- •Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі Семей геологиялық барлау колледжі
- •0704000 – «Пайдалы қазба кенорындарын барлау мен іздеудің геофизикалық әдістері» мамандықтарына арналған
- •Базалық (тірек) конспектілері
- •Семей қ.
- •Мазмұны
- •I бөлім Көне замандағы Қазақстан
- •II бөлім Орта ғасырлардағы Қазақстан
- •3 Бөлім Ресей империясының құрамындағы Қазақстан
- •4 Бөлім Кеңес өкіметі кезіндегі Қазақстан.
- •5 Бөлім Тәуелсіз Қазақстан
- •Орта палеолит (мустье, б.З.Д. 140-40 мың жыл)
- •Жоғары палеолит (б.З.Д. 40-12 мың жыл)
- •Неолит (б.З.Д. 5 мың- 3 мың жыл)
- •Бақылау сұрақтары:
- •Қола ғасыры (б.З.Д. II -I мың.)
- •Бақылау сұрақтары:
- •Үйсіндер
- •Қангүйлер (Қаңлылар)
- •Ғұндар (Хунну)
- •Бақылау сұрақтары:
- •2 Бөлім. Орта ғасырлардағы Қазақстан
- •Түрік қағанаты (552- 603жж.)
- •Батыс Түрік қағанаты (603-704 жж.)
- •Тюркеш қағанаты (700-756 жж.)
- •Қағанаттардың шаруашылығы
- •Қарлұқ мемлекеті (756-940 жж.)
- •Бақылау сұрақтары:
- •Оғыз мемлекеті (IX - XI ғғ. Басы)
- •Қимақ қағанаты (IX - XI ғғ. Басы)
- •Қарлұқтардың, оғыздардың, қимақтардың шаруашылығы
- •Бақылау сұрақтары:
- •Қараханидтер мемлекеті (942-1210 жж.)
- •Қыпшақ хандығы (XI ғ. Басы-1219 ж.)
- •Бақылау сұрақтары:
- •Наймандар мен керейлер мемлекеті (XII ғ.)
- •Бақылау сұрақтары:
- •Моңғол шапқыншылығы
- •Бақылау сұрақтары:
- •Қазақстан Моңғол империясының құрамында
- •Алтын Орда
- •Ақ Орда
- •Моғолстан (1346-1514 жж.)
- •Әбілхайыр хандығы (1428-146жж.)
- •Ноғай Ордасы ( XIV-xVl ғғ. Аяғы)
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •3 Бөлім. Ресей империясының құрнамындағы Қазақстан.
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Қозғалыстың Жетісудағы орталығы
- •Қозғалыстың Торғайдағы орталығы
- •Саяси партиялар
- •Бақылау сұрақтары:
- •Кеңестер билігінің Қазақстанда орнауы
- •Бақылау сұрақтары:
- •4 Бөлім. Кеңес үкіметі кезіндегі Қазақстан.
- •Партизан соғысы
- •Соғыс жылдарындағы экономикалық саясат
- •Қазақ акср құрылуы
- •Бақылау сұрақтары:
- •Жаңа экономикалық саясатқа көшу
- •Аштыққа қарсы күрес
- •Жэс қиындықтары мен жетістіктері
- •Қазақ акср құрамында қазақ жерлерінің бірігуі
- •Бақылау сұрақтары:
- •Қазақстанның индустриализациясына бетбұрыс
- •Индустриализацияны жүзеге асыру
- •Қазақстандағы индустриализацияның ерекшеліктері
- •Индустриализацияны жүзеге асырудағы жұмысшы кластың ролі
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тақырып 4.4.: Тоталитарлы жүйенің күшеюі кезеңіндегі Қазақстан.
- •Ауыл шаруашылығын күштеп ұжымдастыру
- •Жаппай ұжымдастыру саясатына шаруалар мен керстьяндардың наразылығы
- •Ересек адамдардың сауатсыздығын жою (ликбез)
- •Халықтық білім беру
- •Кәсіптік білім беру мен Қазақстан зиялыларының қалыптасуы
- •Қазақ кеңес өнерінің қалыптасуы
- •Бақылау сұрақтары:
- •Гитлерлік фашизмнің әскери жоспарлары
- •Қазақстан экономикасын әскери қалыпқа қайта құру
- •Мәскеу үшін шайқастағы қазақстандықтар
- •Ленинград үшін шайқастағы қазақстандықтар
- •Қазақстан – Сталинград майданының ең жақын тылы
- •Соғыс жылдарындағы ұлтаралық қатынастар
- •Республиканың қоғамдық-саяси өмірі
- •Бақылау сұрақтары:
- •Жаппай тың игеру
- •Қазақстан халқының саны мен әлеуметтік құрылымындағы өзгерістер
- •Қоғамның саяси және рухани өмірі
- •Халық өмірінің деңгейі: қырлары
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •5 Бөлім. Тәуелсіз Қазақстан. Тақырып 5.1.: Мемлекеттік тәуелсіздікке ие болу.
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Бақылау сұрақтары:
- •Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
- •Қосымша:
Бақылау сұрақтары:
Қазақ тарихындағы Абылайханның тұлғасы.
Тарау бойынша дербес талдау.
XVIII-XIX ғғ. қазақ қоғамының шаруашылық және әлеуметтік ұйымдастырылуына сипаттама беріңіз.
Тақырып 3.3.: Отарлау саясатына қарсы қазақ халқының ұлт-азаттық қозғалысы. 1783-1797ж.ж. Кіші жүздегі көтеріліс
1773-1775жж. шаруалар соғысына Кіші және Орта жүз қазақтарының белсенді қатысуы патша өкіметін қосылған территорияларды нығайту бойынша бірқатар шаралар жүргізуге итермеледі.
Көтеріліске шыққандың негізгі қозғаушы күштері қазақ шаруалары болды. Көтеріліске шыққандарға өз иеліктерінен айырылған старшиналар, ру басылары, билер қосылды. Кіші жүздің барлық негізгі рулық бөлімшелері көтеріліске белсене араласты: Шекті, Төртқара, Шөмекей, Кете, Алаш, Серкеш, Таз, Байбақты, Беріш, Табын, Жағалбайлы, Қызылқұрт.
Көтеріліске шыққандардың басты мақсаты жерлерді қайтарып алу және отарлап басуды тоқтату болды. Нұралы ханның озбырлығын шектеу жайлы антифеодалдық талаптар да болды. Датұлының ашық күресі 1783 ж. күзінде басталды. 1784 ж. қараша айында Сырым Датұлы туының астында мыңнан аса сарбаз шайқасты, 1785 ж. олардың саны 7 мың болды.
Колпаковтың казак тобы бейбітшіл ауылдарды бір-біріне қарсы қойып, Беріш және Адай руларына шапты. 1785 ж. көктемінде премьер-майор Назаровтың жазалау отряды Табын руының қазақтарына шабуыл жасады. Айшуақ сұлтанның ұлы Атақ қаза болды, ал Айшуақ сұлтанды Назаров Орал түрмесіне жапты.
Нұралы хан және оның маңындағылар казак жазалау отрядтарына ашық қолдау көрсетті. Нұралы 1786 ж. көктемінде Орал казак линиясына қашты. Уфаға жер аударылған ол 1790 ж. қайтыс болды
Сібір, Уфим және Орынбор өлкелерінің намангері барон О.А. Игельстром үкіметке хан билігін жою және жаңа басқару жүйесін енгізуді ұсынды. Алайда Франциядағы монархияның құлауы, Ресейде антимонархиялық рухтың өсуі, монархиялық биліктің теріген шайқалтқан, Игельстромның реформасынан патша өкіметін бас тартуға мәжбүрледі.
Ірі қазақ феодалдарында орыс үкіметінің реформасын қабылдау бойынша еш позициясы болмады. Сырым Датұлы билікті билер кеңесіне беруді ұсынды. Феодалдардың бір бөлігі құрылтайды (халық жиналысын) жандандыруды ұсынды және хан билігін жоюға қарсы болды. Олар Әбілхайырдың қарсыласы (Нұралының әкесі), Батыр сұлтанның ұлы, Қайып сұлтанды қолдады. Сырым Датұлы бұл топқа қарсы Игельстром реформасының жобасын қолдады. Осы жерде Сырым Датұлы тиянақсыздық білдірді: жобаны қолдаймын деп, бастапқы позицияларынан алшақтады, бірақ патша өкіметін қолдаудан аулақ еді.
90-шы жылдары көтеріліс қайта жанданды..
1791 ж. Кіші жүз ханы болып Ералы сайланды. Сырым оны қабылдамады. 1794 ж. Ералы ханның өлімі, Нұралының ұлы, Есім сұлтанды хан ету, 1796-1797 жылдардағы жұт халық наразылығын тудырды. 1797 жылдың 17 наурызында Сырым Датұлының бір отряды хан ставкасына шабуыл жасады. Есім хан өлтірілді. Донской және Скворкин жазалаушыларына Бөкей сұлтанның жетекшілігімен 800 қазақ қосылды.
Нұралыны жақтаушылар тобы Нұралының ұлын, Қаратайды хан етіп тағайындады. Олар Сырымды ресей жағында деп айыптады. Нұралы ұрпағын хан етіп тағайындау оның жауларының көтеріліс жағына көшуге итермеледі. Хан кеңесіндегі Сырым ықпалының күшеюі Орынбор әкімшілігінің алаңдаушылығын тудырды. Үкімет хан билігін қалпына келтіру туралы шешімге келді. О.А. Игельстромның ұсынысы бойынша хан тағына қартайған Айшуақ сұлтан отырғызылды.
1797 жылы Сырым маңындағылармен хиуа шектерінен өтіп кетті, 1802 ж. қайтыс болды.
Көтерілістің тарихи маңызы: ең ірі отарлауға қарсы көтеріліс болды; Ресейдің басты мақсаты – жерлерді отарлау екенін дәлелдеді; жаппай халық көтерілістерін ұйымдастыруда руаралық қайшылықтардың қауіптілігін көрсетті.
Көтеріліс жеңіліс тапқаннан кейін, қазақ шаруаларының алынған жерлерді қайтару үшін күресі толастамады. Үкімет 1801 жылдың 11 наурызында қазақтарға Оралдың оң жағалауына көшуге рұқсат етті, бұл 1783-1797 жж. көтерілістің салдары болып табылады. Сырым Датұлы халық жадында ірі халық көтерілісін ұйымдастырушы, тамаша саясаткер, оратор ретінде сақталды.
