Muratbay Nızanov Tańlamalı shıǵarmaları

Ol endi eshekke miniwge tuw uzaqtan izimizden qarap turǵan muǵallimnen uyalǵan edi. Sol kúnnen baslap eshek meniń bir ózime tiyisli bolıp qaldı.

Ne bolsa da ol biyshara paxta tasıwdan qutıldı. Ájapamnıń qanarı buwma bolıwdan muǵallim qayaqtandur payda boladı. Tolǵan waqta jáne Ádildi yamasa punktke paxta aparatuǵın Ǵaybıldı shaqıradı. Olar-ám móńkildep

kele beredi. Meniń ashıwım keledi soǵan. Nókisten kelgen birewdiń nege aytqanın qıladı?! Ilayım, ólshenbey-aq qalsın ájapamnıń paxtası! Aparma! Ya qorqama, bilmeymen. Muǵállim menen tanısqalı ájapam-ám birden sızılıp

qaldı. Burınları awıldıń qatınları menen qatar tússe:

«Paxta tersem on barmaǵım oynaydı,

Gúller shaqasında búlbúl sayraydı» dep jandırıp qosıq aytatuǵın edi, qoydı onı. On barmaǵı úndemey oynaydı, búlbúl dawısın shıǵarmay sayraytuǵın boldı.

Awıldıń hayallarınıń qatarına túskisi kelmeydi. Olardıń qasına basqa birewler kelip tap alǵansha qanarınıń sótilgen jerlerin dúzetken bolıp kútip turadı. Qanardıń

heshteńesi de joq. Qasaqana isleydi. Meniń menen-ám suwıstı. Tek qaytarda esine túsemen. Sebebi, úyge birge barıw ushın kerekpen-dá!

Student qızlar da muǵallimine qushtar qusaydı.

—Shazada, sen uzaqlap qala berme, ájapańdı muǵallim alıp ketip qaladı, — dep meni qorqıtpaqshı boladı.

—Sizlerdi ne, sizlerdi áketpey me? — deymen men sháńkildep.

—Bizler kóppiz-ǵo, — deydi olar.

—Bizler-ám kóppiz, áne, awıldıń hayalları bar, tabel-

ùikler bar...

Bala júregim sezip turadı, qızlar muǵallimin ájapamnan qızǵanıp aytatuǵın edi sol gáplerdi. Qızǵansa alıp nege ketpeydi Nókisine?! Ilayım termey-aq qoysın biziń awıldıń paxtasın. Qar-jawınnıń astında nege qalmaydı!

—Qızlar, sizler kino óneri endi baslanıp atırǵanda túsirilgen hújjetli kartinkalardı kórdińiz be? — dedi bir kúni muǵallim studentlerge. Bizler de qatar terip júr edik.

—Kórdik, — dedi qızlar gáptiń izin esitiwge qızıǵıp.

251

—Sonda adamlardıń júrisi qanday? Mulfilmdegidey juǵırıp-juǵırıp júredi ya?

—Awa, awa, — desti qızlar.

—Begzadanıń paxta tergen qollarına qaraysız ba, tap

sol filmlerdegidey, qalay qıymıldap atırǵanın kóziń ilmey qaladı.

Q ızlar tım-tırıs boldı. Jaqtırmay qaldı.

—háy-háy, muǵallim bala, biziń appaq qızdı atıp jıǵarsań! — dedi Turdısh degen jeńgemiz.

—Atıp jıqsam olja jıqqan mergendiki boladı-dá! — dep mardıydı muǵallim.

—Jıqtırıp qoymaspız! — dedi Qurban kishem qaptal-

dan. — «Ay bolmasın, kún bolsın» dep otırǵan perishte biykeshimizdi ata-tegi belgisiz birewge berip jibere almaymız!

Ájapam ózi haqqında aytısıp atırǵan gáplerden uyalıp, tez-tez terip, ozıp ketti.

Muǵallimniń oǵan jaǵınaman dep aytqan teńewi ózine qımbatqa tústi. Awıldıń hayalları betin qaytarıp tasla-

ǵanı bir bolsa, student qızlar da endi onnan tartınbay, eki-úshewi fartuklerin astına qoyıp, otırıp aldı.

Olarǵa turıń dep ayta almadı. Ájapamnıń izinen barıwǵa attıń qasqasınday bep-belgili bolıp qalatuǵın bolǵan soń, ilajsız, qolına shıyırıp alǵan gazetanı ashıp, bir nárselerge kóz juwırtqan boldı da, tárezi taman ketti.

Bilmeymen nege ekenin, sol saparı men onı ayadım. Muǵallimniń qolaysız awhalda qalǵanı ájapama batadı dep oyladım ba, qullası, tuw sırtınan qarap turıp, oyınǵa qosıla almay qapa bolıp úyine ketip baratırǵan balaǵa usattım onı.

Q ızlar bir-eki jıldan beri qalada júrip beti ashı-

lıp ketken eken. Ya muǵallimi jas jigit bolǵanǵa ma, ilme qarmaq gápler menen oynaǵısı keledi. Muǵallim-ám olardan gápin alıp qalmaydı.

Biraq, ol biziń ájapamnıń jaqın jerde júrgenin kórse ap-ańsat táslim boladı. Qızlar onı sezedi, bile tura

«bir gápten qalıp atırǵanın»a ǵázebi keledi olardıń!

Sondayda muǵallim bir-eki qızdıń shala terip atırǵanın eskertken boladı da, hár jerden bir xana paxta terip

252

alıp, qosıwısı tolǵan soń ájapamnıń qolına beredi. Soń olar joq jerden gáp tawıp, basqalardan ozıp ketedi. Men paxtanı hár jerde jartıxana qaldırıp, shala-shala teriwim

menen izin quwsırap bara beremen. Óytpesem, erteń bir gáp bolsa apamnan gáp esitemen. «Sen qayaqta ediń?» — deydi maǵan.

—Magnitofonıńız júdá uzaqtan tarta ma deymen?!

—dedi bir kúni muǵallim ájapama.

Á japam kúldi:

— Yaponlardiki-ǵo, — dedi sóytip.

Olar qayaqtıń magnitofonın aytıp atırǵanın túsinbedim.

Meniń menen ara jaqınlassa olar júdá sıpayı sóylesetuǵın edi. Áńgimeleri kino, artist, oqıǵan kitapları-

nan uzaqqa ketpeydi. «Ot jaqqıshtan dana shıǵadı» degendey, men de olardıń gápine qulaq túre berip, biraz qosıqshılardıń atın bilip aldım.

Bir kúni student qızlardıń biri muǵállimniń tós qaltasına úsh xanalı górek saldı.

—Al, muǵallim qáynim, endi ne qılar ekenseń?! — dedi Q urban kishem, kórip turǵan eken.

—Bul bále qızlar, kelgeli berli ańlıǵanı men edi,

aqırı túsirdi! — dep kúldi ol. Sóytip muǵallim bir geshtekti moynına aldı.

—Nesiyege turmaymız muǵallim, waqtın aytıń? — dep jabırlastı studentler.

—Men aylıq alıp alayın...

—O-o! — dep shuwlastı qızlar. — Onda úsh xananı qay-

tıp beriń.

Úsh xananı qaytıp beriw, jigit adamǵa namıs. Muǵállim kóz astınan ájapama qaradı. Menińshe qızlarǵa zıyapat beriwge biziń ájapamnan tartınıp turǵanday edi.

—«Arıslan izine qaytpaydı, jigit sózinen qaytpaydı»,

—dedi Qızlargúl degen juwabıy jeńgemiz. — Óytip qız ballardıń aldında jaǵday aytıp, námártlik etpeń!

—Boldı, boldı! Men táslim boldım! Aldımızdaǵı altınshı kúni keshke bola ma?

—Boladı! — dep shuwlastı qızlar.

253

Geshtek Mıńbay traktorshınıń úyine belgilendi. Mu-

ǵallim sol úyde jatatuǵın edi. Ájapam eki-úsh kún burın apamnan ruqsat sorap júrdi.

—Ne bar, dúzdiń qızları menen? — dep apam jekirinip jiberdi.

—Bári menen dos bolıp kettim... Óp-ótirik sóyledi

ájapam. hesh qaysısı menen dos emes olardıń.

—Ádira qaldıq! — dep apam bári bir bet baqtırmadı.

Keyin ájapam kishemdi awladı.

—Ene-e, appaq qız bir zaman kewil kóterip qaytaǵoy-

sın, bárha úyden shıqpay jabıǵıp ketti. Qasına kishkene qızdı qosıp jibereyik...

Apam bir zaman úndemey turdı da:

—Qalanıń qızlarına jarısıp kóp jırtańlay berme, qız bala degenniń sestin shıǵarıp kúlgeni ayıp boladı!

—dep zıyapatqa bir-eki saat qalǵanda zorǵa ruqsat berdi.

—Sen qız ájapańnıń qasınan qalma, kóz-qulaq bolıp

júr, — dep meni de zinharladı.

Endi ájapamnıń biyligi mende. Ol endi maǵan qattı sóyley almaydı. Olıyıp qaray almaydı da. Zeynime tiysin, bolǵan-bolmaǵan nárselerdi qosıńqırap aytıp kelemen.

Á japam ruqsat alǵanına ushıp-ushıp quwandı. Ózinen burın meni sazladı. Shashlarımdı taradı, taza kóylegimdi kiygizip, bılay-bılay aylandırıp kórdi. Men tayar bol-

ǵannan keyin ózi aynanıń aldına qatıp aldı.

Mıńbaydıń úyine bizler adam-adamdı kórer-kórmes waqıtta jetip keldik. Mırzagúl kishem úlken qazanǵa toltırıp awqat asıp atır eken. Soǵan qaraǵanda muǵallim biyshara bir eshkige tústi me dep oyladım.

—Keldiń be, Begzada? — dep muǵallim bizlerdi teris aywannıń awzında kútip aldı. Soń qasındaǵı orta jaslar-

daǵı hayalǵa tanıstırdı. –Usı awıldıń «paxta mashını».

—Sálem berdik, — dedi ájapam ol hayalǵa. Biraq, qol berip sálemlespedi. Uyaldı ma, bilmeymen.

—Saw júrseń be? Mına qız nege sálem bermeydi?! — dep maǵan qaray ózi qolın sozdı.

—Atıń kim? — dedi jáne.

—Shazada.

254

—Kim?

—Shazada!

—O-o! — dep hayaldan burın muǵallim tańlandı. — Qız-

lardıń patshası buyaqta eken-ǵo!

Á japam meni xoshametlep atırǵanǵa mazatlanıp turdı.

— Bul kelinshek meniń menen orın almasıwǵa kelgen muǵallim, — dedi soń. — Atı Liza. Men azanda qaytatuǵın bolıp atırman.

Á japam dım úndemey qaldı. Oǵan muǵallimniń qaytatuǵın bolǵanı jaqpadı ma, yaki ornına kelgen muǵallimdi jaqtırmadı ma, qullası, men sonda bunıń parqına bara almadım.

Sırttaǵı awqattıń qashan pisetuǵını menen hesh kim qızıqpadı. Qızlar muǵallimnen, muǵallim qızlardan uyaldı ma, áytewir, dasturxanda bar nárselerdi de jep jalshıtqan joq. Men biraq, úyde siyrek kórinetuǵın jemislerden jep-jep aldım. Meniń bul jerde uyalatuǵın hesh kimim joq.

—Qáne, qızlar, oyınǵa túsesizler me? — dedi muǵallim bir waqta.

—hu-u! — dep quwanısıp qoya berdi qızlar.

Muǵallim túrgelip magnitofondı qoydı. Onnan qulaqtı jarıp jiberetuǵın oynaqı muzıka jańladı. Muzıka menen birge, tap ayqulaqtıń reńindey jaltıraq nurlar jaydıń ishine ózgeshe sán berip turdı. Qızlardıń birewi svetti óshirdi. Endi kimniń kimligin ayırıw qıyın bolıp qaldı. Liza menen muǵallim bir-biri menen qol uslasıp oynadı. Onı anıq kórdim.

— Sen qız, atıń kim edi?

Ájapam ushın muǵallim juwap berdi.

—Begzada.

—Begzada, tur, hámme oynap atırǵanda bir óziń qarap

otırǵanıń bolmaydı.

—Men oynap bilmeymen.

—Úyreneseń, tur, tur.

Liza muǵallimnen qolın jazdırıp, ájapamdı tartıp túrgeltti. Ájapam áste-áste dasturxannan uzaqlasıp, alakóleńkege aralastı.

255

Men endi usı alakóleńkeden ájapam menen muǵallimdi izley basladım. Lekin, qasına jaqın barmasań, tuw anadaydan kimniń kim ekenin ayırıw qıyın edi. Jaqın bara beriwge uyaldım.

—há, patsha qız, oynamadıń ba?! — dedi Mırzagúl kishem meniń sırtqa shıqqanımdı kórip.

—I-im! — dep bas shayqadım. — hámmesi tepsinip atır,

tóbem solqıldap ketti.

Q azannıń dógeregindegiler kúlip jiberdi.

—Má, sorpa iship al, miniyerge otır. — Mırzagúl kishem aǵash tubiretkanı gósh tuwralǵan astaxtaǵa jaqın qoyıp, meni otırǵızdı. Qolıma bir kesa sorpa uslattı. Sorpa ıp-ıssı eken. Astaxtadaǵı podnosta ústine piyaz

tuwralǵan ókpe menen bawır tuwrap qoyılǵan eken. Onnan hár kim eńkeyip, birew-birewden alıp jep tur.

—Má, qız, mına ókpeden je, — dep Mırzagúl kishem ma-

ǵan eki-úsh bólegin áperdi. Sorpaǵa qaynap pisken ókpeniń

mazası elege deyin awzımnan ketpeydi. Bop-bos, biraq, shaynaǵan sayın qaytadan ornına kele beretuǵın gósh eken ol.

—Tabelshik bala, sen nege ishke barıp oynamaysań?!

—dedi samovar jaǵıp otırǵan Ádilge Mırzagúl kishem.

Ol tabelshik bala emes, tabelùiktiń balası edi. Kishem aljasıp ayttı ma, ya aytıwına qayımlastırıp sóydedi me, bilmeymen.

—Men oynap bilmeymen-ǵo, — dedi Ádil uyalıp. — Oynayman dep qızlardıń ayaǵın basıp alsam.

—Qánekey, sóytseń! «Unıńdı shashayın ba?» degennen

ayaǵın basqanıń táwir-ǵo, tezirek toy jer edik. Nókisten kelgen muǵallim jigitke qara, «arpa ishinde bir biyday» bolıp, áshirepisi shıǵıp júr.

Ishtegiler oyınnıń qızıǵı menen waqıttıń ótkenin bilmedi, biz qazannıń basındaǵı áńgimeniń qızıǵı menen.

—Bar, patsha qız, ayt endi bolar, qoysın! — dedi kishem maǵan.

—Boldı, qoyıń deymen be?

—Awqat pisti! — dep svetti jaǵıp jiber.

Maǵan da keregi usı edi. Juwırıp keldim de sıypalap júrip óshirip-jaqqıshtı tawıp aldım. Svet jarq ete qaldı. hámme oyınnan toqtadı.

256

— Awqat pisti-i! — dedim sháńk etip. Usı waqıtları

á japamnıń beline qol salıp turǵan muǵallimdi kórdim. Kórdim de bir túrli bolıp kettim. Jılaǵım kelip ketti.

«Men neǵıp júrmen dalada! Apamnıń maǵan tapsırıp jibergeni qaysı?! Endi ne deymen olarǵa?!»

Meniń tesireygen názerime kózi túsip, ekewi eki jaqqa ketti..

— Apam qaytsın dep atır! — dedim ájapama qıshqırıp.

Ájapam shorshıp tústi. Dım úndemey tómen qarawı menen diywaldı jaǵalap shıǵıw menen boldı.

—Begzada, qayaqqa barasań?

—Awqat jep ketsesh!

Lizanıń da, basqa qızlardıń da mirátleri juwapsız qaldı. Bizler hámmesine qulaǵımızdı bekitip, jolǵa tústik. Sırtta Mıńbay ájaǵam da, kishem de, Ádil de bizlerdiń ketip baratırǵanımızdı bilmey qaldı. Olar tabaq jasaw menen áwere edi.

—Apam ıras shaqırdı ma? — dep sorap qalsa ne deymen degen oy menen gúdiklenip keldim kelgenshe. Lekin, ájapam sorawǵa bata almadı.

—Keldińiz be, qızlarım? Keleǵoyıń. Awqatıńızdı jep alıń. Kisiniń úyiniń tamaǵı sol úydiń bosaǵasında qaladı, — dep jalbıraqlap atır apam.

Ájapam sonda maǵan bir túrli názer menen qarap qoydı. Lekin, ótirigimdi shıǵarıwǵa táwekel ete almadı. Sebebi, meniń menen qasarıssa jaqsı bolmaytuǵının bildi ol. Men ele talay kerek bolaman.

5

«Merekeniń sáni jigit penen qız» dep burınǵılar bilip aytqan. Meniń bala qálbim menen sol waqıtta sezgenim — atızdıń sáni de jigit penen qız eken. Awıldan muǵallim ketti de, atız húwlep qaldı. hesh kim-hesh kim menen degishpeydi, kúlispeydi. Awıldıń qatınlarınıń

da aylandırǵanı sol edi, ol da óz jayına qaldı. Ornına kelgen hayal muǵallim sol saparı jawqıldaǵan birew bolıp kórinip atır edi kózime, qayda-a saǵan, qabaǵı túksiyip, tisiniń aǵın kórsetpeydi. Sın-sımbatı kelisip qalǵan,

kúlse jarasatuǵın-aq nashar. Biraq, qabaǵınan qar jawadı turadı. Qızlar biysharanıń jambası jer iyiskelewden qaldı. hár birine qırq bes kilodan norma bólip berdi. Sonı terse tergeni, termese aydıń jaqtısı menen tergizedi. Ol quraqum paxtanı biziń ájapam teredi oynap júrip, Qurban kishem teredi, Qızlargúl kishem teredi, Turdısh biraq tere almaydı, bir zaman qunıǵıp tergen boladı da, «úyppey, belim-ay, bes bala tapqan jerim-ay», dep fartugin artına qayırıp tósep otırıp aladı.

—Mına qosıǵıńdı ózgertshi bereket tap, izimizdegi jaslardan uyattı! — deydi Qızlargúl kishem hár saparı.

—Men ne, kúnde qosıq jazıp gazetten pul alıp júrmen

be, ózim qız waqtımda awıldaǵı jeńgelerimnen yadlap alǵan qosıǵım ol. O nesi-ay túwe! — dep bet baqtırmaydı ol da.

Paxtanıń-ám izi súyıldı. Birinshi terim muǵallim qaytayın dep júrgen kúnleri-aq tamam bolıp edi. Ekinshi terim tórt-bes kúnnen artıqqa sozılmadı. Endi shelde turıp atızǵa qarasań, shaǵaladay shaǵırayısqan paxta, biraq, jaqınlap barsań ǵórekke ilinip salbırap turǵan jartı xana, yamasa suwıq penen jırtıyıp ashılǵan ǵorek, onı ayırıp alaman degenshe barmaǵıńnıń bası tilkimtilkim boladı. Biyshara kómekshilerdiń óndirip tere almay júrgeni sol edi.

Biziń ájapam-ám bayaǵıday sáskege bir qanar tikeytkendi qoydı. Salpawsıdı. Biraq, sonda da keshke deyin alpıs-jetpis kilonı arqayın ólshetedi.

— haǵız-aw, ásterek tere berse, aynanayın, mına Jupsawsaq qaynaǵa seni mısal qılıp zaw-zatımızdı qoymadıǵo! Úyde kempir-ǵarrı degen bar, mal-hál degen bar, azanda seniń menen qatar shıǵa almaymız, — dep jalınadı awıldıń hayalları.

Á japam kúledi de qoyadı. Az teriwge wáde bermeydi. Qurban kishemniń «Jupsawsaq qaynaǵa» dep otırǵanı brigad, atı Qosbarmaq.

Eki awız sózdiń birinde bir awız sóginbey sóyley almaydı. Sonıń ushın da sógisiniń, baqırısınıń kúshi joq. Sóytse de qarap turıp gáp esitkisi kelmeydi-dá hayallardıń.

258

Muǵallim ketkennen keyin eshegimiz bayaǵı wazıypasına qaytadan iyelik etti. Paxta aparatuǵın boldı. Biraq, miniwin tek men minemen. Ájapam minbeydi. Oylamaǵan jerde muǵallim kelip qaladı dep oylaytuǵın bolsa kerek. haqıyqatında da solay. Aradan ótken on bes-jigirma kúnniń ishinde olar bir-birin jaqsı kórip qalǵan edi. Muǵallim bar waqıtta ájapamdı onnan qızǵanıp júrsem, endi onıń qaytıp keliwin kúsey basladım. Sebebi, ol kelse awılǵa payız kiredi. Ol kelse kómekshi qızlar wa-ha- halasıp kúlip-oynap, atızdı basına kóteredi. Ol kelse

ájapamnıń qabaǵı ashıladı. Al, házir.. Keshte dástúrxan basında tımsırayıp otıradı da qoyadı. Sorasań juwap beredi, soramasań joq. Ózliginen gápke qosılmaydı. Onıń nege buytip otırǵanın tek men bilemen, úydegilerdiń xannan xabarı joq.

—Jaynap-jasnap otırsa, qızım-aw, — deydi apam araarasında. — Birew salısı suwǵa ketip otırsa, ishken asıń boyıńa taramaydı eken. Ya birew zeynińe tiydi me?

—Yaǵaw, ózim...

—Sharshap júrgen bolsań bir-eki kún barmay-aq qoy

paxtaǵa. Dayılarıńnıń úybetine qıdırıp boy jazıp qayt. Qıraw túskennen keyingi tergen paxtaǵa pul berip-ám jalshıtpaydı.

Ol dayısınıń úyine barǵısı kelmeydi. Birewler dayı-

ları menen apaq-shapaq-ǵo, yaq, bizler onday emespiz. Enise almaymız. Ózleri suwıq, dayılarımızdıń. Nabada, apam joqta inileriniń birewi qıdırıp kelse, apamdı shaqırıp

keliwge meni juwırtadı.

—Apa, iniń kelip otır úyge, — deymen barıp.

—he-e, solay ma, nemis keldi me?! — deydi apam ashıw-

lanıp. «Dayım» demey «iniń» degenge ızası kelip sóydeydi. Jek kórgen adamın «nemis» dep aytatuǵın ádeti bar edi apamnıń. Lekin, bizler bunnan juwmaq shıǵarmaymız. Onıń ushın apamnıń bizlerge uzaq ókpelep júrmeytuǵının bilemiz.

Ájapam apamdı tınıshlandırıw ushın ózinshe «jaynapjasnaydı», biraq, kelispeydi-aw! Kelispey atırǵanın apam- á m biledi.

259

— Ǵarrı, awmiyin et, jep bolǵan bolsań, qızlar óziniń tamına barsın, — deydi.

Awmiyinnen keyin ekewmiz jayǵa kiremiz. Kishem qa- zan-tabaq juwıp qaladı. Aǵam, apam, ájaǵam ózleri kóp waqqa deyin gúńkildesip otıradı. Ne sóylesip atırǵanın bilmeymiz, qızıqpaymız-ám.

Á japam jayǵa kelgen soń, shashın jazıp taraydı. Soń aynaǵa qaraydı. Keshe taraǵan bolsa da taray beredi. Jasıl, sarı aralas monshaǵı bar, sonı bir sheshedi, bir saladı. Men uslap kórgim kelip, qolımdı sozsam:

— Tiymesh! — deydi jekirinip.

Men dım úndemey, papkamdı alaman da sabaq tayarlawǵa kirisemen. Sonnan jataman degenshe sóylespeymen.

Ol ekewmizge arnap tósek saladı.

—Kel, jat, qalǵanın azanda erte turıp tayarlaysań,

—deydi maǵan. Men juwap bermeymen.

Soń áste janıma kelip, ernimdi barmaǵı menen qıtıqlaydı. Qıtıǵım kelgenlikten kúlip jiberemen.

— Júr endi jatamız, — deydi soń. — Tústen keyinge deyin hámmesine úlgereseń.

Awılda mektebimiz kishkene bolǵannan keyin, baslawısh klasslarǵa orın jetispey, bir mezgil keyin oqıytuǵın

edik. Lekin, men jalqawlaw boldım. Tez-tez, oqıwdan qalıp qoya berer edim.

—Erteń barmay-aq qoy, qızım, nan jawıp alayıq,

—dese quwanıp ketemen.

Kishem qalaǵa qatnap isleydi, medsestra, onı alıp qala almaydı. Ájapam bir mezgil qalsa ornı bep-belgili bolıp qaladı. Brigad esikke at oynatıp keledi. Sonıń ushın húkimet soramaytuǵın tek men.

Svet óshkennen keyin kóp waqıtqa deyin uyqılamay jatamız.

— Ájapa! — dep sıbırlayman azımazdan keyin.

—he? — dep áste juwap beredi ol.

Men úndemey qalaman.

—Ne deyseń?

—hesh nárse!

—Ayt, ayt, ne deyjaqsań? — dep maǵan jaqınlańqırap

jatadı.

260