- •Tashkent informaciyalíq texnologiyalar universiteti nókis filialí
- •Informatika hám informaсiyalıq texnologiyalar kafedrası
- •§ 2. Maǵlíwmatlar bazasíníń modelleri
- •2.1. Relyaсiyalıq maǵlıwmatlar bazası
- •2.2. Ierarxiyalıq maǵlıwmatlar bazası
- •2.3. Tarmaqlı maǵlıwmatlar bazası.
- •§ 3. Maǵlíwmatlar bazasín basqaríw sistemalarí
- •3.1. Maǵlıwmatlar bazasın basqarıw sistemalarınıń arxitekturası
- •4.1. Microsoft Access jumıs aynası
- •§ 4. Ms access maǵlíwmatlar bazasín basqaríw sistemasí.
- •§ 5. Tablica dúziw
- •§ 6. Tablicalar arasíndaǵí baylanístí dúziw
- •6.1. Baylanısqan tabliсalar
- •§ 7. Sorawlardí dúziw
- •7.1. Maǵlıwmatlar bazasında ajratıw ushın soraw
- •7.2. Úlgili soraw blankasın toltırıw
- •7.3. Parametrli sorawlar.
- •7.4. Corawlardı esaplaw.
- •7.5. Juwmaqlawshı sorawlardı dúziw texnologiyası
- •7.6. Ózgertiw sorawları
- •§ 8. Formalardí dúziw
- •8.1. Avtoformalar
- •(Master járdeminde formanı dúziw )
- •8.2. Forma dúzilmesi
- •8.3. Jazıwdı dúziw
- •8.4. Baylanısqan maydanshalardı dúziw hám redaktorlaw
- •8.5. Formanıń basqa basqarıw elementleri
- •§ 9. Esabatlardı tayarlaw
- •9.1. Avtoesabatlar
- •9.2. Esabat dúzilmesi
- •§ 10. Sql sorawlar tili.
- •10.1. Sql tiliniń buyrıqları hám operatorları
- •10.2. Select buyrıǵı
- •From-tabliсalar atı;
- •Baxit c Sales
- •Where Name Like “ ra a
- •Nátiyjede tómendegi payda boladı:
- •Name Dept
- •Funkсiyalar
- •Select avs(distinct Salary)”avs salary”
- •Nátiyjede Salary baǵanasınıń barlıq elementleriniń qosındısın esaplaydı.
- •Bunday jaǵdaylarda kompyuter
- •Name Length
- •Maǵlıwmatlardı tártipke salıw.
- •Select Los, Name from micall
- •Select Name, Los from mical
Funkсiyalar
Funkсiyalar xızmeti kópshilik jaǵınan operatorlar xızmetine uqsaydı. Basqasha etip aytqanda, funkсiyalar paydalanıwshıǵa maǵlıwmatlar menen manipulyaсiya etiwiniń jáne bir usılın qollaw múmkinshiligin beredi.
Hár bir funkсiya bir yamasa bir neshshe argumentge iye boladı. Funkсiya argumenti ya sanlı, ya qatarlı muǵdarda bolıwı múmkin. Esaplaw tamamlanǵan soń funkсiya bir sanlı mánisti yamasa qatarlı ańlatpanı qabıl etedi. Biz funkсiyalardıń basqa programmalastırıw tilleri menen uqsaslıqlardı esapqa alǵan jaǵdayda, olardıń quralıw priсiplerine toqtamaymız. Tómende ORACLE de kóbirek isletiletuǵın funkсiyaları keltiriledi.
a) Sanlı funkсiyalar. Bul funkсiyalardıń argumenti sanlı muǵdar boladı. Nátiyjede bir san bergen halda, bul funkсiyalar maǵlıwmatlar tabliсanıń málim baǵanaları ústinde operaсiya alıp barıladı. Funkсiyanıń ulıwma kórinisi tómendegishe:
Funkсiya atı ([distinct/all] baǵana atı)»ańlatpa» form tabliсa atı.
Eger argument aldında distinct tursa, bul barlıq baǵanadaǵı esaplar argumentlerdiń sáykes bolmaǵan mánisi ústinde orınlanıwın bildiredi. Eger argument aldınan AU yaki hesh nárse kórsetilmegen bolsa, bunday jaǵdayda esap-sanaq barlıq mánisler ústinde alıp barıladı. Apostrofdaǵı ańlatpa esap-sanaq nátiyjesi ústinen basıladı.
1.AVR([distinct/all],n)-n atı menen baǵananıń ortasha arifmetikalıq mánisti esaplaydı.
Mısalı:
Select avs(distinct Salary)”avs salary”
form mical
Nátiyjede tómendegi ańlatpanı basıp shıǵaradı:
avs salary
34500
Berilgen mısalda koipyuter sáykes mánisin shıǵarıp taslaǵan jaǵdayda, Salary baǵanasınıń ortasha mánisin esaplaydı.
2. MIN[distinct/all],n)/
3.MAX[distinct/all],n).
2hám 3-funkсiyalar sáykes túrde n baǵananıń minimal hám maksimal mánisin esaplaydı.
Mısalı:
Select min(Los)”min los”form mical;
Nátiyjede tómendegige iye bolamız:
min Los
2.
4. SUM([distinct/all],n)-n baǵananıń elementleri qosındısın esaplaydı.
Mısalı:
Select sum (Salary) «Sum salary»form mical;
Nátiyjede Salary baǵanasınıń barlıq elementleriniń qosındısın esaplaydı.
5. COUNT ([distinct/all],n)- bul funkсiya n baǵanalardaǵı elementler sanın esaplaydı.
COUNT fnkсiyası «Juldızshanı»argument retinde qollanılıwı múmkin.
COUNT (*) Bul hár bir baǵananıń barlıq elementlerdiń sanı esaplanıwın bildiredi.
Mısalı:
Select COUNT(name), COUNT(telno)form micle;
COUNT(name) COUNT(telno)
14 12
Nátiyjelerdiń hár qıylı bolıwına sebep, kompyuter Telno baǵanadaǵı berilmegen mánislerdi esapqa almaǵan.
1-5 funkсiyalardı Where deyin keyin qollaw múmkin emesligine itibar beremiz.
-11-
Mısalı:
S3l3c5 Nam3, S7m(L9s) f49m m8cal
Where Salary>avr(Salary);
Bunday jaǵdaylarda kompyuter
S35 f7nc589n n95 all923d h343
dep xabar beredi hám avr funkсiyasın kórsetedi.
Dárejege kóteriw hám absolyut mánisin esaplaw ushın SQL de tómendegi funkсiyalar kiritiledi:
6. POWER(m,n) – funkсiya m sanın n dárejege kóteredi.
7. SQRT(N) – n sanınıń kvadrat kórenin esaplaydı.
8. ABS(N) – n niń absolyut mánisin esaplaydı.
b) Qatarlı funkсiyalar. Bul funkсiyalardıń argumenti qatardan turadı. Sanlı funkсiyalardan parıq etetuǵın qatarlı funkсiyalar tek anıq tekstli muǵdar ústinde ámel orınlanadı (sanlı funkсiyalar pútin baǵanalar ústinde ámel orınlawı múmkin edi).
Qatarlı funkсiyanıń nátiyjesi san yamasa qatarlı muǵdar boladı. Tómende eń kóp paydalanılatuǵın qatarlı funkсiyalardı keltiremiz.
9. LOWER (char) – bos háripler menen berilgen char qatarlı ańlatpa kishi háripler menen basıp shıǵarıladı.
Mısalı:
Select LOWER(‘factory’) ‘lower’ from can;
Baspaǵa shıǵarılǵanda tómendegi payda boladı:
lower
factory
10. UPPER( char ) – qatarlı baspaǵa bos háripler menen basıp shıǵaradı.
11. LENGTH (char ) – qatarlı muǵdardaǵı belgiler sanın esaplaydı.
mısal:
Select Name, Length ( Name ) from mical
Where LOS>=29
-12-
