Электржетектер классификациясы ж°не негiçãi ò¶ñiíiêòåð.

Электржетек деп электр энергиясын айналмалы, я болмаса iлгерлемелi ºоз¹алыстың механикалыº энергиясына айналдыру¹а арнал¹ан ж¸не электромеханикалыº т¾рлендiргiш пен ºоз¹алтºышты басºару º½рыл¹ысын ºосатын электромеханикалыº º½рыл¹ыны атайды.

Э.ж бiр т¾рiнiң блок-схемасы В суретте келтiрiлген. Жалпы жа¹дайда электржетегi т¾рлендiргiштен-Т, электромеханикалыº айналдыр¹ыштан –ЭМА (²) ж½мысшы механизмен-ЖМ, керi байланыс º½рыл¹ысынан КБ²-ж¸не жинаºтал¹ан тораптан-ЖТ т¾рады. Т-т¾рлендiргiш(айналдыр¹ыш) КБ² керi байланыс º½рыл¹ысы, ЖТ жинаºтаушы т¾йiн. Б.². басºаратын º½рыл¹ыны º½райды. ЭЖ мен Б² т¾рлерiне байланысты оның басºа да элементтерi болуы м¾мкiн. Т- т¾рлендiргiш атºаратын ºызметi электр желiсiндегi немесе басºа жиiлiктегi шамасы ¸рт¾рлi кернеудi сол жиiлiктегi шамасы басºа айналмалы кернеуге не т¾раºты кернеуге айналдыру. Осы кернеу ЭМА (²) -ºа берiледi де, оның бiлiгiнде айналдырушы момент (М) ту¹ызып, тiкелей немесе берiлiс º¾рыл¹ысы арºылы М-ºа ºарсы ¸серлер моментi бар. Ж.М-ж½мысшы механизмдi (айналмалы не iлгерлемелi) ºоз¹алысºа т¾сiредi.

К.Б.² (керi байланыс º½рыл¹ысы) ЭЖ-тiң реттетген шамасына есеп ж¾ргiзедi, ¼лшеу ж¸не баºылау ж¾йесiнiң ºызметiн атºарады (В-суреттегi W айналу жиiлiгi). Ж.Т. бастапºы керiлген U_á кернеумен W-жылдамдыºпен айнал¹ан соң немесе басºа жиiлiктегi керi байланыс U(_ê.á) кернеуiн жинаºтаушының ºызметiн атºарады. Бастама U_á кернеумен U_ê.á керi байланыс кернеуiнiң айналмалы т½раºтыU_æ жиынтыº кернеуi т¾рлендiргiштiң шы¹ыста¹ы параметрi, аныºтау¹а, ºоз¹алтºыш айналу жылдамды¹ымен аныºтайды.

В-Суретте блок-схема жие кездесетiн автоматтандырыл¹ан ЭЖ-тiң структуралыº схемасына с¸йкес келедi. ЭЖ-тiң басºа т¾рлерiнiң структурасы м½нан к¾рделiде, ºарапайымда болуы м¾мкiн.

Ж Т

Uж Мс

Uб Uж

Uт

Uос

М,

Бº

( Сурет В) эº блок схемасы

ЭЖ-тiң ГОСТ-16593 с¸йкес т¼мендегi сипаттамалары бойынша топталады: ж½мысшы ж¸не орындаушы м¾шелерiнiң санына ж¸не байланысына ºарап.

1. Жеке дара, м½нда ж½мысшы орындаушы м¾ше бiр ºоз¹алтºыш, жетекпен ºоз¹алады.

2. Топтасºан, м½нда ж½мысшы механизмдерi орындаушы м¾шелерi немесе бiр ж½мысшы механизмның бiрнеше органдары (м¾шедегi) бiр ºоз¹алтºыштың к¼мегiмен ºоз¹алады.

3. ´зара байланысºан, м½нда екi немесе бiрнеше ЭМА немесе ЭЖ жылдамдыºтар, немесе ж¾ктеменiң, тендiгiн сол сияºты ЖМ орындаушы м¾шелерiнiң ºалыпты к¾йiн саºтау ¾шiн ¼зара электрлiк ж¸не механикалыº байланыста болады.

4. К¼п ºоз¹алºышты, м½нда ¼зара байланысºан ЭМА, ЭЖ, бiр к¾рделi механизмның ж½мысын, я¹ыни ортаº бiлетiн, ж½мысын ºамтамасыз етедi.

5. Электрлiк бiлiгi ¼зара байланысты ЭЖ, м½нда механикалыº байланысы жоº ЖМ жылдамдыºты т½раºты болуы ¾шiн екi немесе бiрнеше ЭМА арасында¹ы электрлiк байланыс пайдаланылады.

Басºару т¾рiне ж¸не маºсатына ºарай:

1. Автоматтандыр¹ан-ЭЖ шамалары мен параметрлерiн автоматты реттеу жолмен басºарылатын.

2. Ба¹дарламалы-басºарылатын ЭЖ, берiлген ба¹дарлама¹а с¸йкес арнайы басºарушы есептеушi машина арºылы iстейтiн.

3. ²ада¹алаушы ЭЖ еркiнше ¼згеретiн басºарушы сигнал¹а с¸йкес ЖМ орындаушы м¾шелерiнiң ж¾мысын белгiлi д¸лдiкпен автоматты ¼згертiп отыратын.

4. Ба¹ыттал¹ан ЭЖ, ЖМ, орындаушы м¾шелерiнiң к¾йiн автоматты реттейтiн.

5. Адаптивтi ЭЖ ж½мысының тиiмдiлiгiн жаºсарту маºсатында басºарушы º½рыл¹ының º½рылымы мен параметрлерiн автоматты та¹айындайтын:

²оз¹алысының сипатына ºарап

1. Айналмалы ºоз¹алысты ЭЖ.

2. Ñûçûºòûº ºîç¹àëòºûøòû ñûçûºòûº ÝÆ.

3. Дискреттi ЭЖ, ЭМА-тiң ºоз¹алмалы б¼лiгi та¹айындал¹ан к¾йде орныºты жылдамдыºта т½ратын.

Берiлiс механизмнiң сипатына ºарап:

1. Редукторлы немесе мультипликаторлы жетiлдiрген ЭЖ.

2. Гидравликалыº º½рыл¹ымен берiлетiн электрогидравликалыº электр энергиясын ток ¼ткiзгiш с½йыºты ºоз¹ау.

3. Энергиясы айналдыр¹ышы бар магнитогидродинамикалыº ЭЖ.

Токтың ò¾ðiíå ºàðàï:

1. Айналмалы токтың.

2. Т½раºты токтың.

Орындайтын операцияларының ìàңыздылыº деңãåéiíå ºàðàé:

1. Басты амалды немесе басты ºоз¹алысты ºамтамысыз ететiн басты ЭЖ.

2. ²осымша ЭЖ.