Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
ТІЛ ДАМЫТУ № 1-20.docx
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
134 Кб
Скачать
☆

2. Пунктуациялық ережелерді оқыту.

Мектеп жасына дейінгі балаларды пунктуацияны оқытуда: танымдық және практикалық мақсат қойылады.

Танымдық мақсат. Пунктуациялық норманы меңгеру үшін пунктуациялық іскерлікті қалыптастыратын пунктуациялық білім қажет. Атап айтқанда:

- пунктуациялық, тыныс белгісінің қызметін ашу;

- пунктуацияның негізгі единицасымен таныстыру;

- тыныс белгілерінің қойылу себептерін білу;

- бағдарламадағы пунктуациялық ережелерді меңгеру.

Практикалық мақсат:

- балалардың пунктуациялық қырағылығын дамыту;

- оқылған ережелерге сай белгілерін қоя білуге үйрету;

- тыныс белгісін қойып, оны дәлелдеу;

- тыныс белгісінен кеткен қатені тауып, оны түзетуге үйрету.

Пунктуация: логикалық, синтаксистік және интонациялық принциптерді басшылыққа алады. Қазіргі пунктуация негізінен семантика-грамматикалық принципке негізделеді. Бұның компоненттері – сөйлемнің мағынасы мен грамматикалық құрылысы (А.Әбілқаев).

Жеке әдістемелік принципке: пунктуацияны синтаксистік құрылымы болады. Құрылымына қарай бір сөзді (қаратпа, қыстырма сөздердің тыныс белгісі: Кел, балалар, оқылық), сөз тіркесі және сөйлем, текст ыңғайында келеді. Тыныс белгісін қоюда мағыналық бөлшектің морфологиялық (одағай, шылау) синтаксистік (үш құрамды, сөйлемдер, қаратпа, қыстырма, бірыңғаймүше т.б.) дыбыстың, интонациялық, мағыналық ерекшелігі (себеп, қарама-қарсылық) болады.

Тыныс белгісі бір ережеге сай қойылады. Әрбір пунктуациялық ережеге тыныс белгісімен бөлінетін мағыналы бөлшек сай келеді. Тыныс белгісін қоюда позитивті және негативті жағдайлар болады. Мысалы: бірыңғай мүшелердің арасына үтір қойылу керек (позитив) егер олар шылаулармен (және) байланысса, (негатив) қойылмайды. Пунктуациялық ұғымдарға: тыныс белгілері, тыныс белгілерінің қызметі, пунктуациялық-мағыналық бөлшек, тыныс белгісін қоюдағы белгілер, пунктуациялық норма, пунктуациялық қате жатады.

ІІ Тест

1. Ана тілін оқыту жүйесіндегі Е.И. Тихеева жасаған теориялық негіз келесі жағдайдан тұрады:

C) Тілдік даму ақыл-ой дамуымен бірге жүзеге асады

2. Е.И.Тихеева балабақшадағы балалардың тілін дамыту жұмысы бойынша негізгі міндеттерді анықтады:

A) Балалардың сөйлеу аппаратын, яғни икемділігін, нақтылығын дамыту

3. Балалар сөйлеуін психологиялық-педагогикалық зерттеу бағыттары (Ф.А. Сохина жіктемесі бойынша):

B) Құрылымдық

4. Балаларды ана тіліне үйрету мәселесін зерттеген Қазақстандық ғалым:

D) Б. Баймұратова

5. Ана тілін оқыту және тіл дамыту сабақтары келесі дидактикалық талаптарға сай келуі қажет:

D) Сабаққа алдын ала дайындалу

6. Ана тілін оқыту және тіл дамыту сабақтары келесі дидактикалық талаптарға сай келуі қажет:

B) Сабақ нақты құрылымы

7. Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамыту әдістемесі бойынша жіктелген оқыту әдістері:

C) Көрнекі

8. Ана тілін оқыту және тіл дамыту сабақтарында қолданылатын сөздік әдістер: A) Көркем шығармаларды оқу және әңгімелеу

9. Ана тілін оқыту және тіл дамыту сабақтарында қолданылатын репродуктивті әдістер:

B) Көркем әдебиеттерді оқу

10. Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамытудағы әдістемеслік тәсілдер:

A) Әңгімелеу

ІІІ Талдау:

Фонетикалық талдау жасаңыз: Бұйрықты лезде орындаңдар

Бұйрықты – 8әріп, аралас буын, 2 тасмал

Б- ұяң, шұғыл, ерін фонемасы

Ұ- жуан, еріндік, қысаң.

Й- үнді, ызың, тіл фонемасы, тіл ортасы

Р-үнді, діріл, тіл фонемасы, тіл алды

Ы- жуан, езулік, қысаң

Қ- қатаң, шұғыл, тіл фонемасы, тіл арты

Т- қатаң, шұғыл, тіл фонемасы, тіл алды

Ы- жуан, езулік, қысаң

Лезде – 5әріп, аралас буын, 1 тасмал

Л- үнді, ызың, тіл фонемасы, тіл алды

Е- жіңішке, езулік, жартылай ашық

З- ұяң, ызың, тіл фонемасы, тіл алды

Д- ұяң, шұғыл, тіл фонемасы, тіл алды

Е- жіңішке, езулік, жартылай ашық

Орындаңдар – 10 әріп, аралас буын, 2 тасмал.

О- жуан, еріндік, жартылай ашық

Р- үнді, діріл, тіл фонемасы, тіл алды

Ы- жуан, езулік, қысаң

Н- үнді, шұғыл, тіл фонемасы, тіл алды

Д- ұяң, шұғыл, тіл фонемасы, тіл алды

А- жуан, езулік, ашық

Ң- үнді, шұғыл, тіл фонемасы, тіл арты

Д- ұяң, шұғыл, тіл фонемасы, тіл алды

А- жуан, езулік, ашық

Р- үнді, діріл, тіл фонемасы, тіл алды

№ 7 билет

І Сұрақтар