11.Прыдворны тэатр. Драматургічная творчасць ф.У. Радзівіл, м. Радзівіла.

Прыдворны тэатр: Нясвіжскі, Слонімскі, Ружанскі, Шклоўскі. Пры Ф. У. Радзівіл Нясвіжскі тэатр становіцца рэгулярным.

Прыдворныя тэатры задавальнялі ў асноўн запыты магнатаў. Але іграла, танцавала і спявала на сцэнах гэтыхтэатраў моладзь з прыгонных сялян. Першы прыдворны тэатр быў заснаваны ў Нясвіжы. У яго склад уваходз драмат, оперн і балетн трупы. Рэпертуар складаўся з 16 драм твораў на польск мове, напіс Ф. У. Радзівіл. Пры іх стварэнні выкарыст вядомыя літ і фальк сюжэты.

Францішка Уршуля Радзівіл (1705-1753) – у 20 год выйшла замуж за Радзівіла Рыбаньку. Атрымаля хатнюю адукацыю, была адна ў сям’і. Аднавіла дзейн нясвіжск друкарні, спарадкавала і дапоўнілі радзівіл бібліят, сама вучыла дзяцей зам мовам, аднавіла нясв тэатр. Мянушкі Францішкі: Нясв Сафо, Нясв Мельпамена, Чорная жамчужына.

Перыяды тв-ці:

-1725-1746 (паэтычны перыяд, па-польску і франц)

-1746-1753 (драматург, польскамоўны) – 16 п’ес. Першая п’еса – Дасціпнае каханне (на дзень нарадж мужа (13.06.1746). П’есы ставіліся насвяты. Ігралі дзеці, прыдворныя, кадэты рыцарскай школы.

Крыніцы: ант міфы, Герадот, Дэкамерон – насычала іх мясц зместам.

Першай адаптавала жа польск мовы 3 камедыі Мальера.

Увяла ў літ-ру новыя тэмы: вобразы, з’явы еўраап літ-ры адапт да нац. Галоўн гераіня: вынаходл жанчына (упершыню ў РП).

Дзейнасць нясв тэатра працягнуў Мацей Радзівіл (1749-1800). Як драматург дэбютаваў у 1784, калі да прыезду караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага ў Нясвіжы была пастаўлена опера Агатка, або Прыезд пана (лібрэта Радзівіла, музыка Яна Давіда Голанда. Пазней опера ставілася ў Варшаве, Любліне, Вільні, Львове, з 1799 выконвалася ў 2-актавай версіі пад назвай Добры пан-бацька для падданых і карысталася вялікай папулярнасцю. У оперы апаэтызаваны людзі з народа, даводзілась неабходнасць аблягчыць долю сялян, паказана, што цяжкая сялянская праца з’яўл асновай усеагульн дабрабыту. Пісаў вершы. У тв-ці Радзівіла сентыменталізм і класіцызм спалуч з перадрамантычнымі тэндэнцыямі.

12.Жанрава-стылёвая шматграннасць паэзіі ф. У. Радзівіл.

1725-1746 – паэтычны перыяд, па-польску і франц.

Інтымны дзённік жанчыны – апісвае пачуцці замужняй жанчыны. Пісала вершы-пасланні да бацькоў, сябровак, гасцей. Вершы-плачы на смерць уласн дзяцей (блізняты Януш і Станіслаў(пане коханку). Януш у 17 год памірае)

Павуч-дыдакт трактаты: Збавення перасцярогі дачцэ Ганне (думала, што памрэ пасля родаў, але памерла не яна, а дачка) – пажаданні быць паслухмянай, набожнай. Чытаць кнігі, займацца навукай.

Найчасцей вершы Францішкі атрымлівалі хар-ку простых, наіўных і шчырых. Паэзія Францішкі ў польск літ-ры працягвае выглядаць своеасабл аўтсайдэрам з-за сваёй ліцвінскасці і жаночасці.

Дзякуючы перакладам творчасць Ф. У. Радзівіл атрымала сталую прапіску ў бел. Літ, трапіла да больш шырокага кола чытачоў.

13.Грамадска-культ і ідэйна-эстэт асаблівасці развіцця бел.Літ у 1 пал 19 ст.

Змяніўся кантэкст развіцця літ-ры. Асноўныя літ. Мовы: польская і бел. Умовы для развіцця бел.літ пагоршыліся. Полістылёвая і шматмоўн літ-ра. Стылі: рамантызм, класіцызм, сентыменталізм.

Калі ў даўняй літ-ры асноўн месца належала прозе, то цяпер яно перайшло да паэзіі і драматургіі. Распрац жанры травесційнвй (Энеіда навыварат) і парадыйнай (Тарас на Парнасе) паэмы, гутаркі і быліцы, вершаванай драматург сцэнкі, лірычн верша. З’яв першыя спробы гіст нарыса бел літ (прадмова Падбярэскага да зборніка Баршчэўскага Шляхціц Завальня, распаўсюджв ананімная і агітацыйна-паўстанцк літ-ра.

На пачатку 19 ст літ жыццё Бел не выяўляла прыкметнага адыходу ад літ-ры асветн (класіцызм). Але зараджалася цікавасць да мясцовай гісторыі, вусн паэзіі, славянскай даўніны