3Тапсырма

Шылау.Өз алдына толық,дербес мағынасы жоқ,сөз бен сөзді,сөйлем мен сөйлемді байланыстырып немесе сөзге қосымша мағына үстеп тұратын көмекші сөздер шылау деп аталады.Шылаудың басқа сөз таптарынан мыадай айырмашылықтары бар:1лексикалық мағынасына жоқ2сөйлем мүшесі бола алмайды3Шылаулар түрленбейді.Шылау:

1Жалғаулық,салалас жалғаулықтары:қарсылықты,ыңғайлас,талғаулы,кезектес,себеп-салдар

2Септеулік жалғаулары.Атау септігімен келетін шылаулар:арқылы,туралы,бойы,сияқты,жайлы.Барыс септігімен келетін шылаулар:дейін,шейін,қарап,қарай,таяу.Шығыс септігімен келетін шылаулар:кейін,бөлек,әрі,басқа,соң,бері.Көмектес септігімен келетін шылаулары:қатар,бірге,қосы,қабат.3Демеуліктер:1Сұраулы;ма,ме,ба,бе,па.пе.не?2Шектік:ғана,қаны,ғой,қой,ақ,жақсы-ақ.3Лептік:ау,айті,шіркін-ай.4Күрдіктік:мыс,міс,ды,ді,атымыс.

Билет№22Мамандық

Әр түрлі мамандық бар.Олар:дәрігер,жүргізуші,мұғалім,наубайшы,егінші,кітапханашы,сатушы,аспаз т.б.мамандық бар.Мамандықтардың барлығы адамға керек ер мамандық өз ерекшелігі болады.Дәрігер адамдарды емдейді.Мұғалім балаларды оқытады.Наубайшы нан пісіреді.Шаштараз шаш қияды.Кітапханашы кітап береді.Жүргізуші машина жүргізеді.Егінші егін егеді.Аспаз тамақ дариялайды.Барлық мамандықтар жақсы қызықты.Әр мамандық өзіне өте қажет.Бізде жаман мамандық жоқсондықтан әр маман бізге(бәрі)керек.Әр адам өзіне ұнаған мамандықты таңда алады.

2-тапсырма

Абайдың муражайы

Абайдың Жидебайдағы мұражай-үйі - ақынның өмірі мен шығармашылық жолынан толық мағлұмат беретін мәдени мекеме. Ол Семей қаласынан 180 шақырым жерде орналасқан.

1945 Жылы ұлы ақынның туғанына 100 жыл толу қарсаңында арнаулы мемлекеттік комиссияның шешімімен Жидебайдағы Абай қыстауы оның мұражай-үйіне айналды.

Ол 1970 жылы күрделі жөндеуден өткізілді. Мұражайдың бес бөлмесі мен үш залына орналастырылған заттар ұлы ақынның жақын туыстарынан, достары мен замандастарынан алынған. Құрылымы сыртқы пішіні Абай заманындағы көрініс-келбетін сақтаған. Ұзын дәліздің сол жағындағы бірінші есіктен ас үйге кіреді. Ол - терезесі шығысқа қараған кең бөлме, кіреберісте - қазанаспа. Оған екі қазан орнатылған. Үлкенінде ет, кішісінде жеңіл тағамдар әзірленген. Қазанаспаның жанында екі самаурын тұр. Оң жақ босағада асадал мен күміс, мыс жалатылып сүйектен жасалған кішкене кебеже. 1885 жылы Абай осы екі бұйымды Семейдің өлкетану мұражайына өз қолымен өткізген.

3Тапсырма

Біреудің сөзінің бұлжытпай,өзгеріссіз берілуі төл сөз дап аталады.Сөйлеуші өз сөзінің ішінде басқа біреудің сөзін өзгертіп жалпы мазмұнын ғана берсе,ол төлеу сөз деп аталады.Төл сөздің айналасында оны пайдаланып отырған жазушының немесе сөйлеушінің өз сөздері қоса қолданылады.Ол автор сөзі деп аталады.

Билет№23Менің досым.

Менің досым бар.Оның аты Олеся.Ол он жеті жаста.Олеся Астрахань қаласында оқимын.Оның отбасыүлкен емес.Олар:әкесі,шешесі,інісі,сіңлісі және ол.Ол балалық өнер мектебінде да оқиды.Ол өте жақсы сурей салады.Ол мейірімді,шапшаң,адалюеңбексүйгіш,жай және ақылды адам.Мен Олесяны өте жақсы көремін.

2-тапсырма

Барсакелмес қорығы

Барсакелмес қорығы - Арал теңізінің солтүстік батыс бөлігіндегі Барсакелмес аралында. Ол - 1939 жылы ұйымдастырылған мемлекеттік қорық. Жерінің аумағы - 20 мың гектар. Қорықтың мақсаты - жануарлардың кейбір түрлерін сақтау және олардың қоршаған табиғатқа бейімделуін зерттеп, саны азайып бара жатқан ақбөкен мен қарақұйрықты қорғау. Қорық жері - құм жоталармен қоршалған сортаң шел.

1965 жылға дейін мұндағы тұзды көлдерге аққу, бірқазан және т.б. ұялайтын. Теңіз суының тартылуына орай қазір қорықта көл де, құстар да жоқ. Жусан, сексеуіл сияқты өсімдіктер сиреп барады. Қорықта негізінен ақбөкен, қарақұйрық және құлан қорғалап жүр. 1976 жылы бұл қорықта құланның саны 157 болса, соңғы кезде Арал теңізіндегі экологиялық жағдайдың аса нашарлауына байланысты олардың саны азая түсті. Құландарды сақтап қалу үшін, олар Қазақстанның басқа қорықтарына көшірілді.