Ескерту1. Түзету коэффициеттері №8 кестедегі сәйкес автомобильдің жүк көтергіштілігін пайдаланудың түзету коэффициентінен есептелген:

Т№ пп	Жүк класының атау	Значение поправочного коэффициента, kгр
	1-ші кластағы жүк	1,00
	2-ші кластағы жүк	0,8
	3-ші кластағы жүк	0,6
	4-ш кластағы жүк	0,5

Жүктердің кластары стандарты ернеулі және самосвалды кузовтары бар автомобильдермен тасымалдануы кезінде, жүк наменклатурасы және классификациясымен анықталады. Ұсынылған номенклатурамен және классификациямен көзделменген жүктерді, стандарты ернеулі және самосвалды кузовтары бар автомобилдьдермен тасымалдау кезінде, сондай-ақ түрлі жүктерді арнайыландырынған автомобильдерде (арнайы платформамен), фургондарда, цистерналарда және т.б. тасымалдағанда түзету коэффициенттерін ернеулі немесе арнайы автомобильдің жүккөтергіштігін, оның толық атауы жағдайында пайдаланудың орташа фактілік коэффициентінен анықтайды.

Ескерту 2. түзету коэффициенті бірлікті жүк көтергіштілікті пайдалану коэффициентіне бөлу арқылы анықталады.

Дәл осындай тәртіпке түзету коэффициенттерін, автомобильдің толық түрде арту кезінде автомобильдің 0,5 төмен жүккөтергіштілігі пайдалану коэффициентін қамтамасыз ететін 4-ші кластағы жүктер бойынша анықтайды.

Ескерту 3. Осы тәжирибелік жұмыстағы 3 және 4 таблицада көрсетілген уақыт нормалары ұлғаяды::

а) жүктерді арту және түсіру фургон типтегі автомобильдерде жүзеге асырылса, 10%-ға

б) ерекше сақтықты қажет ететін өндірістік жүктерді арту, түсіру кезінде (шыны, фарфор, шыны ыдыстағы түрлі сұйықтықтар, теледидар, жиһаз және т.б.), сондай-ақ қайта есептеуді қажет ететін, ұсақ түрде буып-түйілген жүктерді (киім-кешек, аяқ киім, түрлі маталар, кітап, ойыншықтар, ет өнімдері, сүт өнімдері және т.б.) арту-түсіру кезінде 25%-ға.

Бекіту үшін арнайы құрылғыларды қажет ететін ірі және ауыр жүктерді арту-түсіру үшін уақыт нормалары тараптардың келісімі бойынша нақты жағдайларға байланысты анықталады.

Жүктерді орталықтандырылған түрде кіргізу (шығару) туралы шартқа қол қойылған тараптардың өзара келісімі бойынша автомобильдерді қоймалардың бірнеше секцияларына немесе жекелеген қойма орындарына әкелу кезінде, арту немесе түсіру кезіндегі және қосымша операцияларда орындаумен, бекітілген нормалармен орындалатын қосымша операциялардың санын ескере отырып автомобильдің бос тұру уақытының орташа кешенді нормалары орнатылуы мүмкін.

Автомобильдің арту-түсіру кезіндегі бос тұру уақытыавтомобильді арту немесе түсіру орнына әкелгенде және шопрдың ару,түсіру аяқталғанға дейін жүкті тасмалдауға арналған көлік құжаттарын беру кезінде және шопрға тиісті түрде рәсімделген құжаттарды тапсырған кезден бастап саналады.

3 және 4 таблицада көрсетілген уақыт нормаларына жүкті әперу немесе апарумен артуға (түсіруге) қажет, автомобильдің маневрленуі үшін қажет, жүкті байлауға және босатуға, оны брезентпен жабуға, брезентті алуға, автомобиль мен прицептердің ернеулерін ашуға және жабуға, сондай-ақ жүктерді кіргізуге (шығаруға) қажет құжаттарды рәсімдеу үшін керек уақыты енгізілген.

Тасмалдауды ұйымдастырумен айналысатын автокөлік кәсіпорындарының жұмыскерлері үшін, сондай-ақ жүргізушілер еңбегін ұйымдастыруға жауаптылыр үшін тасымалдау үшін қажет уақыттыесептегенде автокөлік құралдарын вагондарды арту, түсіру үшін және қоймадағы жұмыстарға қажет санааралық уақыт нормаларын ескеру қажет.

3 және 4 таблицада көрсетілген уақыт нормалары, вагондар мен автокөлікті арту мен түсіру және қойма жұмыстары туралы, механикалық әдіспен орындалытын, сондай-ақ келесі катагориядағы жүктер үшін қарапайым құрылғаларды пайдаланып немесе пайдаланбай арту немесе түсіру туралы мәліметтерді қамтиды: ет, нан өнімдері, ауыр салмақты жүктер, металл мен металлдан жасалған бұйымдар, орман материалдары, т.б.

Аталған уақыт нормалары арту-түсіру жұмыстарының келесі нұсқаларын көздейді:

• Теміржолды қозғалмалы құрылым – қойма, қойма – теміржолды қозғалмалы құрылым;

• Теміржолды қозғалмалы құрылым – автокөлік, автокөлік – теміржолды қозғалмалы құрылым;

• Теміржолды қозғалмалы құрылым – қозғалмалы құрылым;

• Автокөлік – қойма, қойма – автокөлік.

№9 кесте.Автомобильді (автопоезді) механикалық түрде арту және түсіруге (минут)кететін уақыт нормалары

Автомобильдің жүккөтергіштілігі (тонна)	Арту		Түсіру
	Орны саналып тасымалданатын жүктер (штук)	Орны саналмай тасымалданатын жүктер	Орны саналып тасымалданатын жүктер (штук)	Орны саналмай тасымалданатын жүктер
Қосымша 1,5 дейін	9	4	9	4
1,5 астам қосымша 2,5 дейін	10	5	10	5
2,5 астам қосымша 4 дейін	12	6	12	6
4 астам қосымша 7 дейін	15	7	15	7
7 астам қосымша 10 дейін	20	8	20	8
10 астам қосымша 15 дейін	25	10	25	10
15 астам қосымша 20 дейін	30	15	30	15

Ескерту4. Механикалық түсіру немесе арту деп, жүкті автомобиль кузовына арту немесе оны автомобиль кузовынан түсіру көтермелеу – көліктік машинамен жүзеге асыруды айтады.

№10кесте Автомобильдің механикалық емес түрде артуға немесе түсіруге кететін уақыт нормалары (минут)

Автомобильдің жүккөтергіштілігі (тонна)	Арту		Түсіру
	Орны саналып тасымалданатын жүктер (штук)	Орны саналмай тасымалданатын жүктер	Орны саналып тасымалданатын жүктер (штук)	Орны саналмай тасымалданатын жүктер
Қосымша 1,5 дейін	19	14	13	8
1,5 астам қосымша 2,5 дейін	20	15	15	10
2,5 астам қосымша 4 дейін	24	18	18	12
4 астам қосымша 7 дейін	29	21	22	14
7 астам қосымша 10 дейін	37	25	28	16
10 астам қосымша 15 дейін	45	30	31	19
15 астам қосымша 20 дейін	52	37	40	25