17 Ғасырдан бастап бірте- бірте халқы азайып, шағын елді мекенге айналады.

3Тапсырма

Етістің түрлері.Етістер-етістіктің бір түрі.Етіс іс-әрекеттің орындаушыға,қимыл иесіне қатысын айқындайды.Етістер төрт түрге бөлінеді:

1Өздік,ын,ін,н,Жуынды,ойпанды

2Өзгелік,қыз,кіз,ғыз,гіз,ыз,із,дыр,дір,тыр,тір,ыр,ір,т,Айтқызды,күткіз,айттырды

3Ырықсыз,ыл,іл,л,ын,ін,н,жазыл,алынды

4Ортақ,ыс,іс,с,Жазыс,айтыс,әкеліс,жатыс

Билет№12Мектеп кітапханасы

Мен гуманитарлы-техникалық лицей-мектепте оқимын.Біздің мектеп Потанина көшесінде орналасқан.Мектеп екі қабатты.1қабатында кітапхана бар.Кітапхана үлкен,кең,жарық.Онда көп кітап,газет,журнал бар.Кітапханашы өте мейірімду адам.Ол қастерлі қызметкер.Лицей оқушылары және мұғалімдері оны өте жақсы көреді.Кітапханада қазақ,орыс,басқа елдердің ақын жазушыларының шығармалары,энциклопедиялар көп.Мен кітапханаға жиі барамын.Мен көбінесе қазақ халқының ақындарының шығармаларын оқуға аламын.Маған мектеп кітапханасы ұнайды.

2-тапсырма

Нұрғиса Тілендиев

Нұргиса Атабайұлы Тілендиев Алматы облысы Іле ауданының Шилікемер деген жерінде дүниеге келген. Ол – қазақ композиторы, дирижер, домбырашы, Қазақстанның халық артисі, Халық қаһарманы.

Н. Тілендиев П. И. Чайковский атындағы Мәскеу консерваториясының дирижерлік факультетін бітірген. 1953-1961 жылдары Қазакстанның опера және балет театрында істеді. «Қазақфильм» киностудиясы музыкалық редакциясының бас редакторы болды.

Еркін төгілген әсем әуен, сымбатты ырғақ, нәзік лиризм, азаматтық пафос пен динамикалық серпін - Нұрғиса Тілендиев шығармаларына тән қасиет. Ол- төрт жүзге тарта ән мен романстардың, «Достык жолымен» балетінің, «Алтын таулар» операсының, «Ана толғауы» поэмасының, т. б. көптеген

шығармалардың авторы.

3Тапсырма

Үстеу-қимылдың түрлі белгісін(мезгілін,мекенін,себебін,мақсатын,мөлшерін,амалын) білдіретін сөз табы.

Тұлғасына қарай:Негізгі(қазір,бүгін,ерте)және туынды(алға,зорға,күздей,босқа)

Құрамына қарай:Дара(тым,кеш,қазір)және күрделі(бүгін,бірте-бірте,күні бүгін)

Мағынасына қарай:1Мезгіл,қашан?қашаннан бері?биыл,күні бойы

2Мекен,қайда?қайдан?әрі,бері,алға,сыртта

3Мөлшер,қанша?қаншама?қаншалық?онша,зоға,талай,бірталай

4Мақсат,неге?не үшін?жорта,қасақана,әдейті

5Себеп-салдар,не себепті?неліктен?неге?босқа,текке,бекерге

6Күшейту,қалай?қандай?қайтіп?ең,тым,аса,өте,нағыз

7Қимыл-сын,қалай?қайтіп?қалайша?әрең,емін-еркін

Билет№13Қазақтың белгілі жазушылары

Жүсіп Баласағұн 1018жылы Шу өзенді бойындағы Баласағұн қаласында дүниеге келген.Отбасында жақсы тәрбие білім алған.Ана тілі түркі тілінен басқа араб,парсы тілдерін жете меңгерген.Ғылымның көптеген саласын әсіресе философияны,этиканы терең зерттеген.Ол өзінің әйгілі «Құдатғу білік»дастанын.Баласағұн қаласында бастап 1069жылы.Қашқар қаласында тамандаған.Оны Қашқарияның билеушісі.Боғраханға тарбас уәзірлікке тағайындайды.Баласағұн сонда 1080жылы қайтыс болды. «Құдатғұ білік» дастан ел басқар,тіл өнері,әдептілік,денсаулық,білім-ғылым,т.б.сияқты 85 тараудан тұрады.

2-тапсырма

Қазақ халқының ерте кездегі кәсіптері

Қазақ халқы бұрын негізінен мал өсірумен айналысты. Төрт түлік малдың ішінде қой, жылқы, түйе көбірек өсірілді.

Қазақ халқының күнделікті тұрмысында қойдың маңызы зор болды. Қойдың еті қазақтың негізгі тамағының бірі болып есептелді. Қойдың сүтінен құрт, сүзбе, айран, май басқа да тағамдар әзірледі. Ал жүнінен киім- кешек, түрлі ыдыстар дайындады.

Жылқы да өте пайдалы мал болды. Ол әрі көлік, әрі тамақ ретінде пайдаланылды. Оның етінен неше түрлі тағамдар әзірленіп, сүтінен аса бағалы сусын - қымыз ашытылды. Жүнінен киім- кешек және тағы басқа

бұйымдар жасалды.

Қазақ халқы егін егумен де шұғылданған. Көбіне тары, бидай, арпа,жүгері екті. Қазақтар аң, балық аулаумен де айналысқан.