- •§ 1. Pojęcie I zadania prawa prywatnego międzynarodowego.................... 19
- •§ 2. Rozwój prawa prywatnego międzynarodowego.......................... 27
- •§ 3. Źródła prawa prywatnego międzynarodowego........................... 36
- •§ 16. Osoby fizyczne................................................ 87
- •§ 17. Osoby prawne................................................. 97
- •III. Zmiana statutu.............................................. 103
- •I. Uwagi ogólne.............................................. 126
- •§ 29. Własność I inne prawa rzeczowe. Posiadanie........................... 181
- •I. Uwagi wstępne ............................................. 194
- •§ 26. Zobowiązania wynikające ze zdarzeń niebędąeych czynnościami prawnymi..... 163
- •§ 27. Zobowiązania związane ze stosunkami z innych dziedzin prawa cywilnego..... 173
- •§ 41. Statut czynności prawnych mortis causa.............................. 268
- •§ 42. Dziedziczenie gospodarstwa rolnego położonego w Polsce................. 272
- •§ 1. Pojęcie I zadania prawa prywatnego międzynarodowego
- •I. Prawo prywatne międzynarodowe w znaczeniu wąskim
- •§ 1. Pojęcie I zadania prawa prywatnego międzynarodowego
- •II. Prawo prywatne międzynarodowe w znaczeniu szerokim
- •§ 1. Pojęcie I zadania prawa prywatnego międzynarodowego
- •§ 1. Pojęcie I zadania prawa prywatnego międzynarodowego
- •III. Prawo prywatne międzynarodowe a inne dziedziny prawa
- •§ 2. Rozwój prawa prywatnego międzynarodowego
- •§ 2. Rozwój prawa prywatnego międzynarodowego
- •I. Uwagi wstępne
- •§ 2. Rozwój prawa prywatnego międzynarodowego
- •III. Fryderyk Karol von Savigny (1779-1861)
- •§ 2. Rozwój prawa prywatnego międzynarodowego
- •IV. Nowa szkoła włoska
- •V. Czasy nowsze I najnowsze
- •§ 2. Rozwój prawa prywatnego międzynarodowego
- •VI. Polska nauka prawa prywatnego międzynarodowego
- •§ 3. Źródła prawa prywatnego międzynarodowego
- •I. Akty prawa wewnętrznego
- •II. Umowy międzynarodowe
- •3. Źródła prawa prywatnego międzynarodowego
- •§ 3. Źródła prawa prywatnego międzynarodowego
- •§ 3. Źródła prawa prywatnego międzynarodowego
- •III. Prawo zwyczajowe
- •IV. Prawo wspólnotowe
- •§ 4. Budowa I rodzaje norm kolizyjnych
- •I. Budowa normy kolizyjnej
- •II. Rodzaje norm kolizyjnych
- •§ 5. Zakres normy kolizyjnej
- •§ 6. Łącznik normy kolizyjnej
- •I. Uwagi ogólne
- •§ 6. Łącznik normy kolizyjnej
- •§ 6. Łącznik normy kolizyjnej
- •II. Obywatelstwo
- •III. Zamieszkanie (domicyl)
- •6. Łącznik normy kolizyjnej
- •IV. Pobyt zwyczajny (stały) I pobyt prosty
- •V. Inne łączniki
- •8. Zagadnienie kwalifikacji
- •§ 7. Wykładnia. Luki
- •§ 8. Zagadnienie kwalifikacji
- •§ 8. Zagadnienie kwalifikacji
- •§ 9. Kwestia wstępna
- •§10. Odesłanie
- •§10. Odesłanie
- •§10. Odesłanie
- •§ 11. Niejednolite prawo
- •12. Zmiana statutu
- •§12. Zmiana statutu
- •§13. Obejście prawa
- •§ 14. Klauzula porządku publicznego
- •§ 14. Klauzula porządku publicznego
- •§ 15. Problemy związane z pojmowaniem I stosowaniem prawa właściwego
- •§ 15. Problemy związane
- •I. Zasady ogólne
- •15. Problemy związane z pojmowaniem I stosowaniem prawa właściwego
- •II. Dopuszczalność stosowania obcego prawa publicznego
- •§ 15. Problemy związane z pojmowaniem I stosowaniem prawa właściwego
- •III. Sposoby usuwania niektórych trudności w trakcie stosowania prawa właściwego
- •§ 15. Problemy związane z pojmowaniem I stosowaniem prawa właściwego
- •§ 16. Osoby fizyczne
- •§16. Osoby fizycz.
- •§16. Osoby fizyczne
- •§16. Osoby fizyczne
- •§16. Osoby fizyczne
- •§ 17. Osoby prawne
- •§17. Osoby prawne
- •§17. Osoby prawne
- •III. Zmiana statutu
- •§ 18. Dobra osobiste osoby fizycznej I prawnej
- •§ 18. Dobra osobiste osoby fizycznej I prawnej
- •§ 19. Dopuszczalność oraz dokonanie czynności prawnej
- •§ 20. Forma czynności prawnej
- •§ 20. Forma czynności prawnej
- •§ 22. Treść czynności prawnej jako przesłanka jej ważności
- •§ 21. Wady oświadczenia woli
- •§ 23. Przedstawicielstwo
- •§ 24. Przedawnienie
- •§ 24. Przedawnienie
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •I. Uwagi ogólne
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 25. Zobowiązania wynikające z czynności prawnych
- •§ 26. Zobowiązania wynikające ze zdarzeń niebędących czynnościami prawnymi
- •§ 26. Zobowiązania wynikające ze zdarzeń niebedących czynnościami prawnymi
- •§ 26. Zobowiązania wynikające ze zdarzeń niebędących czynnościami prawnymi
- •§ 27. Zobowiązania związane
- •§ 28. Stosunki pracy
- •§ 28. Stosunki pracy
- •§ 28. Stosunki pracy
- •§ 28. Stosunki pracy
- •§ 29. Własność I inne prawa rzeczowe.
- •§ 29. Własność I inne prawa rzeczowe. Posiadanie
- •§ 29. Własność I inne prawa rzeczowe. Posiadanie
- •§ 29. Własność I inne prawa rzeczowe. Posiadanie
- •§ 29. Własność I inne prawa rzeczowe. Posiadanie
- •§ 29. Własność I inne prawa rzeczowe. Posiadanie
- •§ 30. Prawa na dobrach niematerialnych
- •§ 30. Prawa na dobrach niematerialnych
- •I. Uwagi wstępne
- •§ 30. Prawa na dobrach niematerialnych
- •§ 30. Prawa na dobrach niematerialnych
- •§ 30. Prawa na dobrach niematerialnych
- •§ 31. Materialne przesłanki zawarcia małżeństwa
- •§ 31. Materialne przesłanki zawarcia małżeństwa
- •§ 31. Materialne przestanki zawarcia małżeństwa
- •§ 31. Materialne przesłanki zawarcia małżeństwa
- •§ 32. Forma zawarcia małżeństwa
- •§ 32. Forma zawarcia małżeństwa
- •§ 33. Unieważnienie małżeństwa. Ustalenie istnienia lub nieistnienia...
- •§ 33. Unieważnienie małżeństwa.
- •§ 34. Stosunki osobiste I majątkowe między małżonkami
- •§ 34. Stosunki osobiste I majątkowe między małżonkami
- •§ 35. Rozwód I separacja
- •§ 35. Rozwód I separacja
- •§ 35. Rozwód I separacja
- •§ 35. Rozwód I separacja
- •§ 35. Rozwód I separacja
- •§ 35. Rozwód I separacja
- •§ 35. Rozwód I separacja
- •§ 36. Pochodzenie dziecka. Stosunki prawne pomiędzy rodzicami a dzieckiem
- •§ 36. Pochodzenie dziecka.
- •§ 36. Pochodzenie dziecka. Stosunki prawne pomiędzy rodzicami a dzieckiem
- •§ 36. Pochodzenie dziecka. Stosunki prawne pomiędzy rodzicami a dzieckiem
- •§37. Przysposobienie
- •§ 37. Przysposobienie
- •§37. Przysposobienie
- •§37. Przysposobienie
- •§37. Przysposobienie
- •§ 37. Przysposobienie
- •§ 38. Alimentacja
- •§ 38. Alimentacja
- •§ 38. Alimentacja
- •§ 38. Alimentacja
- •§ 38. Alimentacja
- •§ 39. Opieka I kuratela
- •§ 39. Opieka I kuratela
- •§ 39. Opieka I kuratela
- •§ 39. Opieka I kuratela
- •§ 40. Statut spadkowy
- •§ 40. Statut spadkowy
- •§ 40. Statut spadkowy
- •§ 40. Statut spadkowy
- •§ 40. Statut spadkowy
- •§ 41. Statut czynności prawnych mortis causa
- •§ 41. Statut czynności prawnych mortis causa
- •§ 41. Statut czynności prawnych mortis causa
- •§ 42. Dziedziczenie
- •§ 42. Dziedziczenie gospodarstwa rolnego położonego w Polsce
- •§ 42. Dziedziczenie gospodarstwa rolnego położonego w Polsce
- •§ 2. Przepisów ustawy niniejszej nie stosuje się, jeżeli umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, postanawia inaczej.
- •§ 2. Cudzoziemiec mający obywatelstwo dwóch lub więcej państw podlega, jako prawu ojczystemu, prawu tego z nich, z którym jest najściślej związany.
- •§ 2. Jeżeli obce prawo ojczyste, wskazane jako właściwe przez ustawę niniejszą, każe stosować do danego stosunku prawnego inne prawo obce, stosuje się to inne prawo.
- •§ 2. Zdolność osoby prawnej podlega prawu państwa, w którym osoba ta ma siedzibę.
- •§ 3. Jednakże, gdy osoba prawna lub fizyczna dokonywa czynności prawnej w zakresie swego przedsiębiorstwa, jej zdolność podlega prawu państwa, w którym znajduje się siedziba tego przedsiębiorstwa.
- •§ 2. Jeżeli jednak w sprawie o uznanie cudzoziemca za zmarłego lub o stwierdzenie jego zgonu orzeka sąd polski, stosuje się prawo polskie.
- •§ 2. Jednakże, gdy małżeństwo jest zawierane poza granicami Polski, wystarcza zachowanie formy wymaganej przez prawa ojczyste obojga małżonków.
- •§ 2. Stosunki majątkowe wynikające z majątkowej umowy małżeńskiej podlegają wspólnemu prawu ojczystemu stron z chwili jej zawarcia.
- •§ 2. Jednakże, gdy strony są obywatelami tego samego państwa I mają w nim miejsce zamieszkania, właściwe jest prawo tego państwa.
- •§ 3. Prawo właściwe według przepisów paragrafów poprzedzających rozstrzyga, czy osoba ograniczona w swej zdolności ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym.
- •§ 2. Jeżeli strony nie mają miejsca zamieszkania albo siedziby w tym samym państwie I nie dokonały wyboru prawa, stosuje się prawo państwa, w którym praca jest, była lub miała być wykonywana.
§ 26. Zobowiązania wynikające ze zdarzeń niebędących czynnościami prawnymi
Literatura: M. Sośniak: Lex loci delicti commissi w prawie międzynarodowym prywatnym, SC 1963, t. VI; K. Przybyłowski 1964; K. Przybyłowski 1966; M. Sośniak: Z problematyki kolizyjnej bezpodstawnego wzbogacenia, RPEiS 1968, z. 3; tenże: Zobowiązania nie wynikające z czynności prawnych w kodyfikacji polskiego prawa międzynarodowego prywatnego, SP 1970, z. 26—27; tenże: Zobowiązania nie wynikające z czynności prawnych w prawie prywatnym międzynarodowym, Katowice 1971; W. Czachórski: Reflexions sur les principes generaux de la responsabilite civile des pays socialistes sous 1'aspect du droit International prive, Rec. de Cours 1974, t. 139; S. Sołtysiński: Lex maximi in hac causa momenti: oczekiwana rewolucja czy niepożądany przyczynek w teorii prawa kolizyjnego?, RPEiS 1974, z. 3; W. Matysik: Problematyka kolizyjnoprawna nieuczciwej reklamy, SP 1976, z. 1-2; M. Sośniak: Szkoda wynikła w międzynarodowym transporcie towarowym i odpowiedzialność przewoźnika, PPHZ 1977, t. 1; J. Ciszewski: Glosa do postanowienia SN z 8 VI 1977, III CNR 294/76, Pal. 1978, nr 4; M. Sokołowski: Współczesne koncepcje amerykańskie w dziedzinie wyboru prawa właściwego na przykładzie zobowiązań deliktowych (przegląd doktryny i orzecznictwa), RPEiS 1980, z. 3; B. Tracz-Pasternak: Właściwość prawa personalnego stron dla zobowiązań nie wynikających z czynności prawnych, PiP 1980, z. 2; M. Pazdan: Z pogranicza statutu kontraktowego i deliktowego, SIS 1984, t. 9; tenże: Zbieg odpowiedzialności kontraktowej i deliktowej w prawie prywatnym międzynarodowym, (w:) Rozprawy z prawa cywilnego. Księga pamiątkowa ku czci Witolda Czachórskiego, Warszawa 1985; K. Kruczalak: Zagadnienia nowelizacyjne morskiego prawa prywatnego międzynarodowego, Gdańsk-Słupsk-Szczecin 1989; T. Pajor: Odpowiedzialność deliktowa w prawie prywatnym międzynarodowym, Warszawa 1989; tenże: Problem zbiegu odpowiedzialności deliktowej i kontraktowej w prawie prywatnym międzynarodowym, AUL 1990 (Folia Iuridica 44); W. Ludwiczak 1990, rozdz. XIV; L. Burian: Delikty w węgierskim prawie prywatnym międzynarodowym, PPHZ 1993, t. 17, s. 31^44; M. Jagielska: Dostosowanie prawa wewnętrznego państw Unii Europejskiej do wymogów dyrektywy o odpowiedzialności za wadliwe produkty, KPP 1995, z. 4, s. 499—541; T.M. Knypl: Zwalczanie nieuczciwej konkurencji w świetle prawa prywatnego międzynarodowego, PS 1996, nr 11-12, s. 99-108; T. Pajor: O potrzebie zmiany prawa prywatnego międzynarodowego w zakresie zobowiązań nie wynikających z czynności prawnych (art. 31 p.p.m.), KPP 2000, z. 3.
I. Prawo właściwe
1. Przepis art. 31 p.p.m. stanowi, że „zobowiązanie nie wynikające z czynności prawnej podlega prawu państwa, w którym nastąpiło zdarzenie będące źródłem zobowiązania (§ 1). Jednakże gdy strony są obywatelami tego same-
164
VI. Zobowiązania
go państwa i mają w nim miejsce zamieszkania, właściwe jest prawo tego państwa" (§ 2). Mamy więc w naszej ustawie do czynienia z dwoma powiązaniami rozstrzygającymi o właściwości prawa w omawianym zakresie: z wysuniętym na czoło łącznikiem lokalnym (art. 31 § 1) oraz ze swoiście „wzmocnionym" powiązaniem personalnym (przepis art. 31 § 2 p.p.m. wymaga bowiem zbiegu obywatelstwa i miejsca zamieszkania stron stosunku zobowiązaniowego).
Norma kolizyjna przywiązująca wagę do powiązania o charakterze personalnym została zamieszczona w § 2 art. 31 p.p.m., mimo to od niej należy rozpoczynać poszukiwanie prawa właściwego. Dopiero w razie stwierdzenia, iż powiązanie to nie zachodzi (strony nie są bowiem obywatelami tego samego państwa i nie mają w nim miejsca zamieszkania), należy sięgnąć do powiązania lokalnego, przewidzianego przez normę z art. 31 § 1 p.p.m.28
Przepis art. 31 § 2 p.p.m. wspomina wyraźnie o obywatelstwie i miejscu zamieszkania. Powiązania tego rodzaju mogą dotyczyć osób fizycznych. Wydaje się jednak, iż przepis ten należy stosować odpowiednio także do osób prawnych29. W takim przypadku zamiast obywatelstwa i miejsca zamieszkania brana będzie pod uwagę siedziba osoby prawnej. Dotyczy to zarówno stosunków zobowiązaniowych, których stronami są osoby prawne (do zastosowania art. 31 § 2 p.p.m. wystarczy, iż osoby prawne mają siedzibę w tym samym państwie), jak i stosunków pomiędzy osobami fizycznymi i osobami prawnymi (do zastosowania art. 31 § 2 p.p.m. wymagać się będzie, by osoba prawna miała siedzibę w państwie, którego obywatelem jest i w którym ma miejsce zamieszkania osoba fizyczna).
28 W literaturze istnieje spór co do wzajemnego stosunku obu paragrafów art. 31 p.p.m. Niektórzy regułę z § 1 art. 31 p.p.m. uznają za zasadę, a regułę z § 2 art. 31 p.p.m. za odstępstwo (wyjątek) od tej zasady (np. E. Wierzbowski 1971, s. 276; W. Ludwiczak 1990, s. 205), inni zaś na czoło wysuwają regułę z § 2 art. 31 p.p.m. (np. M. Sośniak: Zobowiązania, 1971, s. 87; tenże w Glosie do orz. SN z 22 XI 1972, OSP 1974, nr 1, s. 21). Wyrażony został również pogląd, że w obu paragrafach zostały zawarte dwie różne i niezależne od siebie normy kolizyjne (np. B. Tracz--Pasternak: Właściwość, s. 86 i n.).
Trafne stanowisko w tej dyskusyjnej kwestii zajął ostatnio T. Pąjor {Odpowiedzialność deliktowa, s. 149 i n.). Wykazał on, iż nie należy dwu pierwszych paragrafów art. 31 p.p.m. traktować jako dwóch odrębnych unormowań, z których jedno miałoby być zasadą, a drugie wyjątkiem. Tworzą one jedno złożone rozwiązanie kolizyjne. W art. 31 p.p.m. mamy więc do czynienia ze „zgrupowaniem dwu norm kolizyjnych o jednakowym zakresie i różnych łącznikach", ujętych wariantowo (tworzących „drabinkę"). „Przy poszukiwaniu prawa właściwego łącznik personalny jest brany pod uwagę w pierwszej kolejności, lecz nie można stąd wnioskować, że zobowiązania ustawowe podlegają z zasady prawu personalnemu stron".
29 Tak słusznie SN w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z 5 X 1974 r., III CZP 71/73, OSN 1975, z. 5, poz. 72; OSP 1976, z. 11, poz. 202 (z glosą W. Brasia) oraz PiP 1977, z. 8-9, s. 255 i n. (z glosą K. Skubiszewskiego). Por. też orz. SN z 22 XI 1972 r., II CR 458/72, OSP 1974, z. 1, poz. 6 (z glosą M. Sośniaka) i OSP 1975, z. 3, poz. 32 (glosa K. Zawady).
