- •«Unix (Linux) операциялық жүйесі» пәнінен оқу тәжірибесі бойынша тәжірибелік жұмыстар жинағы
- •2014-2015 Оқу жылы
- •«Unix (Linux) операциялық жүйесі» пәні бойынша оқу тәжірибесінен күнтізбелік-тақырыптық жоспардан үзінді
- •Тәжірибелік жұмыс №1,2,3
- •Командалар
- •Командалар не істей алады? unix жүйесінін сыртқы келбеті бағдарламаларды және жүйенін саймандық құралдарын тұрады. Олар функцияларға бөлінеді:
- •Файлдық жүйе
- •Символдық каналдын байланысы – бұл файл басқа файлдарды көрсетеді.
- •Unix қабықшалары
- •Unix ож-де еңгізу/шығару жүйелерімен жұмыс
- •Unix командалары қателерді арнайы шығару жүйесіне шығарылады (standard error)
- •Бақылау сұрақтары:
- •Тәжірибелік жұмыс № 4,5,6
- •Ядро модульдері
- •Ядромен арақатынас принциптері.
- •Файлдық жүйе
- •Символдық каналдын байланысы – бұл файл басқа файлдарды көрсетеді.
- •Файлдық жүйенің мысалы
- •Жүйелік буферизацияның енгізу – шығару принциптері
- •Енгізу – шығаруды басқаруға арналға жүйелік шақырулар
- •Тәжірибелік жұмыс № 7,8,9
- •2. Кейбір жиі қолданылатын командалар:
- •Pwd ағымдағы директорияның атын алу
- •Cd ағымдағы директорияны өзгерту
- •Ls Каталогты басып шығару
- •Rm Файлды немесе директорияны жою.
- •Mkdir Директория құру
- •Chmod Файлға ену құқығын өзгерту.
- •Файл типтері
- •Тапсырмалар: cat, cd, cp, cut, echo, find, grep, head, ln, ls, mkdir, mv, paste, pwd, sort, tail, tar, touch, uniq, wc командаларымен жұмыс. Жүйеге кіргеннен кейінгі командалық жол
- •1. Cat файл-аргументтерді стандартты шығаруға жинақтау немесе шығару арқылы келесі команданы орындап нәтижені көріңіз
- •2. More, pg Файлды жол бойынша көру әрекетін орындаңыз.
- •3. Cp Файлдарды көшіру командасын пайдалану арқылы «файл1»-дің көшірмесін «файл2»-ге көшіру әрекетін орындаңыз
- •Тәжірибелік жұмыс № 10,11,12 Курс тақырыбы: 1.2. Linux/unix ож файлдық жүйесі
- •Енгізу – шығарудың жүйесіне
- •Unix файлдық жүйенің негізгі каталогтар
- •Файлдық жүйе
- •Қалыпты (стандартты) бумалар
- •Тіркеу параметрлері
- •Ntfs рұқсаттылығы
- •Ntfs рұқсатын қолдану
- •Unix операциялық жүйенің файлдары
- •1.Командаларды пайдаланып операциялық жүйе туралы ақпараттарды көрсетіңіз.
- •Тәжірибелік жұмыс № 13,14,15 Курс тақырыбы: 1.4. Желі конфигурациясын орнату
- •Терминал
- •Теркеу ат алу
- •Тіркеу процедурасы
- •Тәжірибелік жұмыс № 16,17,18
- •1.5 Тақырып. Linux/unix ож администрациялау жүйесі
- •Қолданушы командалар не істей алады? unix жүйесінін сыртқы келбеті бағдарламаларды және жүйенін саймандық құралдарын тұрады. Олар функцияларға бөлінеді:
- •Символдық каналдын байланысы – бұл файл басқа файлдарды көрсетеді.
- •Сұрақтарға жауап беріңіз.
- •Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
- •2. Командный язык ос unixАвторлары:Ктитров с.В., Овсянникова н.В. 2007
Ядромен арақатынас принциптері.
Кез келген операциялық жүйеде қолданбалы бағдарламаларға ОЖ ядросының қызметтеріне баруға мүмкіндік беретін кейбір механизм. UNIX ОЖ осындай құралдар шақырулар деп аталады. Олардың мәні ОЖ ядросының функцияларына жүгіну үшін процессордың «арнайы командалары» қолданады, бұл процестермен қатар оны ядро режимінде айналдыратын процессордың ішкі үзулері пайда болуында. Осындай үзулерді өңдеу кезінде ОЖ ядросы үзілу шын мәнінде қолданбалы бағдарлама жағынан белгілі бір әрекеттердің орындалуына ядроға сұрау болып табылады, қарату параметрлерін таңдайды және оны өңдейді, сосын қолданбалы бағдарламаның кәдімгі орындалуын қайтарып «үзілуден қайтаруды» орындайды.
Қолданбалы бағдарламаның әсерімен ішкі үзілістердің нақты қозу механизмдері әр түрлі болады. UNIX ОЖ ішкі үзілістердің нақты қозу механизмдерінің ерекшеліктерін жасыратын қосымша деңгей қажет болады. Бұл механизм жүйелі шақырулар кітапханасымен қамтамасыз етіледі. Бұл механизм жүйелі шақырулар кітапханасымен қамтамасыз етіледі. Қолданушы үшін жүйелі шақырулар кітапханасы Си тілінің бағдарламалау жүйесінің алдын ала жасалынған кәдімгі кітапхана болып табылады.
Үзілістерді өңдеу механизімінің мәні әр мүмкін болатын үзіліске физикалық оперативті жадының кейбір анықталған адресі сәйкес келеді. Процессорға үзіліске ішкі немесе сыртқы сұратудың болуымен тоқтауға мүмкіндік берген мезетте бар адреске сәйкес физикалық оперативті жадының ұяшығына басқарудың аппараттық жәнелтілуі болады, әдетте бұл ұяшықтың адресі «үзілу векторы» деп аталады. Опреациялық жүйенің жұмысы – оперативтік жадының сәйкес ұяшықтарында үзілістердің бастапқа өңделуін қамтамасыз ететін және толық өңдеуді көрсететін бағдарламалық кодты орналастыру.
Файлдық жүйе
Файлдық жүйе UNIX ОЖ-нін тасы болып табылады. Ол логикалық әдістін ұйымдастыруын, ақпараттын басқаруын қамтамасыз етеді. Файлдық жүйе иерархиялық құрылымнан тұрады.
UNIX ОЖ-нің негізгі элементі файл болып табылады. Фалдын түрлері:
Қарапайым
Анықтама
Арнайы
Символдық каналдын байланысы
Қарапайым файл символдардын жиынтығы. әр түрлі ақпаратты сақтауға арналған. Мәтіндерден,бағдарламанын кодынан тұра алады.
Анықтамалар супер-файл болып табылады. Олар басқа файлдар немесе басқа анықтамалардын тұрады. Сіз жасаған анықтамалар, өзініздін анықтамасынызда сақталынады. Жүйеге кіргенде бұл анықтама сізге беріледі.
Арнайы файлдар физикалық құралдарға сәйкес келеді. Олар дискжетек,магниттік лента немесе байланыс каналы.
Символдық каналдын байланысы – бұл файл басқа файлдарды көрсетеді.
UNIX файлдық жүйесінің мінездемелері:
* иерархиялық құрылым
* мәліметтер массивтерің өндеуі
* файлды құру және жою әрекеті
* файлдардың динамикалық
* файлдарда ақпаратты қорғауы
* қосымша құрылғылардың атауы
Файлдық жүйе ағаш түрінде берілген. Ең жоғарғы шыңы - түбір деп аталады (жазылу форматы: "/");. Әр түбір шыңы, жапырақтардан басқалары файлдын каталогы болып табылады. Ал туынды шыңдардын файлдары каталог немесе жай файл немесе құрылғы файлдары болып табылады.
+-------------+------------+---------+---------+---------+
| | | | | |
fsl bin etc usr unix dev
+-+-+ +---+---+ | +-+-+ +-+-+
| | | | | | | | | |
mjb maury sh date who passwd src bin tty00 tty01
|
|
cmd
+---+---+
| |
date.c who.c
