- •Мәліметтер қорының модельдері. Иерархиялық модель.
- •Мәліметтер қорының модельдері. Мәліметтердің реляциялық моделі.
- •Реляциялық алгебра. Біріктіру, қиылысу, айыру, көбейту амалдары.
- •Реляциялық алгебра. Таңдау, проекцияны құру амалдары. Қосу (жалғау) амалы. Бөлу, меншіктеу амалы.
- •Реляциялық есептеу. Қалыптандыру.
- •Постреляциялық модель.
- •Объектілі-бағытталған модель.
- •Жергілікті ақпараттық жүйелер.
- •Мқбж қолданбасын пайдалану
- •Мәліметтер қоры және интернет.
- •Мәліметтер қорын басқару жүйелері.
- •Транзакция. Мқ қорғау құралдары.
- •Қолданбалы программалық қамтамасыз ету.
- •Мәліметтер қорын жобалауды автоматтандыру құралдары. Case-технология.
- •Sql стандарттары.
- •Компьютерлік желідегі sql.
- •Sql тілінің элементтері.
- •Sellect операторы.From сөйлемі.
- •Where сөйлемі. Салыстыру. Диапазонға жататындығын тексеру. Жиынға жататындығын тексеру. Шаблонға сәйкес болуын тексеру. Null мәніне тең болуын тексеру.
- •Агрегаттық функциялар.
- •Group by сөйлемі. Having сөйлемі. Order by сөйлемі.
- •Индекстер.
- •Sql және мәліметтер қорының қауіпсіздігі.
- •Мәліметтер қорын басқару жүйесі. Жалпы сипаттама.
- •Кесте, форма, сұраныс, есеп.
- •Макрос, модуль, мәліметтерге қол жеткізу беттері.
- •Мәліметтер қорын тұғырнамалық жобалаудың ұстанымдары.
Мәліметтер қоры және интернет.
5. Мәліметтер қоры және Интернет
Интернет пен Интереттегі ақпараттар көзі мәліметтер қорлары болған жағдайда Web-серверлер МҚБЖ компоненттерінің өзара әсері орын алады. Мәліметтер қорларын пайдаланатын программалық компоненттердің жұмыс істеуін ұйымдастырудың үш түрін ажыратады:
a) клиент жағында;
b) Web-сервер жағында;
с) Қосымшалар сервері жағында.
Клиент жағындағы мәліметтер қорына қол жеткізу кезінде Javа тілі клиент пен сервердің өзара әсерінің негізгі құралы болады. Бұл жағдайда HTML тілінің мүмкіндіктерін кеңейтетін JavaScript, Jscript, VBScript сценарийлер тілдері пайдалануы мүмкін. Өзара әсерлер схемалары келесі 2.8-суретте көрсетілген.
Web-сервер
2.8-сурет. Клиент пен сервердің өзара әсерлер схемасы
МҚ серверіне жүгіну үшін Java – программаларының ішінен жұмыс принципі ODBC ұқсас JDBC хаттамасы пайдаланылады.
Web-сервер жағындағы МҚ қол жеткізу SQL тілінде МҚ өзара әсер ететін Web-сервердің сыртқы программаларын шақыру арқылы жүзеге асырылады, ол келесі 2.9-суретте келтірілген.
2.9-сурет. Web-сервер жағынан МҚ-на қол жеткізу.
Келесі 2.10- суретте қосымшалар сервері жағындағы мәліметтер қорына қол жеткізу мүмкіндігі көрсетілген.
2.10-сурет. Қосымшалар сервері жағынан мәліметтер қорына қол жеткізу.
Таратылған қосымшаларды жасаудың негізгі тілі – Java тілі болып табылады.
70-80 жылдардан бері қолданылып келе жатқан әзірленген жүйені және қабылданып жатқан техникалық шешімдерді сипаттаудың ресмиленген әдістері уақыт өткен сайын көп еңбекті қажет етеді.
Соның нәтижесінде CASE-технологиясын жүзеге асыратын CASE-құралдары деп аталатын программалық-технологиялық құралдар пайда болды. CASE (Computer Aided Software Engineering) терминін компьютердің көмегімен программалық қамтуды жасау деп аударуға болады.
CASE-құралдары дегеніміз – бұл ақпараттың жүйелерді құрастыру және оларға ілесе жүру үдерістерін қолдайтын программалық құралдар, оларға келесілер жатады: талаптарды талдаудан өткізу және тұжырымдау, мәліметтер қоры мен қосымшаларды жобалау, кодты генерациялау, тестілеу, сапаны қамтамасыз ету, конфигурацияны басқару және т.б. CASE-құралдарын келесі негізгі түрлерін атап көрсетуге болады:
пәндік саланы құрастыру мен талдауға арналған талдау құралдары. Оларға Design/IDEF, Bpwin жатады;
жобалық арналымдарды құруды қамтамасыз ететін талдау мен жобалау құралдары, мысалы, Vantage Team Builder, Silverrun, PRO-IV;
мәліметтер қорын модельдеп, сұлбаларды жасауға мүмкіндік беретін мәліметтер қорын жобалау құралдары. Оларға Erwin, S-designot, DataBase Designer жатады;
қосымшаларды жасау құралдары, мысалы, Uniface, JAM, PowerBuilder, Developer/2000, New Ero, SQL Windows.
Кейбір CASE-құралдары нақты бір CASE-тің құрамына кірмейтін автономдық жүйелер түрінде жеткізіледі. Мұндай тәуелсіз CASE-жүйелердің қатарына S-Designer, Erwin, Silverrun жатады. МҚБЖ ішіне орнатылған CASE-құралы – Oracle құрамына кіретін Designer/2000 болып табылады.
CASE-жүйе белгілі қызметтік мақсаты бар және біртұтас программалық өнім шеңберінде орындалған CASE-құралдардың жинағы болып келеді.
CASE-жүйелері мен құралдарының негізгі мақсаты – программалық қамтамасыз етудің жобалануын, оны кодтау мен кейінгі жасау кезеңдерінен бөліп алу, сондай-ақ программалық жүйелерді құрудың бүкіл үдерісін автоматтандыру болып табылады.
CASE-технология ақпараттық жүйелерді жобалаудың әдіснамасы ретінде көрсетіледі. CASE-технологиясы дегеніміз – бұл сонымен қатар тақырыптық саланы үлгілеуге, оның үлгісін ақпараттық жүйені әзірлеу мен оған ілесе жүрудің барлық кезеңдерінде талдаудан өткізіп отыруға және пайдаланушыларға арнап қосымшаны жасауға мүмкіндік беретін саймандық құралдар.
