4 Қауіпсіздік және еңбекті қорғау бөлімі

1. Кәсіпорындағы қауіпті және зиянды факторлары

ҚР еңбек кодексі 22.05.2007 жылдан №132-135(24710)

Дипломдық жобаның нақты бөлімі «ҚР-ның еңбек кодексінің» дәйектемесімен 15.05.07. № 252 ҚР ІІІ заңы бойынша жазылған, 22.11.96 бастап «Өрт қауіпсіздігі туралы заңы», № 314 – ҚР ІІІ заңы бойынша 03.04.02 бастап «Қауіпті өндіріс обьектілеріндегі өнеркәсіп қауіпсіздігі туралы заңы». Сонымен қатар «Газ және мұнай өңдейтін кенорындарындағы жалпы қауіпсіз ережелерге» сәйкес 25.11.71. бастап «ҚР-ның Қоршаған ортаны қорғау туралы заңы» 488 – 1. 22.01.97. (2006.31.01. берілген өзгерістер мен толықтырулармен) бастап «ҚР-дағы еңбек туралы заңында» 493 – 1. 10.12.99. бастап «Қазақстан Республикасының еңбекті қорғау және қауіпсіздік туралы заңында» көрсетілген, Алматы, 2004.

Мұнайгаз өндіруші өнеркәсіптер қоршаған ортаны ластайтын негізгі салалардың қатарына жатады. Мұнай және газ кен орындарын игеру мен пайдалану барысында, оның қоршаған табиғи орта мен жер қойнауына техногендік әсері өте зор.

Көптеген объектілерді (ұңғылардың шоғыры, газ құбырлары) қызмет етуші персонал аралау кезінде мезгіл-мезгіл қарап тұрады. Газлифтілі компрессорлы комплекстерінің объектілерін, ұңғылар шоғырын және мұнай жинау пунктерін пайдалану кезінде жасалынатын жұмыстарда жоғары қысымды жұмысшы агенттер мен жоғары кернеулі электр тоқтармен байланысты болатын, қауіпті моменттер кездеседі.

Газлифтілі компрессорлы пайдалану кезінде көптеген бақытсыз жағдайлар көмірсутектілердің (мұнайдың, газоконденсаттық және мұнай газының) жану және жарылуы кезінде жүреді. Мұнай булары мен мұнай газдары өзара қатынасқа түскенде ауада қоспа түзеді, олар ашық от көздері кезінде жануы мүмкін. Әсіресе жабық қоймаларда, жоғары қысымды газ құбырларында және басқа да газлифтілі комлекстің объектілерінде жарылатын концентрацияның жинауы қауіпті. Жану мен жарылу газ коммуникацияның элементтеріндегі мұзды және гидратты тығындарының ашық отта еруі кезінде жүреді, іштен жану двигательдерімен іске қосылатын автомобильдердің және басқа да агрегаттардың шығу газдарының шоқтарының, қолды саймандармен соққылау кезінде пайда болатын искралардан, электрожабдықтарды қосу мен ажырату кезінде, сондай-ақ пісіру жұмыстары кезінде жүреді. Шикі мұнай мен газды конденсат құбыр бойымен және лифт бойымен қозғалғанда электрленеді.

Жөндеу кезінде немесе ұңғылар және газ құбырлары қысымсыз тұрып қалғанда оларда ауа толады. Іске қосқаннан кейін газ ауалы қоспа, құбырлар боймен қозғалып электрленеді. Газдалған аймақта жұмыс істейтін компрессорлар, сораптар, агрегаттар мен машиналар искрасы газдың тұтану көздері болуы мүмкін.

Мұнай мен газды конденсаттың булары ауадан ауыр болады. Олар нашар желденетін бөлмелерде жиналуы мүмкін, және олардың ауадағы құрамы жарылу және уландыру концентрациясына дейін жетуі мүмкін.

Газдың ашық түрде бөлінуі газо бұрмалы свечкалардан, сақтандырушы клапандардан, сепараторлардан және конденсатпен мұнайды жинауға арналған ыдыстардан, сондай-ақ мұнай мен газды алу орындарында жүреді. Бұл жерлердегі жұмыс, жарылу қаупі бар жерлерге жатқызылады. Әсіресе қауіпті жұмыстар болып, оларды жүргізу кезінде жұмысшы аймаққа – жарылатын, өртенетін немесе адам ағзасына зиян келтіретін зиянды булар мен газдардың бөлінуі, сондай-ақ гидрат түзілуі мүмкін кезінде ауаның құрамы (көлемдік үлесі 20% кем) жеткіліксіз болуы кезіндегі жұмыстар жатады. Бұл жұмыстар механизациаланбаған және автоматталмаған жағдайларда жүргізіледі.

Компрессорлы комплекістің объектілерін пайдалану кезінде газо қауіпті жағдайдың пайда болу себептері келесідей:

Ішкі коррозияның немесе тозуының себебінен аппараттрдың, құбырлардың, арматуралардың механикалық беріктілігінің герметикалығының бұзылуы;

Реттеуіш және сақтандыру клапандарының істен шығуы себебінен аппараттар , құбырлар, арматуралар үшін жүйеде қысымның өсуі ;

Газ коммуникацияларында және ұңғыларда гидратты және мұзды тығындардың түзілуі.

Компрессорлы комплексінің объектілерін пайдалану кезінде газ коммуникациялары мен ұңғылардың бөлек учаскелерін жиі жөндетіп тұру керек. Газ құбырларынан, сепараторлардан, кептіргіштерден және газомонифольдпен үрлеу свечкасынан шығарылатын газды, өртемейді, сондықтан объектінің территориясында ауалы ортаның газдануы, газ шығару орындарында жарылу қоспасының түзілуі, газданған аймаққа оттың, искраның немесе от шығаратын басқа да көздердің ену жағдайы кезінде жарылыстың және өрттің пайда болу қауіпі туады.

Қазіргі компрессорлы комплексі жоғары қысымды жүйе болып келеді. Комплекістің барлық объектілері жоғары қысымда пайдаланылады.

Жоғарғы қысымды аппаратардың, құбырлардың жарылу мүмкіндіктеріне байланысты, ол газ құбырларының трассасы бойынша және газлифтілі комплексінің басқада объектінің ауқымды территориясындағы ауалы ортаның газдалануына әкеледі: сондай-ақ жарылу толқынымен өткен жылулық радациясымен, сынақтармен және жабдықтармен адамдарды жарақаттандыру мүмкін.

Экологиялық саясат пен ауаны қорғаудың негізгі қағидалары жұмысшылар және кен орын ауданындағы тұрғын халық үшін санитарлы – гигиеналық жағдай жасау болып табылады.

Өңдіріс орнындағы қауіпсіздік және зиянды факторлар ережесі, кен орынның жер бедері мен жер асты суларының, ауа мен жыныстардың құнарлығының төмендеуімен сипатталады:

1. Құрылыс орындарында;

2. Игеру кезінде;

3. Апат болған жағдайда;

Негізінен игеру барысында апатты жағдайлар көбінесе:

1. Аз уақыт ішіндегі көмірсутегтердің көп мөлшерде шығыуы;

2. Технологиялық процестердің жиі – жиі қайталанып бұзылуы;

3. Сапасыз мантажды жұмыстардың жүргізілуі, автоматты жүйелердің істен шығуынын нәтижесінде аз мөлшердегі өңімнің сыртқа шығуы;

4. Әр түрлі масштабтағы апаттарға, уақытында шара қолданбағанның әсерінен болуы мүмкін;

Апат кезіндегі өте қауіпті жағдайлармен максималды күресу және қоршаған ортаға әсерін тигізбеу үшін:

5. Технологиялық параметрлерді қатал сақтау;

6. Технологиялық процестердің жұмысын қатал бақылау;

7. Жұмыс жабдықтардың және құбыр жолдарын әр дайым тексеру;

8. Өңім сапасының мөлшерінің өзгеруін үнемі бақылау;жұмыс орнындағы ауа – райын, жер бедерін, топырағын, өңдіріс орнындағы жер асты және жер үсті суларды, өңдіріс аумағы;

9. Жүмысшылардың білімін одан әрі жетілдіру;

10. Жұмысшылармен жоспарлы жұмыс жүргізу, құрылыс жүргенде немесе мантаждау жұмыстарындағы қауіпсіздік ережесі;

11. Технологиялық жұмыстардың толық тексерістен өтуі және құбырлардың ісек жарамдығы;

12. Технологиялық процестердің толық автоматтандырылғандығын тексеру;

13. Технологиялық процестердің, құрал – жабдықтардың толықтай оқшаулануы;

14. Аппараттардың және құбырлардың коррозияға қарсы жұмыстарының жүзеге асуы;

15. Жұмыс орнындағы жер асты жүйелердің салынуы;

16. Қазба жұмыстарынан кейін, жұмыс орнын ұқыпты жабу;

17. Топырақ эрозиясына ұшырамау үшін, көк шөп егу;

18. Уақытша құрылыс жүргізілген жерлерді қалпына келтіріп, оны халық жарамдылығына өткізу.