1. Тәрҗемә итегез.

1) Безне дә онытма, вакытың булганда, кунакка килгәлә.

2) Күршегезгә сез дә әйткәләгез, ялгыш ут-күз чыгармасын.

3) Лилия бик яшь бит әле, ялгышкаларга да мөмкин, шуңа күрә акыллы киңәшләрегезне биргәләсәгез дә ярый. 4) Наиләләргә баргалыйсызмы соң, балалары үскәннәрдер инде. 5) Улым математиканы әллә чыннан да аңламый, әллә дәрестә тыңлап утырмый, өйдә еш кына яңадан аңлаткаларга туры килә. 6) Шәһәр хакиме сайлау алдыннан халык арасында ешрак күренгәли башлады. 7) Чикерткә кебек сикергәләп йөрмә, син инде зур кыз.

Окончание (ы)штыр/-(е)штер обозначает действие, происходящее изредка, время от времени. Например: Караштыр. Это окончание может употребляться одно-временно с окончаниями -гала/-гәлэ, кала/кэлэ. Например: Караштыргала.

2. Тәрҗемә итегез. Калын хәрефләр белән бирелгән сүзләрне чагыштырыгыз, мәгънәләрен аңлатыгыз.

1) Көне буе урамда йөргәнче, файдалы китаплар укыштырсаң, начар булмас иде.— Татар телендә чыга торган республика газеталарын укыштыргаларга кирәк. 2) Өстәл тартмасындагы кәгазьләрне караштырдым, ләкин кирәклесен тапмадым.— Малаегызның кайда һәм кем белән йөргәнен ка-раштыргалагыз, начар юлда йөрмәсен. 3) Вакыт юк дип сәбәп тапма, әти-әниеңә хат язгала.— Атна саен булмаса да, әбиеңә дә бер-ике сүз булса да языштыргала. 4) Әнисе кич буе Айраттан Казан хәлләрен сорашты.— Күршеләреннән дә сораш-тыргалыйм, тик аның кайда икәнен берәү дә белми.

Окончание -(ы)мсыра/-(е)мсерә означает, что действие выполняется неполностью, частично. Например: Көлә — смеется, көлемсери — усмехается; Йоклый — спит, йокымсырый— дремлет; Елый — плачет, еламсырый — хнычет.

3. Тәрҗемә итегез.

1. а) Елыйлар, елашалар, елаталар, елаштыралар, еламсырыйлар.

б) Көләләр, көлдерәләр, көлешәләр, көлемсериләр, көлеш-тергәлиләр.

б) Йоклый, йокымсырый, йоклата, йоклатыша.

2. а) Көлеп әйтә, көлемсерәп утыра, көлә-көлә тыңлады, көлмичә генә сөйлә, көләргә теләмәдем.

б) Йоклап ята, йокымсырап утыра, йокламаска тырыша, йоклый-йоклый тазара, йокламыйча эшли.

в) Елап сөйли, елатканчы сөйли, еламсырап сөйли, елый-елый сөйли.

4. Нокталар урынына тиешле фигыльләрне куеп, җөмләләрне күчереп языгыз.

1) Илшат әбисенең ачуланып әйткән сүзләрен чынга алмыйча гына ... тыңлады. 2) Эштән соң арып килгән халык җыелышта ... утырды. 3) Бала әллә авырыймы, иртәдән бирле нигәдер ... .

Файдалану өчен фигыльләр: йокымсырап, еламсырый, көлемсерәп.

Дәрәҗә белдерүнең аналитик формалары Эшнең бер ноктадан башланып дәвам итүе.

1. Конструкция <<-а(э)/-ый(и) + бара» означает, что по ходу одного действия систематически или по мере необходимости выполняется другое действие. Напри-м е р : Мин сорый бардым, ә ул җавап бирә барды. (Я спрашивал, а он отвечал.)

2. Конструкция «а(ә)/-ый(и)+ бирә» означает, что действующее лицо продолжает выполнять какое-то действие, несмотря ни на что. Например: Әнисе чакырса да, малай һаман уйный бирде. (Хотя мама его звала, малъчик продолжал играть.)

3. Конструкция <<-а(ә)/-ый(и) + кала» означает, что действующее лицо остается выполнять или выполняет какое-то действие после ухода кого-то. Например: Мин кибеткә киттем, ә сеңлем ашарга пешерә калды. (Я ушел в магазин, а сестренка осталась варить кушатъ.)

4. Конструкция <<-а(э)/-ый(и) + тора» переводится пока что-то делать. Например: Укый тор (пока по-читай).

5. Конструкция <<-а(ә)/-ый(и) + башлый» означает начало действия. Например: Сөйли башла (начинай рассказыватъ).