- •§ 1. Pojęcie I zadania prawa prywatnego międzynarodowego.................... 19
- •§ 2. Rozwój prawa prywatnego międzynarodowego.......................... 27
- •§ 3. Źródła prawa prywatnego międzynarodowego........................... 36
- •§ 16. Osoby fizyczne................................................ 87
- •§ 17. Osoby prawne................................................. 97
- •III. Zmiana statutu.............................................. 103
- •I. Uwagi ogólne.............................................. 126
- •§ 29. Własność I inne prawa rzeczowe. Posiadanie........................... 181
- •I. Uwagi wstępne ............................................. 194
- •§ 26. Zobowiązania wynikające ze zdarzeń niebędąeych czynnościami prawnymi..... 163
- •§ 27. Zobowiązania związane ze stosunkami z innych dziedzin prawa cywilnego..... 173
- •§ 41. Statut czynności prawnych mortis causa.............................. 268
- •§ 42. Dziedziczenie gospodarstwa rolnego położonego w Polsce................. 272
- •§ 1. Pojęcie I zadania prawa prywatnego międzynarodowego
- •I. Prawo prywatne międzynarodowe w znaczeniu wąskim
- •§ 1. Pojęcie I zadania prawa prywatnego międzynarodowego
- •II. Prawo prywatne międzynarodowe w znaczeniu szerokim
- •§ 1. Pojęcie I zadania prawa prywatnego międzynarodowego
- •§ 1. Pojęcie I zadania prawa prywatnego międzynarodowego
- •III. Prawo prywatne międzynarodowe a inne dziedziny prawa
- •§ 2. Rozwój prawa prywatnego międzynarodowego
- •§ 2. Rozwój prawa prywatnego międzynarodowego
- •I. Uwagi wstępne
- •§ 2. Rozwój prawa prywatnego międzynarodowego
- •III. Fryderyk Karol von Savigny (1779-1861)
- •§ 2. Rozwój prawa prywatnego międzynarodowego
- •IV. Nowa szkoła włoska
- •V. Czasy nowsze I najnowsze
- •§ 2. Rozwój prawa prywatnego międzynarodowego
- •VI. Polska nauka prawa prywatnego międzynarodowego
- •§ 3. Źródła prawa prywatnego międzynarodowego
- •I. Akty prawa wewnętrznego
- •II. Umowy międzynarodowe
- •3. Źródła prawa prywatnego międzynarodowego
- •§ 3. Źródła prawa prywatnego międzynarodowego
- •§ 3. Źródła prawa prywatnego międzynarodowego
- •III. Prawo zwyczajowe
- •IV. Prawo wspólnotowe
- •§ 4. Budowa I rodzaje norm kolizyjnych
- •I. Budowa normy kolizyjnej
- •II. Rodzaje norm kolizyjnych
- •§ 5. Zakres normy kolizyjnej
- •§ 6. Łącznik normy kolizyjnej
- •I. Uwagi ogólne
- •§ 6. Łącznik normy kolizyjnej
- •§ 6. Łącznik normy kolizyjnej
- •II. Obywatelstwo
- •III. Zamieszkanie (domicyl)
- •6. Łącznik normy kolizyjnej
- •IV. Pobyt zwyczajny (stały) I pobyt prosty
- •V. Inne łączniki
- •8. Zagadnienie kwalifikacji
- •§ 7. Wykładnia. Luki
- •§ 8. Zagadnienie kwalifikacji
- •§ 8. Zagadnienie kwalifikacji
- •§ 9. Kwestia wstępna
- •§10. Odesłanie
- •§10. Odesłanie
- •§10. Odesłanie
- •§ 11. Niejednolite prawo
- •12. Zmiana statutu
- •§12. Zmiana statutu
- •§13. Obejście prawa
- •§ 14. Klauzula porządku publicznego
- •§ 14. Klauzula porządku publicznego
- •§ 15. Problemy związane z pojmowaniem I stosowaniem prawa właściwego
- •§ 15. Problemy związane
- •I. Zasady ogólne
- •15. Problemy związane z pojmowaniem I stosowaniem prawa właściwego
- •II. Dopuszczalność stosowania obcego prawa publicznego
- •§ 15. Problemy związane z pojmowaniem I stosowaniem prawa właściwego
- •III. Sposoby usuwania niektórych trudności w trakcie stosowania prawa właściwego
- •§ 15. Problemy związane z pojmowaniem I stosowaniem prawa właściwego
- •§ 16. Osoby fizyczne
- •§16. Osoby fizycz.
- •§16. Osoby fizyczne
- •§16. Osoby fizyczne
- •§16. Osoby fizyczne
- •§ 17. Osoby prawne
- •§17. Osoby prawne
- •§17. Osoby prawne
- •III. Zmiana statutu
- •§ 18. Dobra osobiste osoby fizycznej I prawnej
- •§ 18. Dobra osobiste osoby fizycznej I prawnej
- •§ 19. Dopuszczalność oraz dokonanie czynności prawnej
- •§ 20. Forma czynności prawnej
- •§ 20. Forma czynności prawnej
- •§ 22. Treść czynności prawnej jako przesłanka jej ważności
- •§ 21. Wady oświadczenia woli
- •§ 23. Przedstawicielstwo
- •§ 24. Przedawnienie
- •§ 24. Przedawnienie
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •I. Uwagi ogólne
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 26. Zobowiązania wynikające ze zdarzeń niebędących czynnościami prawnymi
- •§ 26. Zobowiązania wynikające ze zdarzeń niebedących czynnościami prawnymi
- •§ 26. Zobowiązania wynikające ze zdarzeń niebędących czynnościami prawnymi
- •§ 27. Zobowiązania związane
- •§ 28. Stosunki pracy
- •§ 28. Stosunki pracy
- •§ 28. Stosunki pracy
- •§ 28. Stosunki pracy
- •§ 29. Własność I inne prawa rzeczowe.
- •§ 29. Własność I inne prawa rzeczowe. Posiadanie
- •§ 29. Własność I inne prawa rzeczowe. Posiadanie
- •§ 29. Własność I inne prawa rzeczowe. Posiadanie
- •§ 29. Własność I inne prawa rzeczowe. Posiadanie
- •§ 29. Własność I inne prawa rzeczowe. Posiadanie
- •§ 30. Prawa na dobrach niematerialnych
- •§ 30. Prawa na dobrach niematerialnych
- •I. Uwagi wstępne
- •§ 30. Prawa na dobrach niematerialnych
- •§ 30. Prawa na dobrach niematerialnych
- •§ 30. Prawa na dobrach niematerialnych
- •§ 31. Materialne przesłanki zawarcia małżeństwa
- •§ 31. Materialne przesłanki zawarcia małżeństwa
- •§ 31. Materialne przestanki zawarcia małżeństwa
- •§ 31. Materialne przesłanki zawarcia małżeństwa
- •§ 32. Forma zawarcia małżeństwa
- •§ 32. Forma zawarcia małżeństwa
- •§ 33. Unieważnienie małżeństwa. Ustalenie istnienia lub nieistnienia...
- •§ 33. Unieważnienie małżeństwa.
- •§ 34. Stosunki osobiste I majątkowe między małżonkami
- •§ 34. Stosunki osobiste I majątkowe między małżonkami
- •§ 35. Rozwód I separacja
- •§ 35. Rozwód I separacja
- •§ 35. Rozwód I separacja
- •§ 35. Rozwód I separacja
- •§ 35. Rozwód I separacja
- •§ 35. Rozwód I separacja
- •§ 35. Rozwód I separacja
- •§ 36. Pochodzenie dziecka. Stosunki prawne pomiędzy rodzicami a dzieckiem
- •§ 36. Pochodzenie dziecka.
- •§ 36. Pochodzenie dziecka. Stosunki prawne pomiędzy rodzicami a dzieckiem
- •§ 36. Pochodzenie dziecka. Stosunki prawne pomiędzy rodzicami a dzieckiem
- •§37. Przysposobienie
- •§ 37. Przysposobienie
- •§37. Przysposobienie
- •§37. Przysposobienie
- •§37. Przysposobienie
- •§ 37. Przysposobienie
- •§ 38. Alimentacja
- •§ 38. Alimentacja
- •§ 38. Alimentacja
- •§ 38. Alimentacja
- •§ 38. Alimentacja
- •§ 39. Opieka I kuratela
- •§ 39. Opieka I kuratela
- •§ 39. Opieka I kuratela
- •§ 39. Opieka I kuratela
- •§ 40. Statut spadkowy
- •§ 40. Statut spadkowy
- •§ 40. Statut spadkowy
- •§ 40. Statut spadkowy
- •§ 40. Statut spadkowy
- •§ 41. Statut czynności prawnych mortis causa
- •§ 41. Statut czynności prawnych mortis causa
- •§ 41. Statut czynności prawnych mortis causa
- •§ 42. Dziedziczenie
- •§ 42. Dziedziczenie gospodarstwa rolnego położonego w Polsce
- •§ 42. Dziedziczenie gospodarstwa rolnego położonego w Polsce
- •§ 2. Przepisów ustawy niniejszej nie stosuje się, jeżeli umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, postanawia inaczej.
- •§ 2. Cudzoziemiec mający obywatelstwo dwóch lub więcej państw podlega, jako prawu ojczystemu, prawu tego z nich, z którym jest najściślej związany.
- •§ 2. Jeżeli obce prawo ojczyste, wskazane jako właściwe przez ustawę niniejszą, każe stosować do danego stosunku prawnego inne prawo obce, stosuje się to inne prawo.
- •§ 2. Zdolność osoby prawnej podlega prawu państwa, w którym osoba ta ma siedzibę.
- •§ 3. Jednakże, gdy osoba prawna lub fizyczna dokonywa czynności prawnej w zakresie swego przedsiębiorstwa, jej zdolność podlega prawu państwa, w którym znajduje się siedziba tego przedsiębiorstwa.
- •§ 2. Jeżeli jednak w sprawie o uznanie cudzoziemca za zmarłego lub o stwierdzenie jego zgonu orzeka sąd polski, stosuje się prawo polskie.
- •§ 2. Jednakże, gdy małżeństwo jest zawierane poza granicami Polski, wystarcza zachowanie formy wymaganej przez prawa ojczyste obojga małżonków.
- •§ 2. Stosunki majątkowe wynikające z majątkowej umowy małżeńskiej podlegają wspólnemu prawu ojczystemu stron z chwili jej zawarcia.
- •§ 2. Jednakże, gdy strony są obywatelami tego samego państwa I mają w nim miejsce zamieszkania, właściwe jest prawo tego państwa.
- •§ 3. Prawo właściwe według przepisów paragrafów poprzedzających rozstrzyga, czy osoba ograniczona w swej zdolności ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym.
- •§ 2. Jeżeli strony nie mają miejsca zamieszkania albo siedziby w tym samym państwie I nie dokonały wyboru prawa, stosuje się prawo państwa, w którym praca jest, była lub miała być wykonywana.
§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
155
VII. Zobowiązania wekslowe i czekowe
O kolizyjnoprawnej regulacji zdolności i formy w zakresie zobowiązań wekslowych i czekowych była już mowa (§ 16 VII i § 20 I 3).
W myśl art. 79 pr.weksl. skutki zobowiązania akceptanta weksla określa prawo miejsca płatności weksla. Skutki zobowiązań innych osób podpisanych na wekslu określa prawo kraju, w którym osoby te złożyły podpisy.
Prawo miejsca wystawienia weksla:
a) określa terminy zwrotnego poszukiwania w stosunku do wszystkich osób, które weksel podpisały (art. 80 pr.weksl.),
b) rozstrzyga o tym, czy posiadacz weksla trasowanego nabywa wierzytelność, która była podstawą wystawienia weksla (art. 81 pr.weksl.).
Prawo kraju miejsca płatności:
a) rozstrzyga, czy przyjęcie może być ograniczone do części sumy wekslowej i czy posiadacz jest zobowiązany do przyjęcia zapłaty częściowej (art. 82 pr.weksl.),
b) określa środki, jakie należy przedsięwziąć w razie zaginięcia lub kradzieży weksla.
Zgodnie z art. 65 pr.czek. skutki zobowiązań czekowych określa się według prawa państwa, w którym zobowiązania te zostały zaciągnięte.
Przepis art. 66 pr.czek. ujęty został podobnie jak art. 80 pr.weksl. Stanowi on, iż terminy wykonywania zwrotnego poszukiwania określa w stosunku do wszystkich osób, które czek podpisały, prawo miejsca wystawienia czeku.
Z kolei, w myśl art. 67 pr.czek., prawo miejsca płatności czeku określa:
a) czy czek może być płatny tylko za okazaniem, czy też może być płatny w pewien czas po okazaniu oraz jakie są skutki umieszczenia w czeku późniejszej daty wystawienia,
b) termin do przedstawienia,
c) czy czek może być przyjęty, certyfikowany, potwierdzony lub wizowany oraz jakie są skutki tych oświadczeń,
d) czy posiadacz może żądać zapłaty częściowej oraz czy jest zobowiązany do jej przyjęcia,
e) czy czek może być zakreślony lub zaopatrzony zastrzeżeniem „przelać na rachunek" lub innym równoznacznym oraz jakie są skutki tych oświadczeń,
f) czy posiadacz ma szczególne prawa do pokrycia oraz jaki jest ich charakter,
g) czy wystawca może czek odwołać lub sprzeciwić się jego zapłacie,
h) jakie środki należy przedsięwziąć w razie zaginięcia lub kradzieży czeku, i) czy protest lub równoznaczne stwierdzenie jest potrzebne do zachowania prawa zwrotnego poszukiwania przeciw indosantom, wystawcy oraz innym zobowiązanym.
156
VI. Zobowiązania
§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
157
VIII. Umowne zobowiązania transportowe
1. Prawo transportu międzynarodowego zostało w szerokim zakresie ujednolicone. Doszło bowiem do podpisania wielu konwencji poświęconych poszczególnym działom transportu. Unifikacja objęła transport kolejowy, drogowy, niektóre zagadnienia transportu morskiego, lotniczego, żeglugi śródlądowej i niektóre rodzaje transportu kombinowanego.
Znaczenie norm kolizyjnych zależy od zasięgu i stopnia zupełności prawa jednolitego. Jednakże uzyskanie nawet dużych sukcesów w dziele unifikacji prawa nie usuwa całkowicie potrzeby posługiwania się normami kolizyjnymi. Pojawiają się nowe zagadnienia kolizyjne związane z wytyczeniem pola działania poszczególnych aktów prawa jednolitego lub określeniem stosunku prawa jednolitego do unormowania krajowego. Postanowienia konwencyjne miewają luki, które jakoś trzeba wypełniać. Zwykle też krąg państw będących stronami poszczególnych konwencji jest ograniczony.
2. Do ważniejszych źródeł prawa transportu międzynarodowego należą:
a) w zakresie transportu lotniczego: Konwencja o ujednoliceniu niektórych prawideł dotyczących międzynarodowego przewozu lotniczego, podpisana w Warszawie 12 października 1929 r. (Dz.U. z 1933 r. Nr 8, poz. 49; sprostowanie: Dz.U. z 1934 r. Nr 78, poz. 737), zmieniona protokołem haskim z 28 września 1955 r. (Dz.U. z 1963 r. Nr 33, poz. 189) oraz uzupełniona Konwencją guadalajarską z 18 września 1961 r. (Dz.U. 1965 r. Nr 25, poz. 167); Konwencja chicagowska z 7 grudnia 1944 r. o międzynarodowym lotnictwie cywilnym (Dz.U. z 1959 r. Nr 35, poz. 212) wielokrotnie poprawiana (Dz.U. z 1963 r. Nr 24, poz. 137; Dz.U. z 1969 r. Nr 27, poz. 210; Dz.U. z 1976 r. Nr 21, poz. 130; Dz.U. z 1976 r. Nr 32, poz. 188; Dz.U. z 1976 r. Nr 39, poz. 227; Dz.U. z 1984 r. Nr 39, poz. 199); Konwencja haska z 16 grudnia 1970 r. o zwalczaniu bezprawnego zawładnięcia statkami powietrznymi (Dz.U. z 1972 r. Nr 25, poz. 181) oraz Konwencja montrealska z 23 września 1971 r. o zwalczaniu bezprawnych czynów skierowanych przeciwko bezpieczeństwu lotnictwa cywilnego (Dz.U. z 1976 r. Nr 8, poz. 37);
b) w zakresie transportu morskiego: Konwencje brukselskie z 1910 r. o ujednoliceniu niektórych przepisów dotyczących zderzeń statków (Dz.U. z 1938 r. Nr 101, poz. 670) i o ujednostajnieniu niektórych przepisów dotyczących niesienia pomocy i ratownictwa morskiego (Dz.U. z 1938 r. Nr 101, poz. 672), Konwencja brukselska z 1924 r. o ujednostajnieniu niektórych zasad dotyczących ograniczenia odpowiedzialności właścicieli statków morskich (Dz.U. z 1937 r. Nr 33, poz. 256; wersja z 10 października 1957 r.: Dz.U. z 1973 r. Nr 41, poz. 245), zmieniona Protokołem brukselskim z 21 grudnia 1979 r. (Dz.U. z 1984 r. Nr 61, poz. 316); Konwencja brukselska z 25 sierpnia 1924 r. o ujednostajnieniu niektórych zasad dotyczących konosamentów (Dz.U. z 1937 r. Nr 33, poz. 258), ze zmianami wprowadzonymi Protokołem brukselskim z 23 lutego 1968 r. (Dz.U. z 1980 r. Nr 14, poz. 48) oraz Protokołem brukselskim z 21 grudnia 1979 r. (Dz.U. z 1985 r. Nr 9, poz. 26); Konwencja brukselska z 1926 r. o ujednostajnieniu niektórych zasad dotyczących przywilejów i hipotek morskich (Dz.U. z 1937 r. Nr 33, poz. 260); Konwencja londyńska z 19 listopada 1976 r.
0 ograniczeniu odpowiedzialności za roszczenia morskie (Dz.U. z 1986 r. Nr 35, poz. 175); Konwencja londyńska o zapobieganiu zanieczyszczeniu morza przez statki z 2 listopada 1973 r. wraz z załącznikami i Protokołem z 1978 r. (Dz.U. z 1987 r. Nr 17, poz. 101); Konwencja ateńska z 13 grudnia 1974 r. w sprawie przewozu morzem pasażerów i ich bagażu (Dz.U. z 1987 r. Nr 18, poz. 108); Konwencja hamburska z 27 kwietnia 1979 r. o poszukiwaniu i ratownictwie morskim (Dz.U. z 1988 r. Nr 27, poz. 184); nadto na wniosek UNCTAD (Konferencja ONZ do spraw Handlu
1 Rozwoju) została opracowana przez UNCITRAL (Komisję Międzynarodowego Prawa Handlowego
A
ONZ) Konwencja ONZ w sprawie przewozu towarów morzem (tzw. Reguły Hamburskie), brak jednak dotąd wymaganych ratyfikacji;
c) w zakresie transportu kolejowego: Konwencja międzynarodowa o przewozie towarów kolejami — CIM (obecny tekst pochodzi z 7 lutego 1970 r., Dz.U. z 1975 r. Nr 10, poz. 57), Konwencja międzynarodowa o przewozie osób i bagażu kolejami — CIV (obecny tekst pochodzi z tej samej daty, Dz.U. z 1975 r. Nr 10, poz. 58), Konwencja dodatkowa do Konwencji międzynarodowej o przewozie osób i bagażu kolejami (CIV) dotycząca odpowiedzialności kolei za śmierć i zranienie podróżnych sporządzona w Bernie 26 lutego 1966 r. (Dz.U. z 1973 r. Nr 7, poz. 46) z zastrzeżeniami przewidzianymi Protokołem II, sporządzonym przez Konferencję dyplomatyczną w Bernie 9 listopada 1973 r. (Dz.U. z 1975 r. Nr 10, poz. 59); Konwencja o międzynarodowym przewozie kolejami — COTIF z 9 maja 1980 r. wraz z przepisami ujednoliconymi o umowie międzynarodowego przewozu towarów kolejami CIM (tzw. R.U. CIM) oraz przepisami ujednoliconymi o umowie międzynarodowego przewozu osób i bagażu kolejami CIV (tzw. R.U. CIV) — Dz.U. z 1985 r. Nr 34, poz. 158 (załącznik), Umowa europejska (genewska) o głównych międzynarodowych liniach kolejowych — AGC z 31 maja 1985 r. (Dz.U. z 1989 r. Nr 42, poz. 231);
d) w zakresie transportu drogowego: Konwencja genewska o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) z 19 maja 1956 r. (Dz.U. z 1962 r. Nr 49, poz. 238), Umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR) sporządzona w Genewie 30 września 1957 r. (Dz.U. z 1975 r. Nr 35, poz. 189; Dz.U. z 1977 r. Nr 36, poz. 157; Dz.U. z 1978 r. Nr 31, poz. 134; Dz.U. z 1981 r. Nr 32, poz. 180; Dz.U. z 1982 r. Nr 38, poz. 249; Dz.U. z 1986 r. Nr 14, poz. 81, Dz.U. z 2002 r. Nr 194, poz. 1629);
e) w ramach UNCTAD został przygotowany i uchwalony przez Konferencję dyplomatyczną w dniu 24 maja 1980 r. projekt Konwencji dotyczącej międzynarodowych przewozów kombinowanych (intermodalnych i multimodalnych).
3. Wymienione konwencje zawierają głównie normy merytoryczne. Jednakże w niektórych spotkać można także normy kolizyjne.
Na przykład zgodnie z art. 20 § 1 R.U. CIM tryb nadawania towarów do przewozów podlega prawu miejsca nadania, z kolei art. 28 § 3 i 13 R.U. CIM poddaje różne zagadnienia szczegółowe prawu miejsca przeznaczenia, wreszcie art. 10 R.U. CIM przewiduje subsydiarną właściwość w każdym państwie jego własnych przepisów.
4. Stosunkowo duże znaczenie mają normy kolizyjne znajdujące się w kodeksie morskim i prawie lotniczym. Dotyczą one różnych materii. Tu jednak zajmiemy się wyłącznie normami obejmującymi umowne stosunki zobowiązaniowe. O normach odnoszących się do innych zagadnień będzie mowa w dalszych rozważaniach.
W myśl art. 13 pr.lotn., do umów o przewóz lotniczy (w tym także umów o przewóz na zasadzie czarteru lotniczego) oraz roszczeń z tytułu szkód, powstałych w czasie wykonania tych umów, stosuje się prawo polskie, jeżeli umowa została zawarta lub podlega wykonaniu w Polsce albo przewóz ma być wykonany przez polskiego przewoźnika lotniczego, chyba że strony skorzystały z możliwości wyboru prawa. Mamy tu więc do czynienia z przepisem jednostronnym, który tylko w zakresie swego działania wyłącza przepisy ogólne (postanowienia ustawy z 1965 r.).
158
VI. Zobowiązania
Z kolei art. 14 pr.lotn. stanowi, że prawo właściwe do oceny stosunków cywilnoprawnych powstałych na skutek zdarzenia na statku powietrznym w czasie lotu lub w czasie przebywania na obszarze niepodłegającym zwierzchnictwu żadnego państwa ustala się tak, jak gdyby zdarzenie to nastąpiło w miejscu, w którym statek jest zarejestrowany.
Przepis art. 359 § 1 k.m. stanowi, iż „strony mogą w umowie określić prawo właściwe dla ich stosunku prawnego związanego z żeglugą morską". Dopuszcza on — jak widać — nieograniczony wybór prawa. W braku wyboru prawa stosować należy postanowienia ustawy z 1965 r.
Do zakresu normy z art. 359 § 1 k.m. należą zobowiązania umowne związane z przewozem morskim, a także umowy zawarte w zakresie ratownictwa morskiego lub awarii wspólnej oraz umowne zobowiązania do przeniesienia własności statku morskiego.
Na uwagę zasługuje także art. 356 k.m. Stanowi on, iż „do stosunków prawnych wynikających ze zdarzeń, które nastąpiły na statku znajdującym się poza terytorium państwa nadbrzeżnego, stosuje się prawo bandery". Przepis ten obejmuje różne zdarzenia (w tym także czynności prawne).
Jeżeli zdarzenie miało miejsce na statku znajdującym się na wodach przybrzeżnych lub terytorialnych, stosuje się prawo państwa, do którego należą te wody.
5. Jak już była o tym mowa, w myśl art. 27 § 1 pkt 2 p.p.m. umowa przewozu — w braku wyboru prawa — podlega prawu państwa, w którym w chwili zawarcia umowy ma siedzibę albo miejsce zamieszkania przewoźnik. Jeżeli umowa przewozu została zawarta w zakresie przedsiębiorstwa — zgodnie z art. 27 § 3 p.p.m. — zamiast siedziby lub miejsca zamieszkania przewoźnika stosować należy prawo państwa, w którym znajduje się siedziba przedsiębiorstwa.
Ujednolicenie w szerokich rozmiarach w skali międzynarodowej prawa transportu międzynarodowego znacznie osłabiło potrzebę zwracania się do krajowych systemów prawnych. Niektóre konwencje, których stroną jest Polska, zawierają zresztą własne normy kolizyjne, które wyłączają zastosowanie norm z art. 27 § 1 pkt 2 oraz 27 § 3 p.p.m. Normom tym nie podlegają również stosunki przewozowe, dla których prawo właściwe określają odrębne krajowe normy kolizyjne (np. art. 13 pr.lotn.).
IX. Zakres zastosowania prawa właściwego
1. Prawu właściwemu dla czynności prawnej (statutowi kontraktowemu lub statutowi jednostronnej czynności prawnej) podlega ocena zarówno samego źródła zobowiązania (umowy lub czynności prawnej jednostronnej), jak i powstałego z czynności prawnej stosunku zobowiązaniowego.
