4.7 Сурет – Екілік кодтың түрлері:
А – натуралдық, б – натуралдық симметриялы
Биполярлық сигналдарға, мысалы сөйлеу сигналдарына, кіші лездік мәндердің максималды ықтималдылық тығыздық сәйкес келеді. Мұндай сигналдар үшін көршілес дейгейлердің кодтық топтардың разрядтарының арасында амплитудалық сипаттаманың ортасында минималды разрядтар саны бойынша айырмашылық болуы тиіс. Бұл мақсатта натуралды симметриялы кодты қолданады (4.7 сурет, б). Симметриялы кодпен кодттағанда бірінші разрядтың символы санаудың таңбасымен, ал қалған разрядтардың символдары санаудың екілік жүйедегі абсолютті мәндерімен анықталады. Кең жолақты теледидарлық сигналдар үшін символдардың арасындағы айырмашылық қауіпті болуы мүмкін. Мұндай сигналдарды кодтау үшін рефлексті екілік кодты (Грей кодын) қолданады. Мұндай кодта кез келген көршілес кванттау деңгейлерінің кодтық топтарының арасындағы айырмашылық тек бір разрядта ғана байқалады. Рефлексті екілік төрт разрядты кодтың кестесі 4.8 – суретте келтірілген.
Қабылдау жағында қобылданған кодтық топтар декодталып, нәтижесінде таратылатын сигналдың лездік мәндері қалпына келтіріледі. Содан кейін АИМ-2 импульстерінің тізбегі төменгі жиіліктер фильтрінің көмегімен демодуляцияланады. Аналогты-цифрлық және цифрлық-аналогты түрлендіру үшін қолданылатын кодерлер жалпы алғанда кодектер деп аталады.
Кодктерді жүзеге асырғанда кванттаудың амплитудалық сипаттамасының бастапқы учаскесінің түрі маңызды болып табылады. 4.8 - суретте мұндай учаскелердің үш түрі келтіліген. Олардың арасында дейгейдің орналасуы және кванттау қадамы бойынша айырмашылық болады. Бірінші нұсқа (4.7 – сурет, а) кванттау деңгейінің қадамның төменгі шекарасында орналасуға сәйкес келеді, яғни лездік мәнінің шамасы берілген қадамның аралығында сәйкес келетін мәнге тең болғанша ол берілген кванттау қадамының мәнімен кодталады (абсолютті шамасы бойынша). Мысалы (4.7 – сурет, б), сигналдың 0-ден +1-ге дейінгі барлық лездік мәндеріне «1000» кодтық сөзі сәйкес келеді, ал +1-ден +2-ге дейінгі лездік мәндерге «1001» кодтық сөзі сәйкес келдеі және ары қарай.
4.8 Сурет – Рефлексті код лекция №5
Арна түзуші жүйелер мен сигналдарды тарату
Сигналдарды регенерациялау принциптері
Бөгеуілдер мен бұрмаланулардың түрлері
Символаралық бұрмалануарды түзету
Дисперсия мен бөгеуілдерді енгізетін ортадан өткеннен кейін таратылған импульстік тізбекті қайта қалпына келтіру мүмкіндігі цифрлық тарату әдісінің маңызды екершелігі болып табылады. Импульстік тізбек жол бойымен белгілі бір аралықтардан кейін орналасатын регенераторлардың көмегімен қалпына келтіріледі. Кабельдік және регенерациялау учаскесінің қабысуын қайтаөндіру учаскесі деп атайды. Регенераторлар негізгі үш қызметті атқарады: қабылданатын импульстердің формасын түзету, хрондау (уақыттық аралықтарды қалпына келтіру) және қайтаөндірудің өзі.
Мұндай функционалдық бөліну 5.1- суретте көрсетілген. Суретте бір регенерациялау учаскесінің құрылымдық сұлбасы келтірілген.
Бұл жағдайда бұған дейінгі регенератордың шығысындағы импульстік тізбек ( суретте 1- нүкте) оң және теріс таңбалы импульстер мен бос жерлерден тұрады деп болжанады. Берілген регенератордың кіріс жағында пайда болатын импульстер (2-нүкте) кабель арқылы тарату мен бөгеуілдердің салдарынан бұрмаланған. Түзетуші күшейткігтің көмегімен импульстердің формасы түзетіліп, импульстің бар, не жоғын анықтауға болатындай деңгейге дейін амплитудасын арттырады. Импульстік тізбектің ақырғы қалпына келтірілуі бір уақытта орындалатын хрондау және регенерациялау операцияларының көмегімен жүзеге асырылады. Импульсті тек қабылданатын импульс пен бөгеуіл амплитудаларының қосындысы (3-нүкте, регенератордың шешім қабылдау нүктесі РШН) шешім қабылдау деңгейінен артық болған уақыт моменті кезінде және хрондау сигналын ажыратып алу арнасының шығысындағы сигналдың (4-нүкте) берілген амплитудасы мен таңбасы болған жағдайда ғана мүмкін. Хрондаушы сигнал түзетілген импульстердің сигнал/бөгеуін қатынасының максималды шамасымен сипатталатын уақыт моментерінде дискреттенуін және импульстердің уақыт бойынша тиісті орналасуын қамтамасыз етеді.
