Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Unix ОЖ жинағы2013-2014.doc..doc
Скачиваний:
3
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
478 Кб
Скачать
☆

Rm Файлды немесе директорияны жою.

Комнада форматы: rm [-fri] файл ...

-i - әр жою кезінде нақтылауды сұрап отыру

-r - ішкі каталогпен бірге жою

-f - нақтылауды сұрамай, бірден жою

Бос директорияны жою үшін келесі команданы қолдануға болады:

rmdir директория ...

Бос емес директорияны жою үшін келесі команданы қолдануға болады:

rm -r директория

Mkdir Директория құру

Директорияны құру үшін mkdir командасы пайдаланылады.

Команда форматы: mkdir диреткория_аты ...

Chmod Файлға ену құқығын өзгерту.

chmod командасы файлға ену құқығын (атрибуттарын) өзгертеді.

Файлға орындалу құқығын беру:

chmod u+x file1

басқа қолданушыларға файлды өзгетуге құқық беру:

chmod a+w file1

UNIX ОЖ-де файл екілік және символдық берілгендерді байттардың ағыны ретінде сақтаушы болып табылады. UNIX-те символдық берілгендер ASCII кодының көмегімен кодталады.

Файлдар тұрақты, яғни дискіде жазылған немесе уақытша (жадта жазылаған) болуы мүмкін. Файлдағы берілгендер терминалға шығарылады, немесе файлдар берілгендерді терминалдан алады. Егер файл тұрақты болса, оны көруге болады, ал егер уақытша болса, онда оның бар екені туралы білмей қалуы да мүмкін.

Файлмен жасалатын функциялар келесідей:

р Файлды өңдеу үшін ашу

р файлдғы берілгендерді өңдеу үшін оқу

р Өңдеуден кейін файлға берілгендерді жазу

р Барлық өңдеулер орындалып болғаннан кейін файлды жабу

Файл типтері

Жүйелі файлдар (Регулярные файлы)

Жүйелі файлдармен сіздер жақсы таныссыздар. Олар тұрақты болып келедң және бағдарлама коды, пошта, досыңызға жазатын хат сияқты берілгендерден тұрады. Бұл файлдар мәтіндік ақпараттан тұрады. Мұндай файлдарда берілгендер жазбалар түрінде ұйымдастырылған.

UNIX жазбаларды қалай таниды? Жаңа жол символы (newline character) деп аталатын арнайы символ бар, ол UNIX-те бір жазба аяқталып, екінші жазба басталатын жерде қолданылады. UNIX-тің көптеген командалары мәтінді өңдеуді қолдайды. Бірақ мәтіндік файлдар жүйелі файлдардың жалғыз типі емес екенін ескеру керек.

Төменде жүйелі файлдардың бірқатар тапсырмалар берілген:

prog.c С бағдарламасының бастапқы кодынан тұрады

prog.cbl COBOL бағдарламасының бастапқы кодынан тұрады

prog.exe бағдарламаның орындалатын модулінен тұрады

Виртуалды жадқа бейнеленетін файлдар

Ichowm – chowm желілік шақыруына тең, бірақ қолданушыны ауыстыруға немесе символдық сілтеуіш тобының өзімен қолданады.

Виртуалды жадыда көрсетілген файлдар

UNIX ОЖ қазіргі нұсқаларында кәдімгі файлдарды процессордың виртуалды жадына файл құрамындағы read,write, және lseek шақыруларының көмегімен емес кәдімгі жадыдан оқу мен жадыға жазу амалдарының көмегімен көрсету мүмкіндігі пайда болды.

Файлды виртуалды жадыға көрсету үшін файлды ашқаннан соң mmap жүйелі шақыру орындалады, оның әрекелі ашық файл сияқты бөлінетін жады сегменті жасалады да автоматты түрде процессордың виртуалдыжадысына қосылады. Осыдан кейін процесс жаңа сегменттен оқи алады (шын мәнінде файлдағы байттар оқыла алады) және оған жаза алады (шын мәнінде барлық жазбалар файлда көрсетіледі). Файлды жапқан кезде сегмент автоматты түрде процессордың виртуалды жадысынан бөлінеді және файл басқа виртуалды жадыға қосылмаған болса жойылады.

Бірнеше процессор бір уақытта бір файлды mmap желілік шақырумен өздерінің виртуалды жадыларына қоса алады. Онда бөлінген жадының сәйкес сегментіне жазу көмегімен жасалатын кез келген өзгерістер басқа процестерше бірден көрінетін болады.

Файлға қатар ену кезіндегі синхронизация. Бұрыннан UNIX ОЖ файлдарға қатар енудің өте жай әдісі қолданылады: жүйе процестің кез келген санына бір файылды кез келген режимде ашуға мүмкіндік берген және ешқандай синхронизацияланатын әдістерді қолданған жоқү Файлдың бірге өңдеу дұрыстығы үшін барлық жауапкершілік оны қолданушы процеске қарайды да, жүйе процестердің файлға ену синхронизациясы үшін бөлек құралдарды қолданған жоқ.

System V.4-те файлдарға қатар енуді прррррроцестерге синхронизациялауға мүмкіндік беретін құралдар пайда болды. UNIX ОЖ ядросы файлдық жүйеге қарайтын файлды ашу режимі туралы ақпаратты алу, ашу режимін өзгерту сияқты қосымша функцияларды қамтамасыз ететін fcntl қосымша желілік шақыруды ұстанады. Бұл желілік шақыру көмегеімен файлды монопольді немесе ортақ құрсаулауды немесе файл ішінде көрсетілген диапазонды құрсаулуады орнықтыруға болады. Екі әдісі бар: құрсаулау талаптары оның жасалғанына дейін процесті бөлектеуге әкелетін күтумен және процесс құрсаулауды талап етудің қанағаттандырылуы жайлы немесе оның дәл осы уақытта тез арада хабарланған кездегі күтусіз. Орнықтырылған құрсаулар оны орнықтырған процеске ғана қарайды және осы процестің процес-ағындарымен мұраға қалмайды. Осыған қоса, егер тіпті кейбір процесс fcntl жүйелі шақырудың сихронизациялайтын мүмкіндіктеріме қолданса да басқа процестер бұрынғыдай сол файлмен синхронизациялауды қолданбай жұмыс істей алады. Басқа сөзбен айтқанда, Бұл файлды бірге қолданатын процестер тобының жұмысы – қатар енудің синхронизациялау әдісі жайында алдын ала келісіп алу.

Файлдарды сақтау. Көпқолданбалы операциялық жүйедегідей UNIX-та файлд жүйенің файлдар мен анықтамалықтарға енуге біртекті бақылау механизмі ұстанады. Кез келген процесс кейбір файлға файлда сипатталған ену құқықтары берілген процесс мүмкіндіктерінесәйкес келсе ене алады.

UNIX ОЖ қате енуден файлдарды қорғау үш фактыға негізделеді. Біріншіден, файлды жасайтын кез келген процеспен жүйеде кейбір әмбебап қолданушы (UID - User Identifier) идентификаторымен салыстырылады, оны келешекте қайта жасалған файл иесінің идентификаторы ретінде айтуға болды. Екіншіден, файлға енуді ойластырған әр процеспен екі идентификатор байланысты – қолданушылардың қазіргі идентификатолары мен олардың топтары. Үшіншіде, әр файлға міндетті түрде оның сипаттағышы сәйкес келеді – і-торап.

Файлдар мен файл атаулары бір ұғым емес екенін түсіну маңызды. Бірақ бір файлмен байланысты бірнеше қатты байланыстарда файлдар атаулары шын

Мәнінде бір фалды және бір і-торабымен байланысты. Файлдық жүйедегі кез келген қолданылатын і-торапқа ылғида бір ғана файл сәйкес келеді. І-торап көп, әрі әр түрлі ақпараттан тұрады және осы ақпараттың ішінде файлдық жүйеге талап процестің ену құқықтығын бағалауға мүмкіндік беретін бөлігі бар.

Жүйенің барлық нұсқалары үшін қорғаудың жалпы принциптері бірдей: І-торап ақпараты UID және файл иесінің GID қосады. Сонымен қатар, файл І-торабындаонымен файл қолданушы – оның иесі, сол қолданушылар тобына кіретін қолданушылар жәнебасқа қолданушыларне істей алатыныкөрсетілген межелігісақталған.

Жіктелген файлдық жүйелер. Жіктелген файлдық жүйенің негізгі мағынасы - басқа процестерде орындалатын процестер үшінжергілікті файлдық жүйе файылдарына біріккен енудіқамтамасыз етуінде, UNIX ОЖ ортасында барлық белгілі әдістер жойылған файлдық жүйенің жергілікті файлдық жүйенің каталогының біреуіне енуіне негізделеді. Бұл рәсім орындалыпбіткен соң жойылған файлдық жүйеде сақталатын файлдар оларжергілікті дискті құрылғыда сақталған сияқтыбір данада сақтап дискілік( ке(ңстікті үнемдеугеболады.

Желілік арақатынастың базалық механизмдері

UNIX операциялық жүйесі жасалғаннан бастап желілік операциялық жүйе болады.

Ағындар (Streams). UNIX ең бірінші нұсқаларында коммуникациондық

Құралдар таңбалы кіріс/шығысқа негізделген, өйткені біріншіден ақпараттық негіздер модем мен терминалдар болып табылады. Осындай құралдар салыстырмалы баяу болғандықтан алғашқы нұсқаларында бағдарламалық жасақтаманың модульдігі жайында ойлауға керегі жоқ болады.

TCP/IP(Transmission Control Protocol),SNA(IBM’s System Network Architecture), OSI (Open Systems Internetworking), X.25 сияқтыкөп деңгейлі хаттамаларға негізделген желілік құралдарды құрудың кейбір ортақ негізінің талап етілуі түсінікті болады.

Көп жағдайда бұл қиындық құрылғылар драйверлері мен комуникациялық хаттамалардың жасалуы үшін иілгіш және модульді мүмкіндіктерді қамтамасыз ететін (STREAMS) ағындар механизімін шығарып жасаған AT&T компаниясымен шешіледі.

Streams желілік шақырулар мен ішкі желілерді және ядро ресурстарынан тұратын жалпы мақсаттағы өзара байланысқан құралдар жиыны болып табылады. Бірігіп бұл құралдар ядро ішіндегі, сонымен қатар ядролар және құрылғылардың сәйкес драйверлерінің арасында қатынастық сервистердің жасалу мен жұмыс істеудінің иілгіш және дамыған мүмкіндіктерін ұсынып үлгілі таңбалы кіріс/шығыс интерфейсін қамтамасыз етеді. Бірақ ағын механизімі қандай да бір нақты желі архитектурасын және нақты хаттамаларды міндетті етпейді. Құрылғының кез келген драйфері open, close, read, write және ioctl амалдардың стандартты жиынымен файлды жүйенің арнайы файлымен ұсынылады. Қолданбалы процесс open желілік шақыруымен қолданып ағынды құрылғыны ашұан кезде ядроны драйвермен ағын аты байланыстырады. Осыдан кейін қолданбалы процесс ағын атымен құрылғының кәдімгі драйвері секілді байланысады. Басқа сөзбен айтқанда, ағын атауы ағынды драйверге қатысты қолданбалы процесспен жасалатын барлық желілік шақырулардың өңделуіне жауап беретін. Егер процесс жазуды құрылғыға орындаса, ағын атауы деректерді құрылғы драйверіне кему бағытымен жібереді. Керісінше құрылғыдан оқу кезінде құрылғы драйвері деректерді ағын атына өсу бағытымен жібереді.

1- деңгей тапсырмалары:

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]