70.Артериялық пульс. Оның пайда болуы және тіркелуі. Сфигмограммманы талдау. Ұсынылатын әдебиеттер

Негізгі:

1. Сәтбаева Х.Қ., Өтепбергенов А.А., Нілдібаева Ж.Б. Адам физиологиясы (Оқулық). - Алматы, Издательство «Дәуір», 2005, 663 б.

2. Қалыпты физиология. Студенттерге арналған әдістемелік нұсқаулар /Жауапты ред. Махамбетова М.Б., Жумакова Т.А., Байжанова Н.С. – Алматы, 2007.

3. Физиология человека: Учебник /Под ред. В.М.Покровского, Г.Ф.Коротько. – 2-е изд., перераб и доп. – М.: Медицина, 2003. – 656 с.

Қосымша:

1. Рымжанов К.С., Төленбек И.М. Адам мен жануарлар физиологиясы. Оқулық. Ы.Алтынсарин атындағы қазақтың білім академиясы, Алматы, 2000.

2. Қалыпты физиологиядан тәжірибелік сабақтарға жетекшілік нұсқаулар./ Сайдахметова А.С., Рахыжанова С.О. Семей, 2006 г. - 174 бет.

3. Нормальная физиология. Учебник./Пол ред.В.П.Дегтярева, С.М.Будылиной. – М.:ОАО Медицина, 2006.

4. Нормальная физиология: Учебник./ Под ред. Р.С.Орлова, А.Д.Ноздрачева. - М.:Геотар-Медиа», 2006.

5. Нормальная физиология; Учеб.пособие. /Под ред.В.А.Полянцева. – М.:Медицина, 1989

Тақырып 6: Сыртқы тыныс алу. Тыныс көлемдері.

Оқыту мақсаты:

1. Тынысалу физиологиясы бойынша білімді қалыптастыру

2. Сыртқы тыныс алу және оның көрсеткіштерін зерттеу туралы ұғымды қалыптастыру

3. Спирометрмен жұмыс жасау дағдысын қалыптастыру

Оқыту міндеттері:

1. Тынысалу үрдісінің маңызын ашу

2. Сыртқы тыныс алу және оның көрсеткіштерін зерттеу туралы түсінікпен танысу

3.Тыныс көлемдері және оны анықтау әдістерімен танысу (спирометрия)

Тақырып бойынша негізгі сұрақтар:

1. Тыныс алу үрдісі және оның маңызы

2. Тынысалу кезеңдері

3.Сыртқы тыныс алу көрсеткіштері, анықтау әдістері

ӨТК, оны құрайтын көлемдері.

4. Тыныстың минуттық көлемі, зерттеу әдістері

Оқыту мен сабақ өткізу әдістері:

(тақырыпты ауызша талқылау, клиникалық физиологиялық әдістерді игеру, жұмыс хаттамасының толтырылуы):

Практикалық жұмыстарды орындап, талқылау.

1. Спирометрия. 2. Пневмотахометрия

Әдебиеттер

Негізгі:

1. Сәтбаева Х.Қ., Өтепбергенов А.А., Нілдібаева Ж.Б. Адам физиологиясы (Оқулық). - Алматы, Издательство «Дәуір», 2005, 663 б.

2. Қалыпты физиология. Студенттерге арналған әдістемелік нұсқаулар /Жауапты ред. Махамбетова М.Б., Жумакова Т.А., Байжанова Н.С. – Алматы, 2007.

3.Физиология человека: Учебник /Под ред. В.М.Покровского, Г.Ф.Коротько. – 2-е изд., перераб и доп. – М.: Медицина, 2003. – 656 с.

Қосымша:

1. Рымжанов К.С., Төленбек И.М. Адам мен жануарлар физиологиясы. Оқулық. Ы.Алтынсарин атындағы қазақтың білім академиясы, Алматы, 2000.

2. Қалыпты физиологиядан тәжірибелік сабақтарға жетекшілік нұсқаулар./ Сайдахметова А.С., Рахыжанова С.О. Семей, 2006 г. - 174 бет.

3.Нормальная физиология. Учебник./Пол ред.В.П.Дегтярева, С.М.Будылиной. – М.:ОАО Медицина, 2006.

4.Нормальная физиология: Учебник./ Под ред. Р.С.Орлова, А.Д.Ноздрачева. - М.:Геотар- Медиа», 2006.

5.Нормальная физиология; Учеб.пособие. /Под ред.В.А.Полянцева. – М.:Медицина, 1989

Студенттің білімін бағалау:

«ҚазҰМУ студенттерінің құзіреттілік деңгейін бағалау ережесіне» сәйкес, МАКО и НСРМО Орталығының ұсынысымен тәжірибелік сабақтар бағаланады

1.«Білімі» құзіреттілігі – ауызшажәне жазбаша сұрақ-жауаптар, тестілеу (сұрақтар мен тестілер тізімі төменде)

2.«Тәжірибелік дағдылар» құзіреттілігі- дағды меңгеруін бағалау

• «Спирометрия»

Бақылау сұрақтары:

1. Тыныс алу үрдісі және оның маңызы

2. Тынысалу кезеңдері

3.Сыртқы тыныс алу көрсеткіштері, анықтау әдістері

4.ӨТК, оны құрайтын көлемдері.

5.Өлі кеңістік, оның маңызы

6.Тыныстың минуттық көлемі, зерттеу әдістері

Тесттер

1.Ересек адамда ӨТЖ тең:

А) 1500-3500 мл

Б) 3000-5500 мл

С) 5500-7500 мл

Д) 7500-9500 мл

Е) 9500-11500 мл

2.Жай дем шығарған кездегі плеврааралық қуыстағы қысым тең:

А) 9 мм.рт.ст.

Б) 3 мм.рт.ст.

С) 0 мм.рт.ст.

Д) (-3 мм.рт.ст.)

Е) -9 мм.рт.ст.

3. Жай дем алған кездегі плеврааралық қуыстағы қысым тең:

А) 6 мм.рт.ст.

Б) 3 мм.рт.ст.

С) 0 мм.рт.ст.

Д) -3 мм.рт.ст.

Е) (-6 мм.рт.ст.)

4.Альвеола ауадағы О`2 және СО`2-ның парциальдық қысымы тең:

А) О`2-100 мм.рт.ст.; СО`2 - 45 мм.рт.ст.

Б) О`2-40 мм.рт.ст.; СО`2 - 46 мм.рт.ст.

С) О`2-20-40 мм.рт.ст.; СО`2 - 60 мм.рт.ст.

Д) О`2-60 мм.рт.ст.; СО`2 - 40 мм.рт.ст.

Е) О`2-100 мм.рт.ст.; СО`2 - 40 мм.рт.ст.

5.Жөтелу және түшкіру орталығы орналасады:

А) жұлында

Б) сопақша мида

С) вароли көпірінде

Д) төрт төмпешікте

Е) мишықта

6.Қабырға аралық бұлшықеттерді нервтейтін нейрондардың орналасуы:

A) жұлынның бел сегментінде

Б) жұлынның кеуде сегментінде

C) ) жұлынның мойын сегментінде

Д) сопақша мида

E) вароли көпірінде

7. Гиперкапния – бұл:

А) атмосфералық ауадағы оттегінің жоғарлауы

Б) Қандағы көмірқышқыл газының қысымының төмендеуі

С) Қандағы көмірқышқыл газының қысымының жоғарлауы

Д) Тіндегі оттегінің қысымының төмендеуі

Е) Артериялық қысымның жоғарлауы

8. Гипокапния - бұл:

А) атмосфералық ауадағы оттегінің жоғарлауы

Б) Қандағы көмірқышқыл газының қысымының төмендеуі

С) Қандағы көмірқышқыл газының қысымының жоғарлауы

Д) Тіндегі оттегінің қысымының төмендеуі

Е) Артериялық қысымның жоғарлауы

9. Экспираторлық және инспираторлық бөлімдерден тұратын тыныс алу орталығы орналасады:

А) жұлында

Б) сопақша мида

С) вароли көпірінде

Д) төрт төмпешікте

Е) мишықта

10. Көкетті нервтейтін нейрондардың орналасуы:

A) жұлынның бел сегментінде

Б) жұлынның кеуде сегментінде

C) ) жұлынның мойын сегментінде

Д) сопақша мида

E) вароли көпірінде

11.Ауа өткізгіш жолдарда жүрмейді:

А) ауаның ылғалдануы

Б) ауаның жылуы

С) ауаның шаң-тозаңнан тазартылуы

Д) ауаның микроорганизмнен тазартылуы

Е) газ алмасуы

Тақырып № 7. Асқорыту физиологиясы. Зерттеу әдістері. Асқорыту сөлдерінің құрамы.

Оқыту мақсаты:

1.Асқорыту физиологиясы бойынша білімді қалыптастыру

2. Қарын сөлінің ферменттік қасиеттерін зерттеу әдісі бойынша дағдыны қалыптастыру

Оқыту міндеттері:

1. Асқорыту жүйесінің қызметтерін зерттеу әдістерін маңызын көрсету

2. Асқорыту сөлдерінің құрамымен, асқорыту жүйесінің әртүрлі бөлімдеріндегі асқорыту үрдісімен таныстыру

3. Қарын сөлінің ферменттік қасиеттерін зерттеу әдісінің дағдысымен танысу

Тақырып бойынша негізгі сұрақтар:

1. Ас қорыту түрлері. Ас қорыту физиологиясының қызметі

2. Асқорытуды зерттейтін клиникалық физиологиялық әдістер

3. Ауыздағы астың қорытылуы. Сілекейдің құрамы. Сілекей бөінуінің реттелуі, бөліну кезеңдері.

4. Қарындағы астың қорытылуы. Қарын сөлінің құрамы. Қарынның сөл бөінуінің реттелуі. Қарын сөлінің бөліну кезеңдері.

5. Ішектегі астың қорытылуы. Қуыстық және мембраналық ас қорыту

Оқыту мен үйрету әдістер: Аралас түрде (тақырыпты ауызша талқылау, тәжірибелік жұмыстарды орындау).

Хаттамаларды толтыру

№ 1 жұмыс. Қарын сөлінің ферменттік қасиеттерін зерттеу. ( № 2 әдебиет).

Әдебиеттер:

Негізгі:

1. Сәтбаева Х.Қ., Өтепбергенов А.А., Нілдібаева Ж.Б. Адам физиологиясы (Оқулық). - Алматы, Издательство «Дәуір», 2005, 663 б.

2. Қалыпты физиология. Студенттерге арналған әдістемелік нұсқаулар /Жауапты ред. Махамбетова М.Б., Жумакова Т.А., Байжанова Н.С. – Алматы, 2007.

3. Физиология человека: Учебник /Под ред. В.М.Покровского, Г.Ф.Коротько. – 2-е изд., перераб и доп. – М.: Медицина, 2003. – 656 с.

Қосымша:

1.Рымжанов К.С., Төленбек И.М. Адам мен жануарлар физиологиясы. Оқулық. Ы.Алтынсарин атындағы қазақтың білім академиясы, Алматы, 2000.

2.Қалыпты физиологиядан тәжірибелік сабақтарға жетекшілік нұсқаулар./ Сайдахметова А.С., Рахыжанова С.О. Семей, 2006 г. - 174 бет.

3.Нормальная физиология. Учебник./Пол ред.В.П.Дегтярева, С.М.Будылиной. – М.:ОАО Медицина, 2006.

4.Нормальная физиология: Учебник./ Под ред. Р.С.Орлова, А.Д.Ноздрачева. - М.:Геотар-Медиа», 2006.

5.Нормальная физиология; Учеб.пособие. /Под ред.В.А.Полянцева. – М.:Медицина, 1989

Студенттің білімін бағалау:

«ҚазҰМУ студенттерінің құзіреттілік деңгейін бағалау ережесіне» сәйкес, МАКО и НСРМО Орталығының ұсынысымен тәжірибелік сабақтар бағаланады

3. «Білімі» құзіреттілігі – ауызшажәне жазбаша сұрақ-жауаптар, тестілеу (сұрақтар мен тестілер тізімі төменде)

4. «Тәжірибелік дағдылар» құзіреттілігі- дағды меңгеруін бағалау

• Қарын сөлінің ферменттік қасиеттерін зерттеу

Бақылау сұрақтары

1. Ауыз қуысындағы ас қорытуды зерттеу әдістері.

2. Шайнау аппараты қызметін зерттеу жолдары.

3. Ауыз қуысындағы асқорыту

4. Сілекей бездерін зерттейтін клинико-физиологиялық әдістер.

5. Қарын сөлінің ферменттік қасиетін зерттеу.

6. Қарындағы асқорыту.

7.Қарын сөлінің құрамы

8.Қарын сөлі бөлінуінің кезеңдері

9.Жіңішке ішектегі асқорыту

10.Мембраналық астың қорытылуы