Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
шпор ӨС.docx
Скачиваний:
4
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
198 Кб
Скачать
☆

39. Өндірісітік шаңды анықтау әдістері мен құралдары.

Шаң – бұл қатты бөліністерден құралған ұсақ бөлшектер.

Шаң факторын және оның жұмысшыларға әсерінің салдарын бағалау үшін, еңбек гигиенасы бойынша дәрігер әдебиеттермен танысу, жұмыс аймағындағы ауаның шаңдануын және ондағы бос қостотықты кремнийдің мөлшерін химиялық анықтау (себебі оның болуы өндірістік шаңның фиброгендік дәрежесін анықтайды) негізінде қажетті материалдарды жинап, оларға талдау жүргізу керек. Шаңға бақылау жүргізудің негізгі мақсаты – жұмысшылардың еңбек жағдайын гигиеналықбағалау және шаңмен күрестің тиімділігін анықтау. Ерекше көңілді технологиялық процесстердің үздіксіз жүруіне және қолмен жасалатын әртүрлі операциялардың барына аудару керек, себебі бұларда шаңдануы жоғары келеді.Мұнда тағы шаңның тұрақты немесе мезгілді түзілуі анықталады, себебі, осыған байланысты шаңның сынамаларын алудың әртүрлі жұмыс орындары ғана емес, ауысымның әртүрлі кезеңдері де жоспарланады. Жұмыс орындарында шаңдануды анықтауды тыныс алу аймағында (еденнен 1,5 м биіктікте) жүргізу қажет. Егер жұмыс орны тұрақты болмаса, онда шаңдардың концентрациясын өлшеуді ауысымның 50 % жоғары уақытында жұмысшы болатын жұмыс аймағының нүктелерінде жүргізеді. Шаңдануды анықтауда оның массасын (мг/м3) анықтайды және дисперстігіне, яғни өлшемдері әртүрлі шаң бөлшектерінің проценттік қатынасына сипаттама береді. Жұмыс аймағындағы ауаның шаңдануына бақылау әдістері мен құралдары көптеген, оларды екі топқа біріктіруге болады:

  1. Тікелей әдістері - шаңның сынамаларын алу құралында дисперстік фазаны бөліп алу (сүзу, электро және термопреципитация, өкпіндік шектіру арқылы), соңынан шаңның салмағын (массасын) өлшеу әдістері;

  2. Жанама әдістері (дисперстік фазаны бөліп алмай) шаңның массалық концентрациясын (мг/л) анықтауға мүмкін береді. Бұл үшін мына әдістері қолданылады: радиациялық оптикалық, радиоизотоптық, электрлік немесе электрондық, депреометрлік,пьезометрлік т.б.

Шаңға гигиеналық бақылауды- мезгілдік (шаңның конентрациясын қысқа уақыттық бір мертелік өлшеу) немесе жекелік шаң сынамаларын алу құралдарымен) түрлері болуы мүмкін. Өлшеу жүргізудің мақсаттарына байланысты, бөлшектердің массасы бойынша шаңның максимальды – бір реттік және орташа ауысымдық концентрациялары анықталады.

Шаңды анықтау құралдары.

Аспираторлар – шаң-тозаңды филтьрлі патрон арқылы белгілі жылдамдықпен (л/мин) сорып отыруға арналған құрал. Ауаның құрамын анықтайтын аспиратор жұмысының негізі: ауаның құрамындағы бөлшектерді анықтап, оны анализден өткізіп, құрамындағы ұсақ бөлшектерді санитарлы – эпидемиологиялық станцияларда, лабороторияларда, ғылыми зерттейтін институттарда зерттеу болып табылады және жұмыс орнындағы аурудың алдын алу үшін зерттеледі. Аспиратор қолайлы климаттық жағдайға негізделген, (10 — 35ºС) 25ºС – та салыстырмалы ылғалдылық 80% және атмосфералық қысымы 84 – 106,7 кПа дейін (630 – 800 мм рт. ст.)

Тікелей өлшеуге арналған АФА фильтрі қабылдағыш құралдар, фильтрұстағыш, ауаның әрбір фильтрден үлкен жылдамдықпен өтуін қамтамасыз ететін (20 – 140 дм /мин) аспиратордан құралған. Ауаның шаңдануын зерттеу үшін гидрофобты материалдан жасалған АФА-ВП-10 және АФА-ВП-20 фильтрлері қолданылады. «В» әріпі фильтрдың салмақтық әдіске жарамдылығын, ал 10 және 20 сандары фильрт дөңгелегінің ауданын (см) білдіреді.

Шаңды анықтаудың тағы бір құрал түрі – салмақтық әдіспен массалық концентрацияны анықтауға арналған құрылғы. Ол шаң-тозаң камерасы мен басқару пультінен тұрады. Шаң-тозаң камерасы ауа ортасына зерттеу жүргізілетін өндірістік бөлме ретінде қарастырылады. Камерада ауа шаңдануының әр түрлі дәрежесі болуы мүмкін. Камераның ішкі жағында шаң-тозаңы бар бункер-дозатор орналасқан. Дозатор тұтқасын бұрған кезде камераға шаң порциясы енеді. Камераның ішкі жағында арнайы қарау терезесі бар, ол арқылы қаншалықты шаң мөлшері бар екендігіне визуальді түрде баға беруге болады. Жұмыс жағайында фильтрлі патрон ауа алуға арналған саңылауға орналастырылады. Басқару пультнде аспираторға және желдеткішке регулировка жасау үшін арнайы тұтқалар орналастырылған.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]