19Органы улады у гарадах з Магдэбурским правам

Першы горад яки атрымау магдэбурскае права – Бярэсце(Брэст).

Магистрат:

Войт (вызначауся вяликим князем) – парадак у горадзе, абарона и развицце гарадской гаспадарки, умацаванне абаронных пабудоу, войтауска-лайницки суд.

Лейтвайт – намесник.

Рада (од 4 да 20) админ-гаспадарчы орган, суд по грамадзянским искам.

Бурмистры (2-4) нагляд за гандлем и ажыцяуленне правасуддзя по дробных грамадзянских исках.

Лауники (4-12) войтава-лайницки крыминальны суд.(прысяжныя засядецели)

Прававы статус гарадоу, вызначауся прывилеям на магдэбурскае права.

20.Формы дзяржауных аюзау ВКЛ и Кароны Польскай

Унияцкия пагадненни з польшчай:

Персанальныя унии:

Крэуская уния 1385г.

Виленска-Радомская 1401г.

Гарадзельская 1413г. ( у 1434г. была скасавана и аднаулена у 1492г.)

Дзяржауная уния – Люблинская уния 1569г.

Персанальная уния – гэта таки саюз памиж двумя дзяржавами, пры яким абодзе дзяржавы кируюцца адной асобай, пры гэтам, дадзеная асоба носиць тытулы уласцивыя манарху кожнай дзяржавы, и здзесняе кираванне краинай паводле яе законау. У вынику персанальнай унии, не адбываецца абъяднанне 2ух дзяржав.

Люблинская уния – дзяржауная, бо у вынику яе дзяржавы объяднаюцца у адзиную канфедэрацыю РП, якая мела адзинага манарха и адзины заканадацчы орган(сойм).

21. Хар-ка и кла-цыя асн. крыниц права ВКЛ 14-16 ст.

Разгляд крыниц бел. феадальнага права мэтазгодна пачанаць з хар-ки агульназемских, абласных, валасных и гарадских грамат (прывилияу), якия у жыцци ВКЛ мели асаблива важнае значэнне.

Агульназемския прывилеи выдавалися пры уступленни новага князя на прастол або пасля яких-недудзь падзей у жыцци дзяржавы. Яны дзейничали на усей тэр-и дзяржавы и были абавязковыми для усих. У их выкладалися правы и абавязки розных класау и групп насельництва, замацоувалася прававое становишча органау улады и киравання, вызначалися прынцыпы из узаемаадносин и инш. У их змяшчалися нормы краминальнога, цывильнага, дзяржаунага права.

Абласныя прывилеи давалися, каб юрыдычна замацаваць аутаномныя правы тых ци иншых тэрыторый, абмежаваць уладу вяликага князя и яго администрацыи. Аутаномны хар-р праяуляуся у заканадаучым замацаванни нармау мясцовага звычаевага права, права на мясцовы суд и органы киравання и г.д.

Валасныя прывилеи выдывалися, як правила, па хадатайництве жыхарой па той ци иншай воласци з мэтай абароны их интарэсау ад самавольвтва администрацыи. Але трэба адзначыць, што выдаючы валасныя граматы и тым самым абмяжоуваючы уладу службовых асоб, вялики князь у першую чаргу бараниу интарэсы не насельництва, а дзяржаунага скарбу, бо СА збяднелых сялян не магчыма было б збяраць падатки. Тамму змест валасных грамат у асноуным забяспечвау юрыдачнае замацаванне павинасцей и некоторых правоу жыхароу воласци, у тым лику и права выбару старца.

Анализ абласных и валасных грамат дазваляе зрабиць вывад аб тым, што асноунай краницай права гэтах дакументау бало мясцовае звычаевае. Да спецыяльных актау, якия выдавалися тольки для гараджан, трэба аднесци прывилеи на магдэбургскае права. Ен давауся гарадам вярхоунай уладай ВКЛ або уладальникам горада. Ен выконвау ролю юрыдычнага акта аб самакираванни гарадоу,спрыяу саслоунай кансалидации гараджан, вызваляу их ад феадальнай залежнасци. Першаступеннае значэнне у граматах надавалася нормам, што устанауливали парадак утварэння и кампетэнцыю гарадских органау киравання.У прывилиях на магдэбургскае права не утрымливалася нормау крыминальнага, цывильнага, зямельнага и инш. галин права, на аснове яких складалися праваадносины и якими киравалася у сваей дзейнасци гарадския органы. Больш таго, у гэтых граматах няма нават указанняу, якими нямецкими кодэксами або зборнимами трэба крыстацца.

22. –