11. Ұлттық қадір қасиет деген ұғымды тәжірибеде қолдануды бағалаңыз

Ұлт – аймақ, бірлігімен, экономикалық байланысымен, тіл ортақтығымен, мәдениетімен, кейбір психологиялық және рухани қасиеттерімен сипатталатын адамдардың тарихи қалыптасқан қауым түрі.

12. Ресейдегі психикалық этнографияны құрудағы орыс географиялық қоғамның рөлін бағалаңыз

Ресейде этнопсихология ғылым ретінде шетелдегі  М. Лацарус, Х. Штейнталь және В.Вундтың «халықтар психологиясы» теориясынан 10 жыл бұрын пайда болған. ХІХ аяғы мен  ХХ ғасырдың басында этнопсихологиялық зерттеулер кең түрде болды. Батыста бұл бастау ХХ ғасырдың 30-40 жылдарына жатқызылады. Ресейде этнопсихология білмінің ең маңызды бөлімі болып саналады. Көп халықты мемлекеттің дәстүрлі, психологиялық ерекшеліктерін зерттеуге себеп болды. Этнопсихологиялық зерттеулердің практикалық мәнділігіне мемлекеттік ағартушылар Иван ІY, Петр І, Екатерина ІІ, П.А. Столыпин, орыс оқымыстылары мен публицистер М.В. Ломоносов, В.Н. Татищев, Н.Я. Данилевский, В.Г Белинский, А.И. Герцен, Н.Г. Чернышевский, жазушылар А.С. Пушкин, М.Ю. Лермонтов, Н.А. Некрасов, Л.Н. Толстой және басқалар аса назар аударды. Олар тұрмыста, салт-дәстүрлерде  кездесетін әр ұлт өкілдерінің психологиялық ерекшеліктеріне көңіл бөліп, өз ойларын ұлт-аралық қатынастарды сипаттауға қолданды.

Филосов және публицист Н.Г. Чернышевский ( 1828-1889) ойынша, «әрбір халықта өз патриотизм психологиясы бар. Олар ұлт өкілдерінің нақты бір іс-әрекетінде көрінеді. Чернышевский  халықтардың  рухани өміріндегі ұлттық және әлеуметтік қатынастардың терең талдамын берген. Сондай-ақ, Чернышевский этнопсихология теориясын өңдеуге өз үлесін қосты. Оның ойынша, әрбір халық ақыл-ой, адамгершілік даму деңгейлері бойынша ұқсас адамдар бірлестігін құрайды. Ұлттық мінез, қандай да бір ұлт өкілінде көрінетін әр-түрлі қасиеттердің қорытынды суммасы, ал оның нәтижесі күнделікті болмыстағы тарихи дамуы мен формасы. Чернышевский ұлттық мінез құрылымына тілдің әр-түрлілігімен байланысты адамдардың ақыл-ой және адамгершілік ерекшеліктерін қосу керек дейді.

13. Д. И .Овсянико-Куликовскийдің (1853-1920) этнопсихологияның дамуына қосқан үлесін эксперимент ретінде көрсетіңіз

Келесі этнопсихологияның дамуына үлес қосқан Д.Н. Овсянико-Куликовский (1853-1920) жатқызуға болады. А.А. Потебня оқушысы және ізбасары. Оның негізгі еңбегі «Психология национальности» деп аталады (1922). Оның концепциясы бойынша, ұлттық психиканың қалыптасуының негізгі факторлары интеллект және ерік  элементтері, ол эмоция мен сезім элементтері олардың қатарына кірмейді. Ол ойлауды санап, бұл ерекшеліктерді интелектуалды іс-әрекетпен және оның нәтижесінен емес, адамның психикасының санасыз компоненттерінен іздеу керек деді. Бұл кісі барлық ұлттарды екі негізгі типке бөлуге болады деді белсенді және белсенсіз – ол әр этноста ерікті қайсы екі түрі бар «әрекет етуші» немесе «кідіруші ерік пе» соған байланысты. Бұл әр типті нақты бір этностық ерекшеліктерімен бір-бірінен айрықшалайтын түрлерге, типтерге жатқызуға болады. Мысалы, ғалым белсенсіз типтерге орыстар мен немістерді жатқызады, орыстардағы еріктік жалқаулықты көрсетті. Белсенді типтерге ағылшын және француз ұлттық мінездерін жатқызды.