1.1 Сурет – ктж-ның ықшамдалған сұлбасы

АҚ-да U(t) топтық сигнал U₁(t)–U_N(t) N арналық сигналдарға ажыратылады. Бұл арналық сигналдар тиісті демодуляторларға (ДМ) келіп, демодуляциядан кейін U`(t)-дан бастапқы С`(t) сигналы алынады.

Жалпы жағдайда кіріс жағындағы С₁(t) сигналы және шығыс жағындағы С`₁(t) сигналы арасында бұрмаланулар мен бөгеуілдердің себебінен айырмашылықтар болады.

КБЖ-ны құрғанда арналық сигналдарды таптық сигналға біріктірудің екі әдісін қолданады:

- арналардың жиілік бойынша бөлінуі бар жүйе (АЖБ);

- арналардың уақыт бойынша бөлінуі бар жүйе (АУБ).

АЖБ кезінде тарату жолындағы әрбір арнаға белгілі бір жиіліктер спектрі беріледі. Сондықтан ШС-тың түрлендірушілерінің мақсаты сигналдың бастапқы жиілік спектрін осы арнаға тарату жолында берілген жиілік жолағына тасымалдау болып табылады. Жиіліктің (спектрдің) мұндай ығысуы немесе тасымалдануы амплитудалық (АМ), фазалық (ФМ) немесе жиіліктік (ЖМ) модуляция арқылы жүзеге асырылуы мүмкін.

ЖФ – жолақтық фильтр;

Г Ж_тар, ГЖ_қаб – тарату және қабылдау бөліктерінің генераторлық жабдықтары;

ТЖФ – төменгі жиіліктер фильтрі.

1.2 Сурет – ажб-сы бар ктж-ның ықшамдалған құрылымдық сұлбасы

Бастапқы сигнал F_min–F_max модулятордың көмегімен оған сәйкес келетін жолдық спектрдің тиісті бөлігіне тасымалданады. Жиіліктерді тасымалдау үшін модуляторларға генераторлық жабдықтан ГЖ_тар тиісті тасушы жиіліктер беріледі.

Модуляторға берілетін тасушы жиіліктер арналық сигналдардың жиіліктер спектрлері жолдық спектрде жабылып кетпейтіндей етіп таңдалады. Модулятордың шығыс жағында бастапқы сигналға сәйкес келетін сигналдарды жіберіп, керек емес жолдық сигналдарға бөгет жасау үшін жолақтық фильтрді ЖФ қояды. Олар әр түрлі жиіліктер жолақтарын жібереді. Содан кейін осы сигналдар спектр кеңдігі төмендегідей болатын топтық сигналға біріктіріледі:

Δf_топ = 2N-f₁.

Қабылдау бөлігінің кіріс жағында f_2N-1–f_2N жиіліктер жолақтарын бөліп алатын ЖФ қойылады. ДМ-ға f_н1–f_нN электр сигналдары беріледі. ДМ-ға сонымен қатар ГЖ_тар-да қолданылған жиіліктермен бірдей ГЖ_қаб-дан тасушы жиіліктер беріледі. ДМ-да модуляцияға кері процесс, яғни спектрді жиіліктік аумақтан жолдық спектрге тасымалдау және электр сигналдарын бастапқы сигналға түрлендіру жүзеге асырылады. Сигналдармен бірге тарату жолынан келген бөгеуілдер және шуылдар ТЖФ көмегімен басылады. ТЖФ-ның шығыс жағында F_min–F_max аламыз. Мұнда В–3–3 жүйесі үшін мысал келтіруге болады:

1.3. Сурет – в–3–3 жүйесінде жолдық спектрді құру сұлбасы

1.4. Сурет – к–60 жүйесінің сұлбасы

К–60-да бірінші арна жолдық спектрде 12,3–15,4 кГц жолағын алады. Бұл жолақты 0,3–3,4 кГц бастапқы сигналын үш сатылы түрлендіру арқылы алады. 12,3–15,4 кГц жиіліктерін жолақтық спектрге 12 кГц бойынша бір түрлендіру сатысының көмегімен тасымалдауға болады.

Арналық жиіліктер спектрінің кеңдігі Δf_ар және бастапқы жиіліктер спектрінің кеңдігі бірдей болмауы мүмкін, яғни:

Δf_ар  ΔF.

Ең жақсы жағдайда Δf_ар = ΔF. Сонда топтық сигналдың бір жиіліктер жолағында неғұрлым көп арналар санын орналастыруға болады. Арналық сигналдарды қабылдау бөлігінде толығымен бөліп алу үшін қабылдағыштың ЖФ-ның сипаттамасы идеал болуы керек.

Шын мәнінде, фильтрлердің амплитудалық-жиіліктік сипаттамасы (АЖС) идеал фильтрлердің сипаттамасынан өзгеше болады, сондықтан арналарды сенімді бөліп алу үшін қорғаныс интервалын Δ f _қор қолданады (1.5-сурет).

Δf_қор – арнааралық қорғаныс интервалы, Δf_қор = 0,9 кГц