Қазақстанның пайдалы қазбалары

Қазақстан өзінің табиғи қазбаларымен және адам ресурстарымен дүние жүзіндегі бай елдердің бірі болып есептеледі. Кең байтақ Қазақстанның барлық аймақтары: оңтүстік, солтүстік, батыс, шығыс, орталық аймақтарында Л. Менделеевтің кестесіндегі химиялық элементтердің барлық түрі кездеседі.

Қазақстанның жер қойнауында әлемдегі табиғи қазба байлықтардың барлық түрі (90-нан астам) орасан зор көлемде бар деуге болады. Мысалы: сынап, қорғасын, алтын, көмір, мұнай, болат, мыс, күміс, темір т.б қазба байлықтары мен түсті металдарынан күнделікті тұрмыста қолдануға түрлі тұрмыстық заттармен сәндік әшекей бұйымдар жасауға кеңінен пайдаланылады.

Еліміздің әр аймағынан алынатын пайдалы қазбалар мысалы, батыста Ақтау мен Маңғыстауда мұнай, газ өндірсе, Шығыста Өскеменде фосфор, Орталықта көмір, мыс, түсті металл өндіреді. Соның ішінде Орталық Қазақстанда өндірілетін жер асты пайдалы қазбалар екі түрлі әдіс бойынша өндіріледі. "Арселор Миттал" компаниясының қарамағына кіретін бірнеше шахталардан өндірілген көмір, қара металдар мен түсті металдар әлемнің көптеген елдеріне экспортқа шығарылады. Еліміз тәуелсіздік алғананнан кейін Қазақстанның қара алтыны болып саналатын басты байлығы көмір мен мұнайды шет елдік компаниялалардың бірлесуімен жаңа технологияларды өндірісте қолдану арқылы қазба жұмыстарын жүргізу жүзеге асырыла бастады. Соңғы жылдары "Қазақстанда Жасалған" деген маркамен Қазақстанда өндірілген пайдалы қазбалар мен шикізат өнімдерін әлемнің 70-ке жуық елдері сатып алуға өтініш білдірген.

Тапсырмалар:

1. Мәтін бойынша сөздерді теріп жазып, сөздік құрастырыңыз.

2. Мәтінді оқып аударып, түсінгендеріңіз туралы әңгімелеңіз.

3. «Жер туралы», «Байлық туралы» мақал-мәтелдерді жазып, аударып, жаттап алыңыз.

4. Пайдалы қазбалар, жер қойнауы, түсті металдар, әшекей бұйымдар. Берілген сөз тіркестерін аударып, сөйлем құрастырыңыз.

Менеджментті дайындайтын үш орталық

Менеджменттің біртұтас қағидасы жоқ. Бизнес пен менеджмент бойынша білім жүйесінің үш негізгі орталығы бар:

1. АҚШ. Дүние жүзіндегі басқару инфрақұрылымы ең ірі ел. Тіркелген бизнес мектебінің американдық университеттер ассамблеясының сертификаты, бизнес пен басқару облыстарында 1300-ден жоғары бағдарламалары, оның ішінде 600 бизнес мектебі бар. 10 мыңнан астам кеңестік фирмалар қызмет етеді, 70 периодикалық шығармалар бар, 10 мыңнан астам шығармалар басқару мен бизнес бойынша әдебиеттермен негізделген. Бизнестің үш сатылы білім жүйесі құрылды: бакалавр, магистр, философия докторы.

2. Батыс Еуропа. Еуропада менеджерлерді дайындаудың 300 орталығы бар. Магистрлік бағдарламалар дамыған. Әлеуметтік, өндірістік пәндері, бизнес пен басқару аспектілерінің халықаралық және сақтандыруды игеруге ерекше мән беріледі.

3. Жапония. Жапонияда тек қана 3 бизнес мектебі бар. Жетекшілерді фирманың өзі бизнестің әр түрлі аспектілерінің ерекшелігін білу үшін жоспарлы түрде міндеттерге ауыстыру арқылы «тәжірибе арқылы оқыту» қағидасы негізінде дайындайды. Жапондық фирмаларда барлығы оқиды, жауапкершілік бөлімше жетекшісіне жүктеледі. «Өмірлік жалдау жүйесі» дамыған.

Жаңа сөздер:

қағида- орталық-

бағдарлама- сақтандыру-

сатылы- жауапкершілік-

жүктеледі-

Тапсырмалар:

1. Мәтінді оқып, аударыңыз.

2. Сұрақтарға жауап беріңіз.

• Менеджментті дайындайтын үш орталықты атаңыз.

• Бизнестің үш сатылы білім жүйесі қалай құрылды?

• Еуропада менеджерлерді дайындаудың қанша орталығы бар?

• Жапонияда жетекшілерді қалай дайындайды?

3.Сөз тіркесін жасаңыз.

білім ... , сатылы ... , магистрлік ..., бөлімше ... .

4. Мәтін бойынша сұхбаттасыңыз.

СӨЖ арналған бақылау тапсырмалары [қосымша 1, 2, 6, 17]

1. «Қазақстанның байлығы» тақырыбына реферат жазыңыз немесе слайд жасаңыз.

2. «Қазақстанның пайдалы қазбалары» тақырыбына слайд жасаңыз, сұхбат құраңыз.

7-тақырып. Экономикалық тәуелсіздік. Кәсіби мәтін. Әдеп және қазіргі басқару. Аралық тест. Сөйлемнің айтылу мақсатына қарай түрлері.

Практикалық (семинарлық) сабақтың жоспары: