66.Жүйкелік тиктер

Тиктер көбінесе 4,5%ұлдарда, ал 2,6% қыздарды 7 жас несесе одан жоғары жас кезінде пайда болып ересек жасқа толғанша жойылып кетуі мүмкін. Бірақ алаңдаушылық, қорқыныш, қоршаған ортаның өзіне деген көз қарастары және психостимуляторларды қолдану жойылып кеткен тиктерді қайта дамытуы мүмкін. Балаларда көбінесе тиктер мен жабысқақ жағдайдағы невроздар арасындағы байланыс болады. Сонымен қатар тиктерді ауыр прогрессирлеуші нерв ауруларының (паркинсонизм, хорея, Гентингтон, Вильсон, Леша-Нихена синдромы, кіші хорея) симптомдары болып табылатын қозғалыс бұзылыстарымен (гиперкинез) дифф.диагностика дүргізу керек. Гиперкинездерге қатарғанда тиктерді ерікті жоғарлату арқылы босуға болады .Көп балалар тиктерді жаман әдеттерінің бірі ретінде ғана қарайды. Жүйкелік тиктерді емдеу үшін жанұялық психотерапия, гипносуггестия және аутогенді тренировка қолданады. Баланы қызықты белсенді қозғалыстарға аулу керек (мысалы, спортпен шұғылдану). Эффективсіз психотерапия кезінде жұмсақ нейролептиктерді тағ/ды (сонапакс,этаперазин, галоперидол аз мөлшерлерде).

Созылмалы тиктермен көрінетін ауыр сырқат - Жиля де ля Туретта синдромы болып таб/ды. Бұл ауру қыз балаларға қарағанда ұлдарда 3-4 есе жиі кездеседі, әдетте 2-10 жас аралықтарында басталады. Бас кезінде тиктер моргания, бассын козғалту, гримаспен көрінеді. Жасөспірім жасқа толған кезде жиі локализациясын өзгертетін , кейде агрессивті және сексуальді компоненттерден тұратын дауыстық және күрделі қозғалыс тиктері қосылуы мүмкін. 1/3 жағдайларда копролалия байқ/ды (бранные слова). Бұндай науқастарға импульсивтілік пен жабысқақтықтың қатарласуы, назар аудару қабілетінің төмендеуі тән. Тұқым қуалайтын ауру болуы мүмкін. Себебі көбінесе туыстарында созылмалы тиктер мен жабысқақ невроздар болады. Жоғары конкорданттылық екі ұрықты егіздерде (50-90%) және 10% әртүрлі ұрықты егіздерде кездеседі. Емі- нейролептиктер (галоперидол, пимозида) және минимальді дозада Клофенил тағ/ды. Жабысқақтық жағжайлар кезінде антидепресанттар тағ/ды (флюоксетин, кломипрамин) . Фармакотерапия тек науқастың жағдайын ғана бақылауға мүмкіндік береді, оны толығымен жоя алмайды. Кейде емнің эффективтілігі уақыт өте төмендеуі мүмкін.

67. Балалардың ерте аутизмі,клиникасы, ағымы және болжамы.

Балалар аутизмі ( Каннер синдромы) 0,02-0,05 % жиілікте кездеседі. Қыздарға қарағанда ұлдарда 3-5 есе жиі. Балаларда әлеуметтік қарым-қатынас дағдылары қалыптасқан кездері 2-5 жас аралықтарында белгілі болады, бірақ аномалияның дамуын сәби кезінде де анықтауға болады.Бұл аурудың классикалық сипатына - тым тұйықтану, жалғыздыққа ұмтылу, қоршаған ортамен эмоциональді қарым-қатынасқа түсу қиындықтары, айқын эмоция кезінде адекватты емес жесттарды, интонацияны және мимикаларды қолдану, қайта қайталануымен жүретін сөйлеу қабілетінің дамымауы, эхолалия, атау сөздерді дұрыс қолданбау («сен» орнына «мен»), шулар мен сөздерді монотонды қайталау, спонтанды белсенділіктің, стереотиптің, манерностьтің төмендеуі жатады. Жоғарыдағы бұзылыстармен қатар бұл науқастарда жақсы механикалық есте сақтау қабілетімен, барлығын өзгертілмеген түрде ұстау жабысқақ ойлармен және өзгеріс алдындағы қорқыныш сезімімен, кез келкен іс әрекеттінің аяқталуына ұмтылуға, адамдармен сырласудың орнына заттармен сырласу сипатталады. Бұл аурудың қауіптілігі науқастар өздерін қинауға бейім ( тістеу, шаштарын жұлу, басын соғу). Кеш мектептік кезеңдерінде жиі эпилептикалық ұстамалар қосылады. 2/3 науқастарда оқыл кемістігі дамиды. Аутизм ұрық ішілік инфекция әсерінен де дамуы мүмкін (краснуха). Осыған ұқсас синдром бірақ интеллектің бұзылуынсыз жүретін тұқым қуалайтын ауру Аспергермен сипатталған

(35% бір ұрықты егіздерде кездесед) .Дифф.диагностикасы: олигофрения, бала шизофрениясымен. Көп науқастарда жасы тола кейбір іс әрекеттері қалыпқа келуі мүмкін. Емі- арнайы оқуту мектептері, психотерапия, галоперидолдың аз дозасы.