- •Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі қ. И. Сәтбаев атындағы қазақ ұлттық техникалық университеті
- •«Жерасты кен қазу жұмыстарын жүргізудің арнайы сұрақтары»
- •5В070700 - «Тау–кен ісі» мамандығына арналған
- •1 Пәннің оқу бағдарламасы – syllabus
- •1.3 Пререквизиттері:
- •1.4 Постреквизиттері:
- •1.5 Пәннің қысқаша мазмұны
- •1.6 Тапсырмалардың тізімі мен түрлері және оларды орындау кестесі
- •8. Юсупов х. А., Кабетенов т. Определение линии наименьшего сопротивления скважинных зарядов. Вестник Жезказганского университета имени о. А. Байконурова № 2, 2004. С. 78-80.
- •1.7 Әдебиеттер тізімі
- •1.8 Білімді бақылау және бағалау
- •1 Модуль бойынша бақылау жүргізу үшін сұрақтар:
- •2 Модуль бойынша бақылау жүргізу үшін сұрақтар:
- •1.9 Курстың саясаты мен процедурасы
- •Негізгі таратылатын материалдар мазмұны
- •1.2. Бұрғыаттыру жұмыстарының негізгі көрсеткіштері
- •2 Дәріс. Тарамды ұңғымалар жинағының параметрлерін анықтау
- •3 Дәріс. Тарамды ұңғымалар жинағының толық оқталмау коэффициентін анықтау
- •5 Дәріс. Тазарта қазу жұмыстарын жүргізу кезінде а. Н. Ханукаев әдістемесі бойынша кідіртпелі уақыт аралығының оңтайлы шамасын есептеу.
- •6 Дәріс. Қатар және тарам аралығындағы оңтайлы кідіртпелі уақытты анықтау.
- •7 Дәріс. Ұңғымалық оқтамдар атылысының теріс нәтижелері және олардың алдын алу тәсілдері.
- •8 Дәріс. Лақтырысты және түсірілгі атылысы, шоғырлаған қопсыту оқтамдарының атылысы кезінде жыныс кесектерінің ұшуы бойынша қауіпсіз қашықтық.
- •9 Дәріс. Атылыс кезінде сейсмикалық қауіпсіз қашықтықты анықтау
- •10 Дәріс. Тар, қиын жағдайларда аттыру жұмыстары
- •11 Дәріс. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар үшін қауіпсіз қашықтығы
- •Қорғалынатын нысаннан берілген қашықтықта орналасқан аз қоймасының сиымдылығын анықтау
- •12 Дәріс. Сыртқы және ұңғымалық (шпурлық) оқтамдардың атылысы кезінде, соққылық ауа толқындарының әйнек, терезелерге әсерінің қауіпсіз қашықтығы
- •13 Дәріс. Дүмпудің (детонация) берілуі бойынша қауіпсіз қашықтығын анықтау
- •Дүмпу берілуі бойынша қауіпсіз қашықтықты анықтау
- •14 Дәріс. Найзағай тартқыштың қорғау аумағы. Сырықты найзағай тартқыш
- •Жеке (одиночный) сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағын есептеуге мысалдар
- •14.2 Сурет. 1-найзағай тартқыш; 2-қорғалынатын құрылыс.
- •Қос сырықты найзағай тартқыш
- •Атылыс материалдары қоймасының қос сырықты найзағай тартқышының қорғау аумағын есептеу
- •15 Дәріс. Желдетіс жоспарларын жасау нұсқаунамасы.
- •2.3 Практикапық сабақтардың, жоспары
- •1 Тақырып. Бұрғыаттыру жұмыстарының негізгі көрсеткіштері.
- •2 Тақырып. Тарамды уңғымалар жинағының параметрлерін анықтау.
- •3 Тақырып. Тарамды ұңғымалар жинағының толық оқталмау коэффициентін анықтау.
- •4 Тақырып. Жыныстардың жеке дара (отдельных) кесектерінің ұшуы бойынша қауіпті аумақтарын анықтау.
- •5 Тақырып. Тазарта қазу жұмыстарын жүргізу кезінде аралықтың (интервала) оңтайлы шамасын есептеу
- •6 Тақырып. Ұнғыманың қатары жоне тарамдары арасындағы оңтайлы кідіртпе уақытын анықтау.
- •7 Тақырып. Ұцғымалық оқтамдар атылысының теріс нәтижелері және олардың алдын алу.
- •8 Тақырып. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар ұшін қауіпсіз қашықтығы.
- •9 Тақырып. Аттыру жұмыстарында сейсмикалық қауіпсіз қашықтықты аныктау. Тапсырма:
- •10 Тақырып. Тар жағдайларда аттыру жұмыстары.
- •11 Тақырып. Соққылық ауа толқындары өсерінің құрылыстар мен ғимараттар үпгін қауіпсіз қашыктығы
- •12 Тақырып. Сыртқы және ұнғымалық (шпурлық) қопсытушы оқтамдардың атылысы кезінде, соққылық ауа толқындарьшың әйнек, терезелерге әсерінің қауіпсіз қашықтығыв анықтау.
- •13 Тақырып. Дүмпудің берілуі бойынша қауіпсіз қашықтықгы анықтау Тапсырма.
- •14 Тақырып. Найзағай тартқыштардың қорғау аумағы.
- •15Тақырып. Желдетіс жоспарларын құру нұсқаунамасы. Тапсырма.
- •2.4 Оқытушының жетекшілігімен орыядалатын студенттердіқ өзіндік жумыстары бойынша откізілетін сабақтардын жоспары (соөж) Тапсырма.
- •1 Тақырып. Бұрғыаттыру жұмыстарының негізгі көрсеткіштері.
- •2 Тақырып. Уатылған кенді жеткізу және толтырмалау процесі.
- •3 Тақырып. Тарамды ұңғымалар жинағының толық оқталмау коэффициентін анықтау.
- •4 Тақырып. Жыныстардың жеке дара (отдельных) кесектерінің ұшуы бойынша қауіпті аумақтарын анықтау.
- •5 Тақырып. Тазарта қазу жұмыстарын жүргізу кезінде аралықтың (интервала) оңтайлы шамасын есептеу
- •7 Тақырып. Ұңғымалық оқтамдар атылысының теріс нәтижелері және олардың алдын алу.
- •8 Тақырып. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар үшін қауіпсіз қашықтығы.
- •9 Тақырып. Аттыру жұмыстарында сейсмикалық қауіпсіз қашықтықты анықтау.
- •10 Тақырып. Тар жағдайларда аттыру жұмыстары.
- •11 Тақырып. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар үшін қауіпсіз қашықтығы
- •12 Тақырып. Сыртқы және ұңғымалық (шпурлық) қопсытушы оқтамдардың атылысы кезінде, соққылық ауа толқындарының әйнек, терезелерге әсерінің қауіпсіз қашықтығын анықтау
- •13 Тақырып. Дүмпудің берілуі бойынша қауіпсіз қашықтықты анықтау
- •14 Тақырып. Найзағай тартқыштардың қорғау аумағы.
- •15 Тақырып. Желдетіс жоспарларын құру нұсқаунамасы.
- •2.4 Оқытушының жетекшілігімен орындалатын студенттердің өзіндік жұмыстары бойынша өткізілетін сабақтардың жоспары (соөж)
- •2.5 Студенттердің өздік жұмыстары бойынша сабақ жоспары (сөж)
- •2.6 «Жерасты тау-кен жұмыстарының арнайы сұрақтары» пәні бойынша өздік бақылау үшін тест тапсырмалары
- •Тест сұрақтардың дұрыс жауабының паспорты
- •2.7 Курс бойынша емтихан сұрақтары
- •Глоссарий
14 Тақырып. Найзағай тартқыштардың қорғау аумағы.
Тапсырма.
1. «Найзағай тартқыштардың қорғау аумағы» тақырыбына құрастыру. Рефератта дәріс сабақтарындағы материаддардырды пайдалана отырып жеке (одиночный) сырықты және қос сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумақтарын анықтауға мысаддар келтірілуі керек. Қорғалынатын нысандардың өлшемдері (ғимараттың ұзындығы, ені және биіктігі) оқытушымен келісіліп алынады.
Әдістемелік ұсыныс:
Жұмысты орындау үшін найзағай тартқыштардың қорғау аумағын анықтау әдістемелерін оқып білу керек.
Нег:1. [205-216].
Бақьшау сұрақтары:
Белек жеке тұрған найзағай тартқыш деген не?
Сырықты (стержневые) найзағай тартқыштар дегеніміңз не?
Биіктігі Ажеке сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағын салыңыз.
А/ және һг әртүрлі биіктігі қос сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағын салыңыз.
15Тақырып. Желдетіс жоспарларын құру нұсқаунамасы. Тапсырма.
Шақтының (кеніштің) бір деңгейжегінің жеддетістік жоспарын жасау (құру). Деңгейжиектің сұлбасы оқытушымен келісіліп беріледі. Әдістемелік ұсыныс:
Жұмысты орыидау ұшін жеддетіс жоспарларын құру нұсқаунамасының әдістемелерін оқып біліп, олармен терең танысу керек. Нег:3. [163-172]
Бақылау сұрақтары:
Желдетіс жоспарлары қалай жасалуы тиіс?
Тау-кен жұмыстарын бірнеше деңгейжиектерде қатар жүргізілетін болса желдетіс жоспарынан басқа қандай жеддетіс сұлбалары жасалуы тиіс?
1 формада көрсетілген шартты белгілермен желдетіс жоспарында не керсетілулері тиіс?
4) Шақтыны жеддетудің аксонометриялық сұлбасында не тусірілулері тиіс?
Желдетудің геометриялық сұлбасындағы немесе желдетіс сұлбасында ерекше кестеде не көрсетілуі тиіс?
Желдетіс жоспарынын қосымша түсіндірме жазбасында не көрсетілуі тиіс?
2.4 Оқытушының жетекшілігімен орыядалатын студенттердіқ өзіндік жумыстары бойынша откізілетін сабақтардын жоспары (соөж) Тапсырма.
1 Тақырып. Бұрғыаттыру жұмыстарының негізгі көрсеткіштері.
Тапсырма:
1. Кен қазудағы негізгі процесстерді атай отырып, скважинналардың шпурлардың орналасуы туралы және оларға кереті (бұрғылау, оқтау және тасымалдау сияқты) жабдықтарды келтіріп түсіндірме жазбасын құрастырыңыз?
Әдістемелік ұсыныс:
Бұл жұмысты орындау үшін кен қазудың негізгі өндірістік процестерін оқып білу керек.
Нег: 1. [55-80], қос: 2 қос. [128-140]: 25 қос. [218-224]: және қос: 2. [128-140].
Бақылау сұрақтары:
1) Кен қазудағы негізгі процесстерді атаңыз?
2) Кенді қалай ұсатады?
3) Ұңғымалардың орналасу түрлерін атаңыз?
4) Бұрғылайтын қандай жабдықтарды білесіз?
5) АЗ оқтайтын қандай қондырғыларды білесіз?
2 Тақырып. Уатылған кенді жеткізу және толтырмалау процесі.
Тапсырма:
Уатылған кенді жеткізу және толтырмалау процесі түсіндірме жазбасын құрастырыңыз.
Бақылау сұрақтары:
1) Уатылған кенді жеткізу деген ұғымды қалай түсінесіз?
2) Қазылған кеңістік пен жеткізу (по очистному пространству), кенқұдықтар мен жеткізуді түсіндіріңіз?
3) өзжүргіш жабдықтар мен жеткізу;
4) науалар (конвейер) және қоректендіргіштер мен жеткізу;
5) сырғымалар мен жеткізу.
6) Аттыру күшімен жеткізу.
7) Гидравликалық жеткізу.
