- •050708- «Мұнай газ ісі» мамандығына арналған
- •1.2 Пән жайлы мәлімет.
- •1.3 Перереквизиттер:
- •1.4 Постреквизиттер:
- •1.5 Қысқаша мәлімдеме.
- •1.6 Тапсырмалар мен графиктердің орындалу кестесі:
- •1.7 Әдебиеттер тізімі
- •1.8 Бақылау және білімді бағалау
- •2 Модуль бойынша бақылау сұрақтары:
- •1.9 Саясат және өткізілу ережелері
- •1 Модуль бойынша бақылау сұрақтары:
- •2. Белсенді тарату материалының құрамы
- •2.2 Дәріс сабақтарының конспектісі
- •1.2 Ұңғы айналасындағы қысымдағы қысымды бөлу теңдігінің нәтижесі
- •1.3 Мұнай кен орындарын игеру режимдері.
- •Лекция №2 Мұнай кенішіне әсер етудің техника және технологиясы. Қабат қысымын су айдау арқылы ұстау.
- •2.1 Әсер етудің мақсаты және жолдары.
- •Қабат қысымын газ айдау арқылы ұстау
- •Жылу арқылы әсер ету
- •2.2. Ќабат ќысымын ±стау ж‰йесін сумен ќамтамасыз ету
- •2.3 Ќабат ќысымын ±стау ‰шін терењ суларын пайдаланудыњ техника- технологиясы.
- •Ќабат ќысымын айдау арќылы ±стау.
- •Кенішке жылу єдісімен єсер ету.
- •Ќабат ішінен жану
- •¦Њѓыныњ т‰п жабдыќтары.
- •¦Њѓыны перфорациалау техникасы
- •М±най ±њѓыларын мењгеру єдістері
- •Қабатты гидравликалық жолмен жару
- •Ұңғының түп аймағын жылумен өңдеу.
- •Орнатылған режимде ұңғыны зерттеу.
- •Зерттелмеген режимдегі ұңғыларды зерттеу.
- •7.1 Көлденең құбырдағы газды қоспаның физикалық процесі.
- •7.2 Қысым балансының теңдеуі
- •7.3 Газдысұйық қоспасының тығыздығы
- •Модуль 2.
- •8.1 Артезиянды фонтандау. Газ энергиясы есебінен фонтандау
- •1 Сурет. Ұңғыны фонтандау кезіндегі схемасы.
- •8.2 Фонтандау шарты.
- •9.2.Фонтанды ұңғыма жұмысын реттеу.
- •9.3.Фонтанды ұңғыманың жұмысы кезінде кезінде болатын қиындықтар және олардың алдын-алу.
- •10.1. Газлифтілі пайдаланудың жалпы принциптері
- •10.2. Газлифт көтергіштерінің конструкциясы
- •10.3. Газлифт ұңғыманы пайдалануға жіберу
- •11.2 Газлифтті клапандар
- •Лекция №12. Ұңғымаларды штангалы ұңғымалық сораптармен пайдалану. Жер үсті және жер асты жабдықтар.
- •Жер үсті жабдықтары
- •12.2 Ұңғыма сағасын жабдықтау
- •Арқанды алқа
- •12.3 Жер асты жабдықтары
- •Лекция №13. Штангалық қондырғының жұмысына әсер ететін жағдайлар. Тереңдік сораптың жұмысы кезінде статикалық және динамикалық жүктемелер.
- •Тереңдік сорап жұмысы кезіндегі статикалық жүктеме
- •13.3 Динамикалық күштер
- •Сорапты штангалардың балансир басына іліну нүктесіндегі максималды жүктемені анықтау
- •Лекция №14. Тербелмелі-станоктың тепе-теңдік принципі. Ұңғыманы қиын жағдайда штангалы сораппен пайдалану?
- •4.2 Күрделі жағдайда ұңғыманы штангалық сораптармен пайдалану
- •Лекция №15. Штангалық сораптық қондырғымен жабдықталған ұңғымаларды зерттеу. Ұңғыманы батырылмалы ортадан тепкіш электрсораптармен пайдалану.
- •15.3. Боэс ілу терењдігін аныќтау
- •2.3. Практикалыќ (семинарлыќ) сабаќтыњ жоспары
- •2.4. Лабораториялыќ сабаќтардыњ жоспары
- •2.5 Оќытушыныњ н±сќауымен студенттіњ µзіндік ж±мысы шењберінде сабаќтар жоспары (со¤ж)
- •2.7. Тест сұрақтары
- •2.8. Курс бойынша емтихан сұрақтары
- •Мазмұны
2.8. Курс бойынша емтихан сұрақтары
1. Қабат энергиясы көздері
2. Статикалық қысым дегеніміз не?
3. Динамикалық қысым дегеніміз не?
4. Статикалық деңгей дегеніміз не?
5. Динамикалық дегеніміз не?
6. Бастапқы қабат дегеніміз не?
7. айдау зонасындағы қабат қысымы деген не?
8. Шығару зонасындағы қабат қысымы деген не?
9. Зумпфон деп нені айтады?
10. Сағадан динамикалық деңгей тереңдігі қалай анықталады?
11. Алғашқы ашу деп нені айтады?
12. Екінші ашу деген не ?
13. Кольмитация деген не?
14. Дилатансия деген не?
15. Тау жыныстарының критикалық тығыздығы
16. Мұнай кенішіне әсер ету тәсілдері
17. ҚҚҰ жүйесін сумен қамтамасыз етудің принципиалды сұлбасы
18. Сифонды су жинау қашан қолданылады?
19.
Ағымдағы компенсация коэффициенті
нені көретеді?
20. Қабатқа жылу таратушыны айдаудың шектелу тереңдігі
21. Қабатқа қандай су айдаған дұрыс
22. Ағымдағы компенсация коэффициенті
23. Судың коагуляциясы деген не?
24. Судың фильтрациясы деген не?
25. Сусыздандыру деген не?
26. Жұмсарту деген не?
27. Хлорлау деген не?
28. Стабилизация деген не?
29. ҚҚҰ үшін газды айдау
30. Кенішке әсер етудің жылулық әдістері
31. Қабатқа буды айдау кезінде қанша аймақ түзіледі
32. Қабатқа ыстық суды айдау кезінде неше аймақ түзіледі
33. Қабат ішкі жану кезінде неше аймақ түзіледі
34. Қандай жыныстарда ашық түпті ұңғыма қолдану мүмкін
35. Ұңғыманың жетілмеу түрлері
36. Жетілмеген ұңғыманың шоғымы
37. Мұнай ұңғымаларын меңгеру деп нені түсінеді?
38. Ұңғыманы меңгеру тәсілдері
39. Борпылдақ жыныстарды ашқан ұңғымаларда қандай игеру тәсілдері қолданылады
40.
нені білдіреді
41. Саңылаулы фильтрлер
42. Ұңғыманың перфорфарациясы
43. Перфорацияның қандай тәсілі қабаттың ашылу интервалын-3,0м қамтамасыз етеді?
44. Перфорацияның қандай тәсілі қабаттың ашылу интервалын-2,5м қамтамасыз етеді?
45. Перфорацияның қандай тәсілі қабаттың ашылу интервалын-1м қамтамасыз етеді?
46. Гидродинамикалық жетілу коэффициенті
48. Жұтылу коэффициенті
49. Ұңғы түбінің конструкциясы
50. Ұңғыманың қандай конструкциясы кезінде қабаттың сенімді изоляциясы, интервалдардың таңңдалмалы ашылуы және гидродинамикалық жетілу қамтамасыз етеді
51. Қандай ұңғымада гидродинамикалық жетілу коэффициенті 1-ге тең деп алынады
52. Тығыз, тұрақты жыныстан тұратын өнімді қабат үшін қандай ұңғыманың түп конструкциясы қолданылады?
53. Сазбен араласпаған салыстырмалы біртекті өнімді қабаттар үшін қандай ұңғыманың түп конструкциясы қолданылады?
54. Газды және сулы қабатшалары жоқ, өнімді қабат үшін ұңғыманың қандай түп конструкциясы қолданылады?
55. Перфорациямен ашылмаған, әр түрлі қабатшалардың сенімді изоляциясын қамтамасыз ететін өнімді қабат үшін ұңғыманың қандай түп конструкциясы қолданылады?
56. Ұңғыманың түп маңы аймағына әсер ету әдістері
57. Кеуек каналдарда парофин және асфальт- смолалық заттардың қабаттануы кезінде, ұңғыманың түп маңы аймағын өңдеу
58. Корбанат, құмтас, алевролифт және т.б. тұратын ұңғыманың түп маңы аймағын өңдеу
59. Қатты жыныстан тұратын ұңғыманың түп маңы аймағына әсер ету әдістері
60. Гидрожару кезінде жынысты жару сәті қалай белгіленеді?
61. Жынысты тік жарылу түзілу үшін не қажет
62. Ұңғыманың түбіне жылулық әсер ету әдістері
63. Стабилизаторды не үшін қолданылады
64. Ұңғыны зерттеу
65. Ұңғының қалыптасқан және қалыптаспаған жұмыс режимікезінде, ұңғыманы зерттеу
66. Ұңғымада газ сұйық қоспасының қозғалыс теориясының негіздері
67. Газ сұйық көтергішінің сипаттамалық қисықтары
68. Нақты газ құрам
69. Шығынды газ құрым
70. Газдың салыстырмалы жылдамдығы
71. Идеалды, жартылай идеалды лифт
72. Газ сұйық көтергішінің істеу аймағы
73. Лифтің сұйық деңгейіне қандай салыстырмалы батырылу кезінде, лифт ең тиімді жұмыс істейді?
74. Газ сұйық қоспасының ПӘК қалай анықталады
75. Газдың салыстырмалы шығыны
76. Газ сұйық қоспасының қозғалысы кезінде қысымдардың баланс теңдеуі
77. Газ сұйық қоспасының идеал тығыздығы
78. реал қоспасының тығыздығы
79. Ұңғыманы фонтанды пайдалану
80. Фонтандаудың гидродинамикалық есептеулері
81. Газдың кеңеюі энергиясы есебінен фонтандау
82. Фонтандау шарттары . Фонтанды көтергіштің есебі
83. Қабат және лифтің ортақ жұмысы
84. Шегендеу бағанасының ілінуін бекіту қайда жүреді
85. СКҚ ілінуін бекіту қайда жүреді
86. Фонтанды ұңғыманың жұмысын реттеу үшін нені өзгерту қажет
87. Мұнай ұңғымада қысымдардың баланс теңдеуі
88. Фонтанды ұңғыма тройникті арматураны қай кезде қолданылады
89. Максималды жіберу режимі кезінде қабат және көтергіштің ортақ жұмысы
90. Фонтанды ұңғыма жұмысындағы қиындықтар және оларды алдын алу
91. Ұңғыманы газлифті пайдалану. Газлифті пайдаланудың жалпы принциптері
92. Газлифті көтергіштің конструкциясы
93. 1м сұйықты шығару үшін, газлифті ұңғыма айдалатын, газдың мөлшері қалай анықталады?
94. Сол ұңғымамен ашылған, қабаттан газды қолдану кезінде газлифт қалай анықталады
95. Газлифт ұңғыманың шығымын реттеу қалай жүріледі?
96. Газлифт ұңғыманың қандай конструкциясы кезінде бүлкілеудің болу ықтималдығы жоғары
97. Газлифт ұңғыманың қандай конструкциясы кезінде құмды тығындардың түзілу ықтималдығы минимал?
98. Жіберу қысымы. Жалпы формуласы
99. Қандай пайдалану тәсілі кезінде тұрақты эмульсия түзіледі
100. Үш клапанын қандай мақсатпен қолданылады?
101. Газлифті ұңғыманы периодты газлифтке ауыстыру қай кезде анықталады
102. Газлифті көтергіштің конструкциясы
103. Жіберу қысымын төмендету тәсілдері
104. Газбен қамтамасыз ету және газ тарату жүйелері
105. Ұңғымалы штангалық сораптың қондырғы. Жер үсті және жер асты жабдықтары
106. ШҮС жіберуін төмендететін факторлар
107. Статикалық және динамикалық жүктемелер
108. Тербелмелі- станоктың тепе-теңдік принципі
109. ШҰС қиын жағдайда ұңғымада пайдалану
110. Сорапты ұңғымаларды периодты пайдалану
111. ШҰСҚ жабдықталған ұңғыманы зерттеу
112. Динамометрлеуді не үшін жүргізеді
113. Плунжердің жүріс ұзындығын қалай өзгертеді
114. Балансирдің тербелу санын қалай өзгертеді
115. Салынатын және салынбайтын сораптардың айырмашылығы
116. Сораптың жіберу коэффициентін қай мақсатпен анықтайды
117. Штангі іліну нүктесіндегі максималды жүктеме
118. Қандай тербермелі станокта блансирлі теңестіру қолданылады
119. Қандай ТС роторлық теңестіру қолданылады
120 Эхолоттау қандай мақсатпен жүргізіледі
121. Штангалы сорап жұмысында якорьді қолдану
122. Терең сорапты жабдықпен зерттеуді жүргізу үщін динамографты қайда орнатады
123. Плунжердің жолын қалай дәл анықтайды
124. Қандай штангалы сорапты, жоғарғы газ факторы кезінде қолдануға болмайды
125. Штангалы терең сорапта үш топ отыру
126. Терең сорапты қондырғысы классификациясының негізгі белгілері
127. Қандай штангалар, штанга денесінің диаметрі бойынша жасалып шығарылады
128. Қандай қысқартылған штангалар стандартты диаметрлі болып шығарылады
129. Штанганы бекіту кезінде, стандартты диаметрлі штангалар үшін қандай шекті айналу моменті ұсынылған
130. Сорапты-компрессорлы құбырлар ұзындығы бойынша қандай топқа бөлінеді
131. Жүктеме бойынша беріктік қор коэффициентін 1,3-1,5 тең деп алады, ол қандай шекті қуатқа сәйкес
132. Тереңдік сораптың толу коэффициенті
133. Тереңдік сораптың шартты теорифлық өнімділігі
134. Тереңдік сораптың жіберу коэффициенті
135. Тереңдік сораптың нақты өнімділігі
136. Динамикалық фактор
137. Гук заңы бойынша сұйық салмағы әсерінен штанганың деформациясы
138. Гук заңы бойынша сұйық салмағы әсерінен сорапты-компрессорлы құбырдың деформациясы
139. Аз сан кезінде терең емес ұңғымалар үшін плунжердің пайдалы жүрісі
140. Динамикалық жүктеменің әсерін ескергенде, плунжердің пайдалы жүрісі
141. Қандай ұңғымаларда БОЭС қолданылуы
142. Батырмалы ортадан тепкіш электросораптарда компенсатордың тағайындалуы
143. БОЭС-5:5А:6 3 шартты тобы нені білдіреді
144. БОЭС прожектордың тағайындалуы
145. БОЭС іліну тереңдігі
Глоссарий
1. Статикалық қысым- ұзақ тоқтаудан кейін қалыптасқан, ұңғыма түбіндегі қысым.
2. Статикалық деңгей- тоқтатудан кейін, ұңғымада қалыптасатын сұйық бағанасының деңгейі, оған атмосфералық қысым әсер ететін шарт кезінде
3. Динамикалық қысым- Ұңғымадан сұйықты немесе газды алу кезінде немесе ұңғымаға сұйықты немесе газды айдау кезінде қалыптасатын, ұңғыма түбіндегі қысым.
4. Сұйықтың динамикалық деңгейі- жұмыс істеп тұрған ұңғымада қалыптасатын сұйық деңгейі, оған атмосфералық қысым әсер ету шарты кезінде
5. Орташа қабат қысымы- бұл орташа өлшенген статикалық қысым
6. Айдау аймағындағы қабат қысымы- айдау ұңғымалары орналасқан аймақтағы орташа өлшенген қабат қысымы
7. Алу аймағындағы қабат қысымы- игеру ұңғымалары аймағында орташа өлшенген қабат қысымы
8. Бастапқы қабат қысымы- игерудің ең басында, барлау ұңғымалар тобы бойынша анықталған, орташа өлшенген қабат қысымы
9. Ағымдағы қабат қысымы- бұл әртүрлі уақыт сәтінде орташа өлшенген қабат қысымы
10. Келтірілген қысым- бұл шартты горизонталь жазықтыққа қатысты есептелген түптік қысым, оның абсолбттік шамасы белгілі
11. Ұңғыма- диаметрі ұзындығынан көп есе кем, цилиндрлі тау кен өндірісі, ол өнімді горизонттың жер бетімен байланысы үшін арналған
12. Ұңғыма кострукциясы- бұл шегендеу құбыры және бұрғыланған бағанаға түсіріліп, онда бекітілетін қосымша түптік құрылғылардың жиынтығы, ол ұңғыманың тағайындалуына байланысты өзгереді және өлшемі бойынша және жасалатын материалы бойынша өзгешеленеді.
13. Бастапқы ашу- өнімді горизонтты долотамен бұрғылау процесі
14. Екінші ашу- ұңғыманың ішкі қуысының өнімді қабатпен байланыс процесі
15. Кольматация- ұңғыманың түп аймағының механикалық бөлшектермен ластану процесі
16. Декольматация- фильтрациялық каналды механикалық бөлшектермен тазарту процесі
17. Дилатансия- тау жыныстары көлемінің өзгеруі
18. Тау жыныстары критикалық тығыздығы-бұл жыныстың кез-келген соңғы жылжуы кезінде, дилатанция нолге тең болатын кездегі тығыздық.
19. Гидродинамикалық жетілген ұңғыма- өнімді қабатты толық толық ашқан ұңғыма, онда кез келген бекіту элементтері болмайды
20. Ашылу дәрежесі бофвнша жетілмеген ұңғыма- бұл өнімді горизонттың барлық қалыңдығын ашпаған ұңғыма
21. Ашылу сипаты бойынша жетілмеген ұңғыма- бұл өнімді қабаттың барлық қалыңдығын ашқан, шегенделген және перфорацияланған ұңғыма.
22. Ұңғыманың гидродинамикалық жетілу коэффициенті-жетілмеген ұңғыма шығымын жетілген ұңғыма шығымына қатынасы
23. Ұңғыманың келтірілген радиусы- бұл фиктивті жетілген ұңғыма радиусы, оның шығымы нақты жетілмеген ұңғы шығымына тең.
24. Түп- бұл өнімді қабатты ашқан ұңғыма бөлігі
25. Фғынды шақыру – тұрып қалған ұңғыма түбінде қарсықысымдарды төиендетудің технологиялық процес, қабатқа репрессияны жою және қабаттан ұңғымаға флюидтің ағуы басталатын депрессияны жасау
26. Ұңғыманы меңгеру- белгілі себеппен тұрып қалған ұңғыманы істеп тұрған ұңғымалар қатарына ауыстыруға бағытталған, технологиялық операциялар және ұйымдастыру шаралар жиынтығы
27. ағынды шақыру және меңгеру мақсаты – арнайы басу сұйығымен толтырылған ұңғымалар түбінде қарсықысымдарды төмендету және жасанды қалпына келтіру немесе сәйкес шығымды немесе қабылдағыштықты алу үшін түпкі аймақтың фильтрациялық сипаттамасын жақсарту
28. Газ саны- берілген термобаралық жағдай кезінде бос газ көлемінің белгіленген геометриялық көлемдегі сұйық көлеміне қатынасы
29. Көлемдік газ құрамы (газқаныққандылық) –берілген термобаралық шарт кезінде, газ көлемінің белгіленген геометриялық көлеміндегі қоспаның жалпы көлеміне қатынасы
30. массалы шығынды газқұрамы- берілген термобаралық шарт кезінде, газ массасы шығынының, қоспа массасы шығына қатынасы
31. Нақты газ құрамы – бос газбен толтырылған, құбырдың көлденең қимасы ауданының, құбырдың көлденең қимасына жалпы ауданына қатынасы
32. Сұйықтағы газдың дисперстігі- сұйық көлемінде таралған газ көпіршіктері өлшемімен сипатталатын, газ фазасының ұсталу дәрежесі
33. Минералдар – жер қыртысында болытын физика- химиялық процесстер нәтижесінде пайда болатын химиялық құрамы және физикалық қасиеттері бойынша біртекті табиғи зат
34. Тау жыныстары – жер қыртысын жасайтын, өзіндік геологиялық денесін түзетін, минералогиялық және химиялық құрамы тұрақты минералды агрегат
35. Атқылаған жыныстар – негізінен кристалды құрылысты, магма деп аталатын сисликат балақыманың жер бетінде немесе жер қырытысы қойнауында қату нәтижесінде пайда болды
36. Шөгінде тау жыныстары – органикалық және неорганикалық заттардың су бассейнінің түбінде және материк бетінде шөгуі нәтижесінде пайда болады
37. Метоморфтық тау жыныстары- шөгінді және атқылаған жыныстардан , оның соңғысы жер қыртысы тереңдігіне батуы кезінде пайда болған
38. Табан- бұл қабатты астынан шектейтін бет
39. Жабын – бұл қабатты үстінен шектейтін бет
40. Нақты қалыңдық немесе қуат- бұл қабаттың жабынының кез-келген нүктесінен табанына дейін түсетін перпендикульяр
41. Горизонталь қалыңдық- бұл горизонталь бойынша жабынның кез-келоген нүкетесінен табанына дейін арақашықтық
42. Вертикаль қалыңдық- бұл вертикаль бойынша, жабынның кез-келген нүктесінен қабат табанына дейін арақашықтық
43. Абсалютті немесе теориялық кеуектілік деп – жыныстағы барлық қуыстардың жалпы көлемі (кеуек, каверна, жарылыс)
44. Кеуектілік коэффиценті – бұл жыныстың жалпы қуыс көлемінің барлық жыныс көлеміне қатынасы
45. Тиімді кеуектілік- деп бір –бірімен өзара байланысатын жыныстағы қуыстар көлемін атайды
46. Өткізгіштік- бұл қысымның өзгерісі кезінде жыныстың сұйықты және газды өткізу қабілеті
47. Коллектор деп – сұйық және газ үшін өткізгішті және олардың сыйымды ыдысы бола алатын кеуекті және жарылымды тау жыныстарын атайды
48. Табиғи резервуар деп – жабыны мен табаны нашар өткізгішті жынысты қабаттан тұратын коллекторды атайды
49. Мұнайгазды кеніштің табаны немесе сумұнайлы бөлімнің беті- мұнай және суды бөлетін бет деп аталады
50. Мұнайлылықтың сыртқы контуры деп –сумұнайлы бөлім бетінің қабат жанымен қиылысу сызығын атайды
51. Мұнайлықтың ішкі контуры су мұнайлы бөлім бетінің қабат табанымен қиылысу сызығы
52. Газ қалпағы- бос газдың мұнай кеніші үстінен жиналуы
53. Мұнайгаз бөлім бетінің қабат жанымен қиылысу сызығы – газдылықтың сыртқы контуры деп аталады
54. Мұнайгаз бөлім бетінің қабат жанымен қиылысу сызығы – газдылықтың сыртқы контуры деп, ал қабат табанымен қиылысу сызығы –газдылықтың ішкі контуры деп аталыды
55. Мұнай және газ кен орыны деп- жер қыртысы қойнауында бір ауданда орналасқан, бір топқа жататын кеніштердің (мысыалы, күмбезді қабаты немесе массивті және т.б.)жиынтығы
56. Мұнай- көміртегі және сутегінің күрделі қосылысы
57. Мұнайдың көміртектік коэффиценті – бұл қабат жағдайындағы мұнай көлемінің, сол мұнайдың дегазациясынан кейін, яғни қалыпты жағдай кезінде көлемге қатынасына тең
58. Эксплуатациялық бағаны – бұл мұнай және газды түптен сағаға көтеру үшін немесе қабат қысымын ұстау мақсатымен өнімді қабатқа суды (газды) айдау ұшін аранлған бағана
59. Қабаттан мұнайдың ағуын шақыру әдістері – бұл қабатқа қарсы қысымдарды айдау әдістері, ағыны белгілі шараларды жүргізу, оның нәтижесінде ұңғыманың гидростатикалық қысымы қабат қысымынан аз болады
60. Су арынды режим – бұл режим кезінде қабатта мұнайдың ұңғымаға қозғалысы, ағатын шекті (контурлы) судың әсерінен жүреді
61. Мұнай бергіштік коэффицент- кеніштен шығарылған мұнай көлемінің бастапқы қорға қатынасы
62. Серпімді су арынды режим деп- негізгі қозғалыс күшін болып, жыныстың және сұйықтың серпімді кеңеюі болатын, мұнай қабатының жұмыс режимі
63. Газ арынды режим – бұл қабаттың жұмыс режимі кезңінде, басым энергия түрі болып газ қалпағында жиналған бос газдың энергиясы әсер етеді
64. Газ факторы 1т шығарылатын мұнайға келетін, қалыпты жағдайға келтірілген газ мөлшері
65. Трапециялық режим – бұл мұнай кешенін дренаждау режимы кезінде, қысым энергиясы ауырлық күші әсерінен пайда болады
66. Индикаторлық қисық деп – депрессиядан сұйықтық сығу тәуелділіг қисығы
67. Контур сырттай суландыру – мұнайлық контуры сыртында орналасқан, айдау ұңғымалар жүйесі арқылы қабатқа әсе ету
68. Контур бойымен суландыру- бұл мұнайлық контурына тікелей жақын немесе мұнайшылықтың сыртқы және ішкі контуры арасында орналасқан, айдау ұңғымалар жүйесі арқылы қабатқа әсер ету
69. Контур беттей суландыру- кеніштің таза мұнайлы бөлігінде орналасқан, айдау ұңғымалар жүйесі арқылы қабатқа әсер ету
70. Блокты жүйе – айдау ұңғымаларын параллельді тік бұрышты қатармен, әдетте құрылымның бойлы өсіне айқастыра орналастырады, игеру ұңғымаларын айдау ұңғымалары арасында қатарын бұрғылайды
71. Ауданды суландыру - өндіру және айдау ұңғымаларын ауданда дұрыс геометриялық тор – квадрат немесе үш бұрыш бойынша біркелкі орналастырылды
72. Таңдаулы суландыру – бұл жүйеде суды айдау үшін ұңғымаларды, кенішті – геофизикалық гидродинамикалық зерттеудің берілгені бойынша ауданды біркелкі тор бойынша бұрғылаудан кейін таңдайды
73. Ошақты суландыру – бұл жүйе кезінде, суды қабатқа бөлек айдау ұңғымалары арқылы айдайды, оларды өндіретін арасында таңдайды немесе арнайы бұрғылайды
74. Сұйық көтерілуі тек қабат энергиясы есебіне, жүретін пайдалану тәсілі фонтанды деп аталады
75. Газлифтті пайдалану тәсілі – бұл тәсіл кезінде, жер бетінен айдалатын немесе қабаттан келетін газ, ұңғыма өнімі ағынына енгізілді.
76. Комперессорсыз газлифт тәсілі – бұл ұңғыма іші газлифт, бұл кезд емұнайды көтеру үшін, осы ұңғыма ашқан газ қабатыэ энергиясын қолданылады
77. Сораптың толу коэффиценті деп- фактолы плунжердің астына келіп түсетін сұйық көлемінің, плунжердің жоғары жүрісі кезінде сызатын көлемге қатынасын айтады
78. Тербелмелі –станок- экетроқозғалтқыш волынының айналмалы қозғалысын, штанганың плунжермен қайтымды- үдемелі қозғалысқа түрлендіретін және сұйықты айдап шығару процессінде жүктемелі қабылдайтын механизм
79. Мұнай және судың араласуы кезінде, осы сұйықтардың қиын бөләінетін қоспасы түзіледі, ол мұнай эмульсия деп аталады
80. Сазқышқыл деп – тұз қышқылы және плавикалы қышқыл қоспасы
81. Судың коагуляциясы – суда асылған ұсақ бөлшектердің ірілеуі
82. Сусыздандыру- судан шала тотықты немесе теміртотықты жою.
