Тэма 17. Паўстанне 1863-1864 гг. На Беларусі

1. Рэвалюцыйныя дэмакраты Расіі і польска-беларуска-літоўскі вызваленчы рух: сацыяльная база і праграмныя ўстаноўкі.

2. К. Каліноўскі – палітычныя погляды і рэвалюцыйная дзейнасць.

3. Дзейнасць паўстанцкіх атрадаў на тэрыторыі Беларусі.

4. Меры царскай адміністрацыі па падаўленню паўстання. Значэнне паўстання 1863 – 1864 гг. на Беларусі.

Літаратура:

1 Біч М. Каліноўскі і паўстанне 1863 г. у працах беларускіх савецкіх гісторыкаў // Весці АН БССР. Серыя грам. навук. – 1989. – № 3.

2 Біч М. Нацыянальнае і аграрнае пытанне ў час паўстання 1863–1864 гг. // Беларускі гістарычны часопіс. – 1993. – № 3.

3 Да 130-годдзя паўстання ў Польшчы, Беларусі і Літве // Беларускі гістарычны часопіс. – 1994. – № 3.

4 Кісялёў Г. Каліноўскі знаёмы і незнаёмы // Полымя. – 1993. – № 6.

5 Кісялёў Г. На пераломе дзвюх эпох: Паўстанне 1863 г. на Міншчыне. – Мінск: Полымя, 1990.

6 Майхрович А.С. Белорусские революционные демократы: Важнейшие аспекты мировоззрения. – Минск: Наука и техника, 1977.

7 Таляронак С. Той самы Мураўёў: Генерал – карнік і паўстанне 1863 г. на Беларусі і Літве // Настаўніцкая газета. 1991. 9, 16, 20, 27 лютага. 2, 20 сакавіка.

8 Шалькевіч В.Ф. Каліноўскі: Канстанцін, Кастусь ці Вікенцій // Беларуская мінуўшчына. – 1994. – № 4.

9 Шалькевич В.Ф. Кастусь Калиновский: страницы биографии. – Минск: Университетское, 1988.

Адказваючы на першае пытанне, неабходна высветліць, хто такія рэвалюцыйныя дэмакраты, ці меліся сувязі паміж рускай рэвалюцыйнай дэмакратыяй і польска-беларускім вызваленчым рухам. Вызначце прычыны і характар паўстання, яго сацыяльную базу і мэты. Варшаўскі цэнтральны нацыянальны і Літоўскі правінцыяльны камітэты.

У другім пытанні неабходна падрабязна асвятліць жыццёвы шлях і дзейнасць К. Каліноўскага і яго паплечнікаў па літоўскаму правінцыяльнаму камітэту. Прааналізуйце тэкст “Мужыцкай праўды”.

Як пачалося паўстанне ў Польшчы, а потым і на Беларусі? Чаму адбыўся контррэвалюцыйны пераварот у Вільні? Партызанская барацьба паўстанцаў. Якімі былі асаблівасці паўстання ва Усходняй і Заходняй Беларусі?

Пакажыце рэакцыю розных колаў расійскага грамадства на паўстанне. М. М. Мураўёў і яго дзейнасць на беларускіх землях. Вызначце прычыны паражэння паўстання. Удзяліце ўвагу "Лістам з-пад шыбеніцы" К. Каліноўскага. Як змянілася палітыка царызму ў адносінах да Беларусі пасля падаўлення паўстання? Вынікі і значэнне паўстання 1863 – 1864 гг.

Тэма 18. Сацыяльная барацьба на Беларусі ў другой палове хiх ст.

1. Сялянскі рух на Беларусі ў другой палове 60-х – 90-х гг.: дынаміка і формы барацьбы.

2. Народніцтва на Беларусі ў 70-90-я гады.

3. Рабочы рух. Зараджэнне сацыял-дэмакратычнага руху на Беларусі.

Літаратура:

1 Бич М.О. Рабочее движение в Белоруссии в 1861–1904 гг. – Минск: Наука и техника, 1983.

2 Бич М.О. Развитие социал-демократического движения в Белоруссии в 1883–1903 гг. – Минск: Наука и техника, 1973.

3 Гісторыя Беларусі: Вучэбны дапаможнік для ВНУ / пад рэд. А.Г. Каханоўскага, А.А. Яноўскага. – Мінск: Эканомпрэс, 1997.

4 Гісторыя Беларусі: Навучальны дапаможнік / А.Г. Каханоўскі, С.М. Ходзін, А.А. Яноўскі і інш. – Мінск: ФУАінфарм, 2001.

5 Гісторыя Беларусі: у 2 ч. – Ч. 2. ХІХ – ХХ ст / П.І. Брыгадзін, У.Ф. Ладысеў і інш. – Мінск: РІВШ БДУ, 2002.

6 Крук У.П. Сялянскі рух на Беларусі, 1864–1900 гг. – Мінск: Навука і тэхніка, 1993.

7 Самбук С.М. Революционные народники Белоруссии. – Минск: Наука и техника, 1972.

8 Самбук С.М. Политика царизма в Белоруссии во второй половине ХІХ в. – Минск: Наука и техника, 1980.

9 Солошенко В.Н. От народничества к марксизму. – Минск: Наука и техника, 1971.

Першае пытанне трэба пачаць з характарыстыкі становішча сялян у другой палове XIX ст., затым прааналізаваць формы сялянскай барацьбы ў 60–70-х гг. і ўзмацненне сялянскага руху ў 80-х гг. Перасяленчы рух.

Адказваючы на другое пытанне, неабходна вызначыць вытокі і сутнасць народніцкага руху. Назавіце народніцкія гурткі 70-х гг. і асвятліце іх дзейнасць. Раскажыце аб выхадцах з Беларусі ў народніцкіх аргнізацыях Расіі: І. Грынявіцкі, С. Кавалік, Р. Ісаеў, А. Бонч-Асмалоўскі, М. Судзілоўскі. Прааналізуйце дзейнасць народніцкіх арганізацый на Беларусі ў першай палове 80-х гг. Група "Гоман" і яе роля ў беларускім нацыянальным руху.

У трэцім пытанні ахарактарызуйце становішча рабочага класа Беларусі, пакажыце эвалюцыю рабочага руху ў 60–90-я гг. Як адбывалася распаўсюджванне ідэй марксізму? Першыя сацыял-дэмакратычныя гурткі. Як ішоў працэс афармлення сацыял-дэмакратычных арганізацый у Беларусі? I з'езд РСДРП.