«Денсаулық» білім беру саласы

 

Мақсаты: дене бітімі жақсы қалыптасқан, денсаулығын сақтауға және шынықтыруға қабілетті мектепке дейінгі кіші жастағы бала тұлғасын қалыптастыру.

«Денсаулық» білім беру саласының базалық мазмұны ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің төмендегідей түрлері арқылы жүзеге асады:

- дене шынықтыру;

- валеология.

 

 

Дене шынықтыру

 

Мақсаты: дене шынықтыру жаттығуларына қызығушылығын арттыру, қозғалыс ептілігі мен дағдыларын жетілдіру.

Міндеттері:

1. Жүру, жүгіру, лақтыру, қағып алу, еңбектеу және өрмелеу жаттығулары арқылы қозғалыстың негізгі түрлерін орындаудың қарапайым дағдыларын қалыптастыру.

2. Сапқа тұру мен қайта тұрғызудың қарапайым дағдыларын дамыту.

3. Дене күшінің қасиетін дамытуға, ептілікке, шыдамдылыққа, тепе-теңдікті сақтауға дағдыландыру.

4. Қол мен аяқ қимылдарын үйлестіріп, басын тік ұстап, аяғын сүйретпей нық басып жүруге үйрету.

5. Балалардың барлығы бірге, бір қарқында қозғалуына үйрету.

6. Жеке гигиеналық дағдылар мен денсаулық сақтау негіздерін қалыптастыру.

7. Дербестікке, қимылдарының мәнерлілігі мен икемділігіне, табиғи және еркін жүру мен жүгіру ептілігіне, кеудесін түзу ұстауға, тепе-теңдігін сақтауға, топтағы қатарда өз орнын таба білуге, қозғалыс пен ептілігін дамытуға дағдыландыру.

8. Балаларды спорттық ойындармен және жаттығулармен таныстыру.

Мазмұны:

Негізгі қимыл түрлерін дамыту жаттығулары

Жүру:

- сапта бір-бірлеп, бірінің артынан бірі, жұптасып;

- тізені жоғары көтеріп;

- тоқтап, отырып-тұрып, бұрылып, «жыланша» ирелеңдеп, заттарды айналып өту, аттау арқылы түрлі тапсырмаларды орындау;

- адымдап алға;

- адымдап артқа;

- төбешікке мініп, түсіп;

- еркін жүруге, қол мен аяқ қимылдарын үйлестіруге, аяқтарын сүйретпей, басын жоғары ұстап жүруге үйрету.

Жүгіру:

- сапта, арақашықтықты сақтап, әр бағытта;

- жіптен және қолдарынан ұстап, шеңбер бойымен;

- түрлі бағыттарда;

- алаңның бір жағынан келесі жағына;

- тура және айналма жолмен;

- жүгіруді жүрумен кезектестіріп, тоқтап, бағытты өзгертіп;

- бір-бірін қуып, ұстап алу;

- тез қарқынмен (10-20 м дейін);

- баяу қарқынмен үздіксіз (50-60 сек бойы);

- балаларды еркін жүгіруге, қол мен аяқ қимылдарын үйлестіруге, аяқтарын сүйретпей, басын қалыпты ұстап жүгіруге үйрету.

Секіру:

- екі аяқпен (аяқтары бірге және алшақ);

- белгілі бір затқа басымен жанап өтіп жоғары секіру;

- арақашықтығы 2-3 метр жерге дейін қос аяқпен секіру;

- бір орыннан ұзындыққа, жерде жатқан шығыршыққа секіру;

- биіктігі 15-20 см тереңдікке;

- биіктігі 5-10 см заттың үстінен;

- аяқты бүкпей, бір аяқты екінші аяқпен кезектестіріп секіру.

Дәлдеп лақтыру, домалату, қағып алу:

- бір-біріне 1,5-2 метр арақашықтықта отырып, аяқты алшақ қойып, малдас құрып отырып допты домалату;

- допты тұрып домалату;

- қақпадан өткізіп допты домалату;

- допты екі қолымен кеуде тұсынан, бастан асыра, жоғары лақтыру;

- допты екі қолымен жоғары, төмен еденге ұрып (жерге) лақтырып, қағып алу;

- көлденең нысанаға лақтыру, алысқа;

- нысанаға тігінен оң және сол қолымен лақтыру

Өрмелеу және еңбектеу:

- арақашықтығы 4-6 метр жерге тура бағытта, «жыланша» ирелеңдеп, қойылған заттардың арасымен еңбектеу;

- еденнің үстіне қойылған тақтайшалармен;

- жіппен биіктігі 40 см доғаның астынан;

- гимнастикалық қабырғаның екінші баспалдағына бекітілген көлбеу тақтайдың бойымен;

- бөренеден аттап өту;

- орындықтың астымен жорғалау;

- еденге тігінен орналастырылған шығыршықтың арасынан жорғалап өту;

- көлбеу сатымен өрмелеп өту;

- гимнастикалық қабырғаға өрмелеу және түсу;

- сатымен және гимнастикалық қабырғамен (биіктігі 1,5 м) өрмелеу.

Тепе-теңдікті сақтау:

- бір шетінің биіктігі 20-30 см көтерілген көлбеу тақтаймен жүру;

- тегістелген бөрененің үстімен жүру;

- бір орында аяқтың ұшымен көтерілу және тұру;

- бір орында тұрып екі бағытта да шыр айналу.

Сапқа тұру және сап құрылымын өзгертіп қайта тұру:

- бүкіл немесе шағын топтармен сапқа, шеңберге, қатарға тұру;

- орнында адымдап, бұрылу арқылы қатардағы өз орнын табу.

Музыкалық-ырғақтық жаттығулар

Музыка әуенімен бірлесіп, жекелей сап түзеп жүру. Музыканың басталуы мен аяқталуын ырғақты қозғалыспен көрсету. Жануарлар мен ертегі кейіпкерлерінің қимыл-қозғалысын көрсету. Би қимылдарын жасау.

Жалпы дамыту жаттығулары

Қол мен иық бұлшық еттерін нығайтуға арналған жаттығулар

Жаттығуларды құралмен немесе құралсыз орындауда қолдарын жанынан жоғарыға көтеріп, қолдарын кезекпен немесе бірге түсіру. Құралды алдынан, артынан, басының үстімен қолдарына кезекпен ауыстыру. Алдынан немесе басының үстінен шапалақтап қолдарын артына жасыру. Қолдарын алға созып, жан-жағына апару, алақандарын жоғары бұрып, буындарын көтеріп түсіру, саусақтарын қозғалту. Қолының саусақтарын жұмып ашу. Қолдарын белдеріне қою.

Аяқа арналған жаттығулар

Аяқтың ұшымен көтерілу. Аяқтың ұшын алға, жанына, артқа қою. Қатарынан 2-3 рет жартылай отыру жаттығуларын жасау. Қолдарын алға созып, қолдарымен тізесіне сүйеніп, тізесін құшақтап және басын иіп отыру. Тізесінен бүгілген аяқтарын кезекпен көтеру, тізесінен бүгілген аяқтарын бір-біріне соғып, шапалақтау. Құм салынған қапшықтарды отырған күйде аяқтарымен ұстап алу. Таяқшамен, валикпен (диаметрі 6-8 см) жан-жағына табанының ортасымен сүйеніп қосалқы адымдармен қозғалу.

Кеудеге арналған жаттығулар

Бір-біріне басының үстінен допты беру (алға және артқа).

Қолды алға көтеріп оңға және солға бұрылу. Алға, оңға, солға еңкею. Бұрылып отырып құралды артына қою және бұрылып алу. Артқа сүйеніп отырып, аяғын өзіне тарту, малдас құрып отыру, созу; тізесін құшақтап екі аяғын өзіне тарту, аяқтарын кезекпен көтеріп, оларды бір-біріне қою (оң аяғын сол аяққа немесе керісінше). Отырып алға еңкею. Тіземен тұрып алға еңкею. Арқасымен жерде жатып бір мезгілде қолы мен аяғын көтеріп, түсіру, велосипед тебісіне еліктеп аяқтарын қозғау. Жерге ішпен жатып аяқтарын майыстырып жазу (бір-бірлеп және бірге). Арқасымен жерде жатқан жерінен аунап барып ішпен жату және керісінше айналу. Ішпен жатып қолдарын жан-жағына созу арқылы иілу және иықтарын көтеру.

Спорттық жаттығулар

Шанамен сырғанау

Биік емес төбешіктерден сырғанау, бір-бірін сырғанату.

Сырғанау

Ересектердің көмегімен мұзды жолдармен сырғанау.

Шаңғымен жүру

Шаңғыларды киіп, шешу, оларды орнына қою, түзу шаңғы жолында аттап басу және сырғанау адымдарымен жүру.

Велосипед тебу

Велосипедке міну және түсу, үш аяқты велосипед тебу.

Жүзуге дайындық

Суға кіру және шомылу, су ішінде ойнау.

Дене тәрбиесінен айына 1 рет ұзақтығы 15-20 минут болатын ойын-сауық шараларын ұйымдастыру.