерде оның бұрыңғы мәдениеті мен ұқсас болған кезде.
Визитимділер мен көшіп-қонушылар жататын мәдениет ерекшеліктері. Тез бейімделе алатын салт-дәстүр және мінез-құлықтар – Корея, Жапония, Оңтүстік-Шығыс Азия елдері. Мысалы: Жапондықтардың қиыншылықтары Европада тұратын шетел адамдары арасында өз-өзін өлтіру статистикалары бар. Европада Союзында сұрақтама жүргізілген кезде мемлекет аз болғанмен, тұрғындары көп тіл біледі, мәдениет аралық бейімделуге жақын. Люксембургтің 42% халық, 1% ғана француздар, ағылшындар мен немістер төрт тілді де түсіндіріп бере алады.
