2. Технологиялық бөлім

2.1 Өзен кен орнының игеру жүйесі

Өзен кен орны 1961 жылы ашылып , 1965жылы жасалған кен орынды игеру Бас жобасына сәйкес игеріле басталды .

Өзен кен орнында игеру кезеңінен бастап өнімді қабаттардан 285726,4 мың тонна мұнай және 617397,7 мың тонна сұйықтық өндірілді. Сонымен қатар XIV горизонттан (39%) 110779,6 мың тонна өндірілген. Ал қалған пайдаланушы объектілердің мұнай қорындағы үлесі 1,3% (Солтүстік-Батыс күмбез) дан 24% (XIII горизонт бойынша) дейін. Кен орын бойынша ағымдағы мұнай өндіру коэффициенті(МӨК яғни КИН) 27,3 % құрады. Қалған горизонттар бойынша МӨК 33,8% (XIII горизонт бойынша) дан 11,4 % дейін (Құмурын күмбезі) өзгереді.

2007 жылы Өзен кен орыны бойынша орта тәуіліктің мұнай өндірудің 7987 т/тәу, сұйықтың 25305 т/тәу, тәуліктік су айдау 52180 м³/с құрады.

1.01.07 жылы мұнай өндірудің қоры 275845 мың тонна, сұйықтың 54649 мың тонна, су айдау 970946,7 мың м³ құрады.

1.01.08 жылы Өзен кен орны бойынша өндіріліп жатқан өнімнің сулануы 79,9% болғанда, мұнайға қаныққан қабаттардан жылдық мұнай өндіру 4 970,8 мың тонна мұнайды, 24 716,5 мың тонна сұйықтықты құрады. Сонымен қатар, XIII(32,3 %) және XIV(32,7%)горизонттардан 1 609,5 мың тонна мұнай өндірілді, ал қалған пайдаланушы объектілердің үлесі 1,3 % (Құмурын күмбезі) дан 12,1 % (XV горизонт) дейін құрады.

2008 жылы 45 ұңғыға 2 өндіруші ұңғы енгізілді, ал 2007 жылы 31 ұңғы енгізілді (16 ұңғы өндіруші, 15 ұңғы айдаушы). Жаңа ұңғылардан мұнай өндіру 2007 жылы 11,3 мың тоннаны, 2002 жылы-17,3 мың тонннаны құрады. 1.01.08 жыл кен орын бойынша жалпы қор 5952 ұңғы, соның ішінде пайдалану ұңғыларының қоры – 3578; айдау-1168; бақылау-567; су өндіретін –12; жойылған және жойылуды күтуші ұңғылар - 627 ұңғыны құрады.

1. Игерудің ағымдағы жағдайын талдау

Кенорынды игерудің казіргі жағдайына келсек, қазіргі кезге дейін кенорыннан барлық алынатын қордан шамамен 70-72% мұнай алынды . Кен орынды игерудің төртінші сатысында игеріліп жатыр , игеру көрсеткіштері бойынша , пайдалану ұңғымалар өнімі өте жоғары сулануда және өнімділігі түсуде . Кен орыннан мұнай негізінен механикалық тәсілмен өндіріледі , ол пайдалану ұңғылар қорының 90% құрайды және де винтті штангілі-сорап қондырғысы , ортадан тепкіш электр-сорап қондырғылары қолданылуда. Қабат қысымын ұстау жүйесі 1967 жылы құрылып , су айдау басталды. Өзен кенорында қабатқа су айдау 17 шоғырланған сораптық станциялар арқылы жүзеге асады, оның ішінде 13 БКНС және 4 КНС, барлығы 78 сорап орнатылған.

Өзен кенорнында игеру басталғаннан бері 1.01.2008 мезгіліне 5851 ұңғыма (бұның ішінде 12 су өндіретін) бұрғыланды, 122-бақылау ұңғымасы болып саналады, 1222 жойылған.

Пайдалану қоры 2008 жылдың басына 3289 ұңғыма, оның ішінде 3203 ұңғыма пайдалануда. Нақтылы жағдайда, кенорын бойынша, өндіру ұңғымаларының пайдалану қоры, жоспардан 883 бірлікке артта қалып келеді. Пайдаланудағы қор жобадан 794 ұңғымаға қалып келеді, ал пайдаланбайтын қор жобадан 89 ұңғымаға қалып келеді.

Пайдалану қорының артта қалуының негізгі себебі – 1999 жылға дейін нақтылы енгізілген ұңғымалар жоспардан артта қалып отырған.

2000 жылдан бастап жаңа ұңғымаларды бұрғылау жоспардан ілгері болып отырды: 2001 жылы-8 данаға, 2002 жылы-34 данаға, 2003 жылы-30 данаға.

Пайдаланудағы қордың 3058 ұңғымасы механикалық тәсілмен игерілуде, 33 ұңғыма фонтанды. Фонтанды ұңғылардың (17 ұңғыма) негізгі үлесі (52%) XIII горизонтта, ұңғымалардың 24%-XIV горизонтта орналасқан.Солтүстік-Батыс және Пасмұрын күмбездеріндегі XVI, XVII горизонттарындағы қабаттар, толықтай механикалық тәсілмен игерілуде.

Пайдаланбайтын қор 86 ұңғыманы құрайды. Ұңғылардың өндіру қорын ағымдағы пайдалану коэффициенті толықтай кенорын бойынша 0,88 құрайды, ал пайдаланушы – 0,854.

Төмендегі кестедан пайдалану коэффициентін және пайдалану қорының пайдалану коэффициентін көруге болады.

2.1 - кесте -Ұңғымалар қорын пайдалану коэффициенті

Қабат, Күмбез	Ұңғымалар қорын пайдалану коэффициенті			Пайдалану коэффициенті
	2009	2010	2011	2009	2010	2011
XIII XIV XV XVI XVII XVIII Қумұрын Солт-Батыс Пасмұрын Кенорын	0,8 0,788 0,811 0,817 0,749 0,877 0,656 0,774 0,695 0,790	0,850 0,840 0,850 0,860 0,800 0,860 0,770 0,870 0,780 0,880	0,877 0,889 0,902 0,889 0,866 0,903 0,840 0,925 0,880 0,912	0,939 0,953 0,947 0,957 0,923 0,953 0,868 0,878 0,885 0,933	0,912 0,928 0,926 0,948 0,888 0,890 0,922 0,937 0,879 0,955	0,950 0,966 0,968 0,959 0,946 0,968 0,962 0,966 0,941 0,960

Бұл кестедан көретініміз, жоғарыдағы айтқан коэффициенттердің толықтай кенорын бойынша жылдан-жылға артып келеді. Мұнайбергіштікті арттырудың геология-техникалық шаралары нәтижесінде ұңғымалар қоры жұмысы жақсарып келеді.

Өзен кенорны бойынша 2008 жылы 91 пайдаланушы ұңғыма бұрғыланды, оның ішінде 61 мұнай өндіруші, уақытша өндіруші-19 және айдаушы 31 ұңғыма .

2.2-кесте - Өзен кенорны бойынша ұңғымалар қоры

№	Қор	Категория	Саны
1	Өндіру ұңғымалар Қоры	Бұрғыланған	60
		басқа қабаттардан қайтарылған	70
		Пайдалану қоры	3289
		оның ішінде :қозғалыстағысы	3203
		Фонтанды	33
		ШГН	3058
		Газлифт	3
		Қозғалыссыз	86
		басқа қабаттарға ауыстыру	70
		айдауға ауыстыру	30
		Жойылған	463
2	Айдау ұңғымалар қоры	Бұрғыланған	30
		басқа қабаттардан қайтарылған	10
		өндірушіден ауыстырылған	30
		Пайдалану қоры	1206
		Оның ішінде: қозғалыстағысы	1123
		Қозғалыссыз	83
		Өндірушіге ауыстырылған	0
		басқа қабаттарға ауыстырылған	10
		Жойылған	759
3	Арнайы ұңғымалар	Барлығы	134
		Оның ішінде:бақылау	122
		Су өндіруші	12
4	Барлық қор		5851

Солтүстік-Батыс күмбезінің және XVIII қабаттың ұңғымаларын пайдалану коэффициенті және пайдалану қорының пайдалану, пайдалану коэффициентін айтарлықтай өскен. Қумұрын күмбезінде ең аз пайдалану коэффициенті(Кп-0,840).

2.3-кесте - Өнім алу аймағының қабат қысымының өзгеру көрсеткіші
Горизонт		Бастапқы қабаттық қысым, атм		Қабаттық қысым, атм		Жылдар
						2007		2008		2009		2010		2011
XIII	104,2		Гор. бойын-ша орташа. өлш.		100,0		101,2		102,9		103,6		106,3
			Өнім алу аймағ		97,3		97,3		98,2		98,9		100,4
			Айдау аймағ.		104,0		105,9		108,6		109,0		112,8
Горизонт	Бастапқы қабаттық қысым, атм		Қабаттық қысым, атм		Жылдар
					2004		2005		2006		2007		2008
XIV	108,9		Гор. бойынша орташа. Өлш		106,0		106,6		108,0		108,7		110,1
			Өнім алу аймағ		101,8		102,0		102,0		102,5		103,0
			Айдау аймағ.		110,3		110,0		114,3		115,7		119,7
XV	112,6		Гор. бойынша орташа. Өлш		114,7		116,2		119,4		120,5		122,2
			Өнім алу аймағ		111,8		111,7		113,0		113,5		114,8
			Айдау аймағ.		118,9		120,7		125,6		127,4		129,2
XVI	117,2		Гор. бойынша орташа. Өлш		117,2		117,1		119,5		122,5		125,0
			Өнім алу аймағы		112,5		112,0		112,6		113,1		115,4
			Айдау аймағ.		121,4		122,1		124,4		128,7		132,7
XVII	120,8		Гор. бойынша орташа. Өлш		117,3		117,9		120,7		123,2		125,0
			Өнім алу аймағ		114,3		114,7		115,3		116,5		118,2
			Айдау аймағ.		122,1		121,8		128,0		131,4		132,8
XVIII	124,6		Гор. бойынша орташа. Өлш		123,8		122,4		124,6		123,7		125,7
			Өнім алу ­­­­­аймағ		122,4		121,5		122,5		122,5		123,6
			Айдау аймағ.		128,9		125,7		126,9		126,4		128,4

Нақтылы жағдайда, кенорын бойынша, айдау ұңғымаларының пайдалану қоры, жоспардан 432 ұңғымаға артта қалып келеді: қозғалыстағы қор жобадан 438 ұңғымаға қалып келеді, ал қозғалыссыз қор 6 ұңғымаға алда келеді.Қозғалыссыз ұңғымалардың көпшілігі күрделі жөндеуді талап етіп тұрып қалады, ол жерасты жабдығының апаттарын жою, шегендеу тізбегінің саңылаусыздығы нашар болуына байланысты болады.

2010жылы бұрғыланған жұмыс істейтін ұңғымаларды талдау нәтіжесінде мыналар анықталған:

• XIII горизонт бойынша – 13 айдаушы, 25 өндіруші, 8 уақытынша мұнай өндіретін ұңғыма бұрғыланған. Орташа сулануы 59,9%, 67,9 мың тонна мұнай өндірілді.

• XIV горизонт бойынша - 9 айдаушы, 17 өндіруші, 8 уақытынша мұнай өндіретін ұңғыма бұрғыланған. Орташа сулануы 69,3%, 31,1 мың тонна мұнай өндірілді.

• XV горизонт бойынша - 4 айдаушы, 5 өндіруші, 1 уақытынша мұнай өндіретін ұңғыма бұрғыланған. Орташа сулануы 56,5%, 15,1 мың тонна мұнай өндірілді.

• XVI горизонт бойынша - 9 айдаушы, 17 өндіруш ұңғыма бұрғыланған. Орташа сулануы 79,3%, 8,5 мың тонна мұнай өндірілді.

• XVII горизонт бойынша - 1 айдаушы, 4 өндіруші, 1 уақытынша мұнай өндіретін ұңғыма бұрғыланған. Орташа сулануы 79,3%, 7,4 мың тонна мұнай өндірілді.

• XVIII горизонт бойынша - 1 айдаушы, 2 өндіруш ұңғыма бұрғыланған. Орташа сулануы 54,8%, 2,6 мың тонна мұнай өндірілді.

2.4 - кесте - Өзен кен орнының негізгі игеру көрсеткішітерінің динамикасы

Көрсеткіштер	Өлшем бірлігі		2007	2008	2009		2010		2011
Жинақталған мұнайдыөндіру	мың тонна		268867	272254	276142		280756		285726,4
Сұйықтықты өндіру	мың т/тг	9236		13685		18558		23054		24716,5
Жинақталған сұйықтықты өндіру	мың тонна	537383		551068		569627		592681		617397,7
Өнімнің орта-ша жылдық сулануы	%	67,3		75,3		79,1		80,0		79,9
1 ұңғының орт. тәулік. Дебиті	т/тәу	3,6 10,8		3,9 17		4,2 20,1		4,8 24,1		4,2 23,8

2.4 – кестенің жалғасы

Көрсеткіштер		Өлшем бірлігі	2007			2008			2009			2010		2011
Баст.баланстық қордан өндіру темпі		%	0,29			0,32			0,37			0,44		0,48
Көрсеткіштер		Өлшем бірлігі	2000			2001			2002			2003		2004
Баст.өндіріліп жатқан қордан өндіру темпі		%	0,64			0,72			0,83			0,98		1,06
%	1,62			1,82			2,09			2,48				2,67
Қабат қорынан мұн өндіру коэфф		%	25,7			26,0			26,4			26,8		27,3
Газ өндіру		млн. м3/г	120,7			134,9			155,5			184,3		198,6
Жинақталған газ қоры		млн м3	20307			20442			20597			20782		20980,3
Орт. Газ факторы		м3/т	40			40			40			40		40
Жұмыс агентін айдау	мың м3/г			18221	25329				32120			38613		46591,2
Жинақталған айдау	мың м3			954747	980076			1012197			1050810		1097401
1 айд.ұңғ орташа сыйымдылығы	м3/тәу			120	106			124			127		128,7

• Кестеден көріп отырғанымыздай 2008 жылы бір ұңғының орташа мұнай дебиті 4,8 т/тәу, ал сұйықтың орташа тәуліктік дебиті 0,3 т/тәу құрады. Ең төменгі сұйықтықтың орташа тәуліктік дебиті Құмурын және Солтүстік-Батыс күмбездеріндегіпайдаланушы объектілерде – 11,5 т/тәу, 17 горизонттағы қабаттардың сұйықтықтың орта тәуліктік максимал көлемі – 31,7 т/тәу. Өндіріліп жатқан өнімнің сулануы 79,9%дейін төмендегенін айта кеткен жөн. Мұнайды өндіру деңгейінің өсуі өткізілген технологиялық шаралардың тиімділігіне байланысты. Пасмұрын горизонты бойынша - 1 өндіруш ұңғыма бұрғыланған. Орташа сулануы 58,9%, 1 мың тонна мұнай өндірілді.

Өндіруші ұңғымалардың 2008 жылғы орташа өнімділігі мұнай 4,8 т/тәу, ал орташа тәуліктік сұйық өндіру 23,8 т/тәу. болды. Ең аз орташа тәуліктік сұйық өндіру Қумурын және Солтүстік-Батыс күмбезінде -11,5 т/тәу, ал ең көп сұйық өндіру –XVII қабатта -31,7 т/тәу болды.