Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Unix ОЖ жинағы2013-2014.doc..doc
Скачиваний:
3
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
478 Кб
Скачать
☆

Ntfs рұқсатын қолдану

NTFS рұқсатын қолданушылар мен топтардың тіркеу жазбаларына меншіктелсе, ену мүмкіншілігі - жалпы желілік ресурстарға меншіктеледі. Қолданушы рұқсатты өз бетімен немесе рұқсаттары бар бір немесе бірнеше топтың мүшесі ретінде ала алады. NTFS рұқсаттарын каталогта қолдану жалпы ресурстарға ену мүмкіндігін ңолданумен үқсас. Каталогқа немесе файлға мүмкіншілікті басқару нүсқаушы арқылы жүреді. Ол үшін объектті тышқанның оң батырмасымен шертіп, контекстілік менюден Properties командасын таңдап, ашыл-ған терезеде Security (қауіпсіздік) қосымшасына өту керек. Мүнда үш бөлім бар. Біріншісі, Permissions (жоғарғы) (рұқсат) батырмасы бар, көруге және/немесе өзгертуге, яғни DACL тізімін басқаруға мүмкіндік бе­реди Екіншісі Audit (аудит) батырмасы (ортаншы) SACL тізімін басқаруға арналған. Ең соңғы (төменгі) Owner (иесі) батырмасы файлдық объектіні көруге және неме­се иесін ауыстыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, NTFS рұқсатын командалық жолдың интерфейсі арқылы орнатуға және немесе өзгертуге болады.

Ол үшін, мына команда қолданылады:

CACLS Имя Файла [/T] [/E] [/C] [/G Имя Пользовате­ля: доступ]

[/R Имя Пользователя [...]] [/P Имя Пользователя: дос­туп [...]]

[/D Имя Пользователя [...]]

мұндағы,

  • Имя Файла - енуді басқару тізімі бар файл атауы;

  • /T - ағымды каталогта және барлық каталог астындағы көрсетілген файл үшін енуді басқару тізімін ауыстьфу;

  • /Е - енуді басқару тізімін ауыстыру орнына өзгерту;

  • /С - енуге рұқсат болмаған кездегі қателіктің орындалуын жалғастыру;

  • /G Имя Пользователя: доступ - көрсетілген қолданушылар үшін рұқсаттарды анықтау, мұндағы доступ өлшемі:

  • R - оқу

  • С - өзгерту (жазба)

  • Ғ - толық енуге тең.

  • /R Имя Пользователя - қолданушы үшін сұраныс рұқсаттылығы (тек /Е кілтімен бірге)

  • [/P Имя Пользователя: доступ - көрсетілген қолданушыға берілген рұқсаттардың ауысуы, оның өлшемі мынаған тең:

  • N - берілмеген

  • R - оқу

  • С - өзгеріс (жазба)

  • Ғ - толық ену

  • /D Имя Пользователя - көрсетілген қолданушыға енуге рұқсат жоқ.

Бірнеше файлдарды белгілеп алу үшін арнайы белгілер қолданылады. Командада бірнеше қолданушыларды көрсетуге болады.

Әр файлдық объектіде өзінің иесі мен құраушысы бар. NTFS томында файл немесе папка құраған қолданушы осы файл немесе папканың иесі болып табылады. Файлдың немесе папканың иесі өзінде сәйкес рұқсаты болмаса, да өзінің файлы мен пакасына енуге рұқсатты енгізуге және өзгертуге мүмкіндігі бар. Егер бұл қолданушы Administrators (әкімшілік) тобының мүшесі болса, Administrators тобының барлығы ие болып шығады.

Unix операциялық жүйенің файлдары

Файлдар түрлілігі. UNIX ОЖ – де файл ұғымы сыртқы жады құрылығыларында болатын кәдімгі файлдар мен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін әмбебап абстракция болып табылады; сыртқы жады құрылғыларынан айрықша құрылғылармен; басқа процестермен динамикалық генерацияланатын ақпаратпен, т.б. Бұл мүмкіндіктерді ұстану үшін UNIX ОЖ файлды жүйенің біртекті әдіспен файлдардың бірнеше типтерін ұстанады, олардың негізгілері кәдімгі (егер күнделікті болса) файлдар файлдық жүйе ұстанатын сыртқы жады құрылғыларындағы блоктар жиыны болып табылады. Осындай файлдар мәтінді ақпаратты сияқты екілік ақпаратты да қамтиды. Файлдық жүйе қолданушы жүйе деңгейінде кәдімгі файлды ұстануды байттар кезегі сияқты қамтамасыз етеіп кәдімгі файлдарға қандайда бір құүрылымды жазбайды.

Операциялық жүйенің өз компоннттерімен интерпритациялауға тиісті кейбір файлдар үшін UNIXөлшенген құрылымды ұстанады. Осындай файлдардың маңызды мысалдары объектілі және орындалатын файлдар болып табылады. Бұл файлдардың құрылымдары компилияторлармен , байланыс редакторымен және жүктегіштермен орындалады. Бірақ бұл құрылым файлдық жүйеге белгісіз. Ол үшін осындай файлдар кәдімгі файлдар болып табылады.

Кәдімгі файлдардың болуы иерархиялық файлдық жүйелерді құру үшін жеткілікті емес. Файлдар атауларын сәйкестендіретін каталогтар немесе олардың физикалық сипаттамасы бар каталогтар қажет. Каталогтар сыртқы жадыда кәдімгі файлда сияқты сақтанатын бірақ құрылымы файлдық жүйенің өзімен ұстанаттын файлдардың ерекше түрі болып табылады.

Каталог - файлының құрылым күрделі емес. Негізінде, каталог - әр элементті екі жолдан тұратын кесте: оның файлдық жүйесіндегі берілген файлдың і- торабының нөмері және осы нөмірмен байланысты файл атауы.

Арнайы файлдар деректерді сақтамайды. Олар физикалық сыртқы құрылғылардың файлдық жүйе атауларына көрсету механизімін қамтамасыз етеді. Жүйемен ұстанатын әр құрылғыға ең аз дегенде бір арнайы файл жатады. Арнайы файлдар mknod жүйел ішақырудың орындалуы кезінде жасалады, әр арнайы файлға сәйкес құрылғының драйвері деп аталатын бағдарламалқы жасақтаманың бір бөлігі сәйкес келеді. Арнайы файлға байланысты оқуды немесе жазуды орындаған кезде бағдарламалық коды қолданушы мен сәйкес физикалық құрылғы процесі арасында деректерді жіберуге жауап беретін сәйкес драйвердің тура шақырылкы болады. Сонымен бірге арнайы файлдар атаулары кәдімгі файлдар атауларын қолдануға болатын барлық жерде қолдануға болады.

Арнайы файлдардың екі түрі болады: блоктық және таңбалық.

Блоктық арнайы файлдар 512,1024,4096, немесе 8192 байттар размерлі деректер байтының блоктарымен ауысу болатын сыртқы құылғыларды елестетеді. Осындай құрылғылардың мысалы ретінде магниттік дискілерді атауға болады. Файлдық жүйелер ылғида блоктық құрылғыларда орналасады, сондықтан mount бұйрығында белгілі бір блоктық құрылғы аталады.

Таңбалық арнайы файлдар тең размерлі деректер блогімен ауысуды талап етпейтін сырқы құрылғыларға ұқсайды. Осындай құрылғылардың мысалы ретінде теминалдарды (сонымен бірге жүүйелі консоль), тізбект құрылғылар, магнитті таспалардың кейбір түрлерін қарастыруға болады. Кейбір таңбалы арнайы файлдар магнитті дискіге ұқсайды.

Блокты құрылғылармен деректерді ауыстырған кезде жүйе деректерді ішкі жүйелі кэште буферлейді. Белгілі бір уақыт интервалынан кейін жүйе «өзгерген» меткасы бар буферлерді «лақтырады». Негізгі қиындық компьютер кездейсоқ өшкен кезде жүйелі кештің ішіндегісі жойылу мүмкіндігі болып табылады. Онда сыртқы блоктық файлдар түсінбеушілік жағдайында қалуы мүмкін.

Таңбалы арнайы файлдармен ауысу жүйелі буферлеуді қолданбай тікелей жүргізіледі.

1- деңгей тапсырмалары:

Тапсырма:

1. rm Файлды немесе директорияны жою әрекетін Unix операциялық жүйеде жүзеге асырыңыз.

Команда форматы: rm [-fri] файл ...

-i - әр жою кезінде нақтылауды сұрап отыру

-r - ішкі каталогпен бірге жою

-f - нақтылауды сұрамай, бірден жою

Ескерту: Бос директорияны жою үшін келесі команданы қолдануға болады:

rmdir директория ...

Бос емес директорияны жою үшін келесі команданы қолдануға болады:

rm -r директория

2. mkdir командасы арқылы директория құрыңыз.

Директорияны құру үшін mkdir командасы пайдаланылады.

Команда форматы:

mkdir диреткория_аты ...

3. chmod Файлға ену құқығын өзгерту.

chmod командасы файлға ену құқығын (атрибуттарын) өзгертеді.

Файлға орындалу құқығын беру:

chmod u+x file1

басқа қолданушыларға файлды өзгетуге құқық беру:

chmod a+w file1

2- деңгей тапсырмалары:

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]