Сочинительные союзы и сложносочиненные предложения Համադասական շաղկապներ և բարդ համադասական նախադասություններ

Сочинительными союзами соединяются как однородные члены предложения, так и равнозначные предложения.

Сочинительными союзами являются: և (и), ու (и), իսկ (а), բայց (но, однако), սակայն (но, однако), կամ (или), ևս, նաև, էլ (и, также, тоже), նույնիսկ, անգամ, մինչև իսկ (даже), բայց և (но, и), բայց և այնպես (тем не менее), կամ թե, կամ թե չէ, և կամ (или же), այլ (а), ոչ թե...այլ (не... а), ոչ միայն...այլև (не только... но и), թե՛ (или: употребляется в вопросительных предложениях), թե...թե (и... и), ոչ...ոչ (ни... ни), կամ...կամ (или... или), այսինքն, այն է (то есть).

Сочинительные союзы выражают следующие отношения:

1. Соединительные: և, ու, էլ, ևս, նաև, նույնիսկ, անգամ, մինչև իսկ, ոչ միայն... այլև, ոչ..ոչ, թե...թե:

2. Противительные: իսկ, բայց, սակայն, բայց և, բայց և այնպես, այլ, ոչ թե... այլ:

3. Разделительные: կամ, և կամ, կամ թե, կամ թե չէ, կամ...կամ թե:

4. Пояснительные: այսինքն, այն է.

1. Соединительные союзы

а) և, ու эти союзы выступают в той же роли, что и союз и в русском языке. Большую частотность имеет союз ու, т.к. союз և в разговорной речи употребляется ограниченно.

• Ես շուկայում գնելու եմ տանձ ու /և/ խնձոր: Я на базаре должен купить груши и яблоки.

• Հայրս ու /և/ եղբայրս շինարարներ են: Мои отец и брат - строители.

• Աշնանը քամիներ են փչում, և ծառերը մերկանում են: Осенью дуют ветры, и деревья обнажаются.

• Հինգ օր առաջ դասերը վերջացան, և աշակերտները մեկնեցին ճամբար: Пять дней назад уроки кончились, и ученики уехали в лагерь.

б) ոչ միայն... այլև

• Նա ոչ միայն աշխատասեր է, այլև շատ ընդունակ: Он не только трудолюбивый, но и очень способный.

• Մենք ոչ միայն հանգստացանք, այլև մեծ հաճույք ստացանք: Мы не только отдохнули, но и получили большое удовольствие.

• Այդ գիրքը կարդացին ոչ միայն աշակերտները, այլև նրանց ծնողները: Эту книгу прочли не только ученики, но и их родители.

в) ոչ...ոչ, թե...թե; повторяющиеся союзы, имеют усилительное значение.

• Նա ոչ ինձ է հավատում, ոչ քեզ, ոչ իր հարազատ եղբորը: Он ни мне, ни тебе, ни своему родному брату не верит.

• Նա ոչ աշխատել է ուզում, ոչ սովորել: Он не желает ни работать, ни учиться.

• Նրանք թե երգում էին, թե պարում, թե զվարճանում: Они и пели, и танцевали, и веселились.

• Թե հանդիսականներն էին գոհ, թե դերասանները: И зрители были довольны, и артисты.

г) էլ, նաև, ևս; союзные аналоги, выражают модальность. էլ, ևս употребляются после того слова, к которому относятся, а նաև - перед таким словом. նաև и ևս в разговорной речи имеют ограниченное употребление.

• Այսօր ես էլ /ևս/ մասնակցեցի ժողովին: Այսօր նաև ես մասնակցեցի ժողովին: Сегодня и (также) я участвовал на собрании.

• Մենք սուրճ էլ /ևս/ խմեցինք: Մենք նաև սուրճ խմեցինք: Мы и (также) кофе выпили.

Запомните! Если сказуемое в предложении имеет в своем составе вспомогательный глагол, то он употребляется непосредственно после модального союза էլ. Например:

• Արամն էլ էր մասնակցում արշավին: Арам тоже участвовал в походе.

• Մենք սուրճ էլ ենք խմելու: Мы кофе тоже будем пить.

д) անգամ, նույնիսկ, մինչև իսկ; союзные аналоги, выражающие модальность, употребляются перед или после того слова, к которому примыкают. նույնիսկ, մինչև իսկ в разговорной речи употребляются ограниченно.

• Անգամ /նույնիսկ, մինչև իսկ/ մեր կուրսի գերազանցիկը չհասկացավ: Даже отличник нашего курса не понял.

• Մեր կուրսի գերազանցիկը անգամ չհասկացավ: Нашего курса отличник даже не понял.

• Մեր կուրսի գերազանցիկը չհասկացավ անգամ /նույնիսկ, մինչև իսկ/: Отличник нашего курса не понял даже.

• Մեր կուրսի գերազանցիկը անգամ /նույնիսկ, մինչև իսկ/ չհասկացավ: Отличник нашего курса даже не понял.