- •1.Өндірістік орта,жұмыс аймағы,жұмыс орны дегеніміз не?
- •2. Қауіпті және зиянды өндірістік факторларға түсінік беріңіздер
- •3. «Өндірістік санитария» және еңбек гигиенасының негізгі мақсаттары
- •4. Өндірістегі қауіпті және зиянды факторлардың жүйеленуі
- •5. Еңбек түрлеріне сипаттама беріңіздер
- •6. Дене және ой еңбегі кезінде ағзада қандай физиологиялық өзгерулер болады?
- •7. Қажу, жалығу және зорығу себептері және оны болдырмау
- •8. Өндірістік микроклимат және оның адам ағзасына әсері. Өндірістік микроклиматты гигиеналық нормалау
- •10.Ағзаны қызудан және тоңазудан сақтау.
- •9. Ауа температурасы, ылғалдылығы, ауа ағыны ағзаға қалай әсер етеді?
- •11. Өндірістік желдету және конденцирлеу жүйелері
- •12.Табиғи және механикалық желдетудің ерекшелігі мен кемшілігі.
- •13.Жергілікті және жалпы желдету жүйелерін қолдану ерекшеліктері
- •14. Жарықтандырудың және жарықталған ортаның негізгі сипаттамасы, олардың өлшем бірліктері
- •15.Өндірісте қолданылатын жарықтандыру түрлері қандай?
- •16. Табиғи жарықтандыру түрлері және оны нормалау.
- •17. Өндірісте жасанды жарықтандыруда қандай шам түрлері қолданылады? Олардың артықшылықтары және кемшіліктері.
- •18.Жасанды жарықтандыру түрлері. Жасанды жарықтандыруға қойылатын гигиеналық талап
- •19. Электр тоғымен зақымдану себептері
- •20. Электр тоғымен зақымдану қаупі бар бөлмелердің жүйеленуі.
- •21.Өндірістік шаңның физика-химиялық қасиеті және шаң құрамының жүйеленуі.
- •23.Шу,оның өлшемі және жүйеленуі.
- •24. Шудың әсерінен адам ағзасындағы өзгерістер. Өндірістегі шуды төмендету шаралары
- •25. Инфра- және ультрадыбыс дегеніміз не? Олардың ағзаға әсерінтөмендету үшін жүргізілетін әдістер қандай?
- •26. Діріл, оның шығу көздері, дірілдің ағзаға әсері
- •27. Өндірістегі электромагниттік өріс және сәулелену көздері, адам ағзасына әсері және қорғанудың жалпы әдістері
- •28. Өндірістік бөлмелердегі лазер және ук-сәулелер және оларды санитарлық нормалау.
- •29. Кәсіби аурулар.
- •30. Маңызды өндірістік улар және кәсіби уланумен күресудің жалпы шаралары
- •31. Өндіріс бөлмелерінің температурасы және оны анықтау.
- •32.Өндіріс бөлмелерінің ылғалдылығы және оны анықтау .
- •33. Өндіріс бөлмелерінің ауа ағыны және оны анықтау
- •34.Табиғи жарықтандыруды бағалау .
- •35. Жасанды жарықтандыруды бағалау және есептеу
- •36. Шуды анықтау және санитарлық бағалау, шуды нормалау әдісі
- •37. Дірілді анықтау және өлшеу
- •38. Дірілден ұжымдық және жеке бас қорғаныс құралдары
- •Өндірістік бөлмедегі улы затттарды анықтау.
- •41. Еңбек жағдайын бағалау
- •42. Шудан қорғанудың жеке бас қорғаныс құралдары.
- •43.Шаңнан қорғанудың жеке бас қорғаныс құралдары.
- •45. Иондаушы сәулелерден қорғанудың ұжымдық және жеке бас қорғаныс құралдары.
- •46. Ук және лазер сәулелерінен қорғанудың жеке бас қорғаныс құралдары
- •47. Иондаушы сәулелерді нормалау, бақылау және өлшеу құралдары
- •48. Дірілді нормалау әдістері, бақылау-өлшеу құралдары
- •49. Өндірістік шаңды анықтау әдістері мен құралдары
- •50. Өндірістегі шуды бақылау әдістері қандай және шуды өлшеу үшін қолданылатын құралдың жұмыс істеу приципі.
- •51.Өндіріс ауасындағы шаңды анықтау және есептеу әдістері
- •52. Өндіріс ауасын шаңнан, т.Б зиянды заттардан тазарту әдістері
- •53. Өрт қауіпсіздігінің пассивті және активті шаралары.
- •54. Жарықтандыру параметрлерін бақылау (өлшеу) әдістері
- •55. Желдету жүйелеріне қойылатын санитарлық-гигиеналық талап
- •56. Жарықтандыру параметрлерінің адам ағзасына әсері.
- •57. Электр тоғынан туатын ағзадағы зақымданулар
- •58. Электр тоғынан адамды босату жолдары және алғашқы көмек көрсету шаралары
- •59. Діріл деңгейін төмендететін әдістер. Дірілден қорғанудың гигиеналық және емдік-профилактикалық шаралары
- •60. Электр тоғынан зақымдануды болдырмау үшін жүргізілетін ұжымдық, техникалық қорғаныс шаралары
- •39. Өндірісітік шаңды анықтау әдістері мен құралдары.
60. Электр тоғынан зақымдануды болдырмау үшін жүргізілетін ұжымдық, техникалық қорғаныс шаралары
Электр тоғы – электр зарядтарының (зарядталған бөлшектер не дене) бағытталған қозғалысы.
ПУЭнің талаптары бойынша тоқ сымдары адамдар мен жануарлардың жанасуына қауіпсіз болуы қажет. Тікелей зақымданудан мынадай шаралар жүргізіледі:
1) тоқ тасымалдаушы бөліктердің негізгі изоляциясы
2) қоршаулар мен қабықшалар
3) қол жетімсіз жерге оналастырылуы
4) төмен кернеулі тоқ күшін қолдану
Жанама зақымданудан қорғануды мыналардың көмегімен жүзеге асырады:
1) қоректендіру көзінің автоматты түрде сөндірілуі
2)потенциалдарды теңестіру
3)екі еселі немесе күшейтілген изоляция
4) электрлі тізбекті бөлу
Электр тоғымен зақымданудың алдын алу мақсатында электр приборларын арнайы қорғаныс материалдармен қаптайды. Сонымен қатар үнемі тоқпен жұмыс істейтін адамдарға арнайы қорғаныс киімдері беріледі және де оларға тоқпен жұмыс жасау кезіндегі қауіпсіздік ережелері түсіндіріледі.
Адамның электр тоғынан зақымдануы, тек электр тоғы адам денесі арқылы өткенде жүреді. Ол мына жағдайларда болуы мүмкін:
• Екі фазалық электр тоғын біріктірген кезде
• Бір фазалық электр тоғын клемма, шина, басқа сымдармен қосқанда
• Электр тоғы өтпейтін прибор көрсеткіштерінде, олар изоляцияның бұзылуынан пайда болады
Адам электр тоғына ұрынған кезде, оның денесіндегі токты электр кернеуін үлкейту немесе жер бедеріндегі жанасу аумағын көбейту арқылы кемітуге болады.
Адамды электр тоғынан зақымдануын азайту үшін төмендегіндей шаралар қолдануы тиіс:
• электр тоғының күші аз желілерді қолдану
• электр тоғының желілерін өзара бөлу
• электр тоғын изоляциялау
• электр тоғының күшті жағынан әлсіз жағына өту кезінде қауіпсіздік шараларын қолдану
• изоляцияланған аймақтарды тексеріп және олрады қайта қалпына келтіру
• электр тоғыны өтіп жатқан аймаққа кездейсоқ тиіп кетпеу
• электр тоғын жерге көму, нолдеу, автоматты түрде сөндіру
• жеке басқа арналған қорғаушы құралдар
Электр тоғын оқшаулау(изоляция) дегеніміз ток жүріп жатқан сымның сыртындағы диэлектр қабаты немесе ток көзін өткізбейтін материалдан жасалған қабат. Электр тоғынын изоляциялаудың келесі түрлері бар:
• жұмыстық изоляция- ток көзі жүретін электр құрылғыларын изоляциялау,ол жұмыс істеуін қамтамасыз етіп, адамды электр тоғынан зақымданудан сақтайды
• қосымша изоляция- бұл изоляция жұмыстық изоляция зақымдалған кезде адамды электр тоғынан зақымданбау үшін қосымша ретінде қолданылады
• екіқабаттық изоляция- электр тоғын жұмыстық және қосымша изоляцияны қолдану
• күшейтілген изоляция- бұл жұмыстық изоляцияның жетіктірілген түрі
• Электр тоғын жерсіндіру (заземление) дегеніміз электр құрылғының ток көзі өтпейтін металл сымын жермен қосуын атаймыз. Бұл шара егерде ток өтпейтін аймақтан ток көзі өткен жағдайда бар токты жерге таратып жіберу үшін қолданады. Бұндай жағдайлар электр тоғы тебісіп немесе изоляция құртылып ток көзі электр құрлғымен түгелдей таралғанда көмектеседі.
• Автоматты түрде сөндіру – адам электр тоғынан зақымдану кезінде автоматты түрде ток көзін өшіретін жылдам әсер ететін қорғаныс құрылғысы. Қауіп фаза құрылғының сыртқы қабатына тиген кезде немесе жерге көмілген металл желісі дұрыс істемеген кезде т.б жағдайларда туындайды. Бұндай жағдайларда электр желісінің параметрлері өзгереді.
• Желіден ток көзінің параметрлері қауіпсіз сөндіргіш құрылғысына беріліп отырады. Егер сигнал берілген парметрге сай келмесе онда АТС 0,2 секунд ішінде ток желісін өшіріп тастайды. АТС түрлері олардың қандай параметрлермен жұмыс істейтініне байланысты бөлінеді.
• Электр тогымен зақымданудан қорғану
• Жеке бас қорғаныш құралдары-ток көзінен қорғайтын құралдар екіге бөлінеді: негізгі және қосалқы болып.
• Негізгі ток көзінен қоғайтын құралдар- олар ток көзін өткізбеуін ұзақ уақыт бойы сақтай алады. 1000В элекрт тоғы өтетін желілермен жұмыс істегенде қолданылады. Оларға изоляциялайтын штангілер, изоляциялайтын қысқыштар, диэлекртлі қолғаптар, слесорлі- монтаждық құралдар және ток көзін өлшейтін құралдар жатады.
• Қосымша ток көзінен қоғайтын құралдар- олар ток көзін өткізбеу мерзімі аз. Олар жүрген кезде немесе ток көзіне тиген кезде сақтау үшін жасалған. Оларға диэлектрлі галоштар, көрпешелер, изоляциялайтын қойғыш тақтайлар жатады. Сондықтан 1000В жоғары ток көзімен жұмыс істеген кезде негізгі ток көзінен қоғайтын құралдармен жұмыс істеу керек.
• Ток көзінен қорғайтын құралдарда қандай ток көзінің қуаттылығына шыдайтыны жазылған және олардың эксплуатациядағы мерзімі бар.
