9.Бел.Драматургія ў 18 ст. Народны тэатр. Батлейка. Школьны тэатр. Інтэрмедыі. “Бакханалія”.

Дзейнасць тэатра на Бел падзялялася на:

-народны,

-школьны,

-прыдворны,

-батлейка.

Значную ролю ў жыцці грамадства стаў адыгрываць тэатр. Адным з першых на Бел стала Батлейка – народны лялечны тэатр, вядомы яшчэ з 16 ст. Яе рэпертуар складаўся з 2 частак: кананічная і свецкай. З развіццём школьная адукацыі асаблівую ролю набывае школьны тэатр. У ім ставіліся п’есы як рэлігійнага і гіст зместу, так і інтэрмедыі – кароткія п’ескі на бел ці польск мове, пантамімы, танцы, што выконваліся паміж дзеямі спектакля. Галоўным герояем стаў разумны беларускі селянін. Персанажы: селянін, шкаляр, чорт, цыган. Не звяз з асноўн спектаклем. Мова: стараж-бел, потым польск. У эпоху Асветн з інтэрмедыі нарадж камедыя. Камізм пабудав на ссутыкненні 2 культур. “Вучань, селянін і пан Самахвальскі”. Вершыня дзйнасці: Забельскі школьны тэатр.

Школьны тэатр звязаны з дзейнасцю езуіцкіх школ. Віленскі, Полацкі школьн тэатры. У часы барока тэатраў было каля 14. Мова – лацінская. У сяр 17 ст з’яўл польская. Асн мэта: выхаваць добрага хрысціяніна. Ідэя: марнасць жыцця, містыка.

Абедзенны час працягласцю ў 200 год – цень памерлага сябра прыходзіць у пекла. Акторы – вучні. Аўтары – выкладчыкі рыторыкі. Велікодныя драмы. Масленічныя драмы. Канікулярныя драмы. У п’есах позняга барока не было жаноч роляў (іх выконвалі мужчыны). П’еса не доўжылася больш за 30 хв.

Пад уплывам ідэй Асветніцтва, класіцысткай эстэтыкі значныя змены адбыліся ў развіцці тэатра Беларусі. Перш за ўсё змянілася стаўленне да самога відовішча. Калі ў часы барока ад яго патрабавалася, каб яно здзіўляла гледача, уздзейнічала на яго эмоцыі, то ў час Асветніцтва тэатру адводзілася роля выхавальніка грамадства. У 2 пал 18 ст побач са школьным і народным тэатрам з’явіліся прыдворныя і прафесіянальныя тэатры.

Прыдворны тэатр: Нясвіжскі, Слонімскі, Ружанскі, Шклоўскі. Пры Ф. У. Радзівіл Нясвіжскі тэатр становіцца рэгулярным.

Бакханалія – інтэрмедыя 1725.

10.Драматургія Забельскай дамініканскай калегіі. К. Марашэўскі Камедыя, м. Цяцерскі Доктар па прымусу.

Значныя змены адбыліся ў 2 пал 18 ст у бел драматургіі. Разам са школьнай драмай знікла звяз з ёй інтэрмедыя. На яе аснове нараджаецца камедыя. Лепшыя інтэрмедыі 50-60х падрыхтавалі з’яўдл шматтактнай бел камедыі і трагедыі. Першыя творы гэтага жанру з’яв у 80-90 гг 18 ст у Забельскай дамініканскай калегіі, якая была тады значным цэнтрам літ-тэатр жыцця на Полаччыне. Для школьнага тэатра Каятан Марашэўскі і Міхаіл Цяцерскі, якія працавалі ў калегіі выкладчыкамі рыторыкі і паэтыкі, напісалі некалькі трагедый і камедый на польск мове. Найбольш значнымі творамі забельск рэпертуару з’яўл польска-бел перапрацоўка Цяцерскім камедыі Мальера Доктар па прымусу, у якой вельмі арыгін з’яўл бел сцэнкі, і Камедыя Марашэўскага, дзе двое з трох вядучых персанажаў размаўл на бел мове, яна пра цяжкі лёс селяніна Дзёмкі.

Камедыя Марашэўскага своеасабліва сінтэзавала старыя традыцыі і новыя асветніцкія тэндэнцыі. Яшчэ выразна адчуваецца залежнасць ад барочнай драмы-маралітэ (павучальнасць фіналу, адсутн жаноч вобразаў, выкарыст бібл матыву). Асобн стэны яшчэ маюць адносна самаст хар-р, нагадваюць устаўныя інтэрмедыі. Аднак у цэлым у Камедыі пераважаюць ужо рысы новай літ-ры. Як асветнік Марашэўскі бачыў у чалавеку, яго маральным удасканаленні панацэю ад усіх сац бядот. Таму грамадскі канфлікт, які пазначыўся ў Камедыі, потым выраш у чыста маральна-этычн плане. Камедыя напісана ў адпаведн з канонамі класіцызму. У ёй захавана адзінства часу, месца, дзеяння.