- •Қазақстан республикасы білім және ғылым министрлігі қ. И. Сәтбаев атындағы қазақ ұлттық техникалық университеті
- •«Жерасты кен қазу жұмыстарын жүргізудің арнайы сұрақтары»
- •5В070700 - «Тау–кен ісі» мамандығына арналған
- •1 Пәннің оқу бағдарламасы – syllabus
- •1.3 Пререквизиттері:
- •1.4 Постреквизиттері:
- •1.5 Пәннің қысқаша мазмұны
- •1.6 Тапсырмалардың тізімі мен түрлері және оларды орындау кестесі
- •8. Юсупов х. А., Кабетенов т. Определение линии наименьшего сопротивления скважинных зарядов. Вестник Жезказганского университета имени о. А. Байконурова № 2, 2004. С. 78-80.
- •1.7 Әдебиеттер тізімі
- •1.8 Білімді бақылау және бағалау
- •1 Модуль бойынша бақылау жүргізу үшін сұрақтар:
- •2 Модуль бойынша бақылау жүргізу үшін сұрақтар:
- •1.9 Курстың саясаты мен процедурасы
- •Негізгі таратылатын материалдар мазмұны
- •1.2. Бұрғыаттыру жұмыстарының негізгі көрсеткіштері
- •2 Дәріс. Тарамды ұңғымалар жинағының параметрлерін анықтау
- •3 Дәріс. Тарамды ұңғымалар жинағының толық оқталмау коэффициентін анықтау
- •5 Дәріс. Тазарта қазу жұмыстарын жүргізу кезінде а. Н. Ханукаев әдістемесі бойынша кідіртпелі уақыт аралығының оңтайлы шамасын есептеу.
- •6 Дәріс. Қатар және тарам аралығындағы оңтайлы кідіртпелі уақытты анықтау.
- •7 Дәріс. Ұңғымалық оқтамдар атылысының теріс нәтижелері және олардың алдын алу тәсілдері.
- •8 Дәріс. Лақтырысты және түсірілгі атылысы, шоғырлаған қопсыту оқтамдарының атылысы кезінде жыныс кесектерінің ұшуы бойынша қауіпсіз қашықтық.
- •9 Дәріс. Атылыс кезінде сейсмикалық қауіпсіз қашықтықты анықтау
- •10 Дәріс. Тар, қиын жағдайларда аттыру жұмыстары
- •11 Дәріс. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар үшін қауіпсіз қашықтығы
- •Қорғалынатын нысаннан берілген қашықтықта орналасқан аз қоймасының сиымдылығын анықтау
- •12 Дәріс. Сыртқы және ұңғымалық (шпурлық) оқтамдардың атылысы кезінде, соққылық ауа толқындарының әйнек, терезелерге әсерінің қауіпсіз қашықтығы
- •13 Дәріс. Дүмпудің (детонация) берілуі бойынша қауіпсіз қашықтығын анықтау
- •Дүмпу берілуі бойынша қауіпсіз қашықтықты анықтау
- •14 Дәріс. Найзағай тартқыштың қорғау аумағы. Сырықты найзағай тартқыш
- •Жеке (одиночный) сырықты найзағай тартқыштың қорғау аумағын есептеуге мысалдар
- •14.2 Сурет. 1-найзағай тартқыш; 2-қорғалынатын құрылыс.
- •Қос сырықты найзағай тартқыш
- •Атылыс материалдары қоймасының қос сырықты найзағай тартқышының қорғау аумағын есептеу
- •15 Дәріс. Желдетіс жоспарларын жасау нұсқаунамасы.
- •2.3 Практикапық сабақтардың, жоспары
- •1 Тақырып. Бұрғыаттыру жұмыстарының негізгі көрсеткіштері.
- •2 Тақырып. Тарамды уңғымалар жинағының параметрлерін анықтау.
- •3 Тақырып. Тарамды ұңғымалар жинағының толық оқталмау коэффициентін анықтау.
- •4 Тақырып. Жыныстардың жеке дара (отдельных) кесектерінің ұшуы бойынша қауіпті аумақтарын анықтау.
- •5 Тақырып. Тазарта қазу жұмыстарын жүргізу кезінде аралықтың (интервала) оңтайлы шамасын есептеу
- •6 Тақырып. Ұнғыманың қатары жоне тарамдары арасындағы оңтайлы кідіртпе уақытын анықтау.
- •7 Тақырып. Ұцғымалық оқтамдар атылысының теріс нәтижелері және олардың алдын алу.
- •8 Тақырып. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар ұшін қауіпсіз қашықтығы.
- •9 Тақырып. Аттыру жұмыстарында сейсмикалық қауіпсіз қашықтықты аныктау. Тапсырма:
- •10 Тақырып. Тар жағдайларда аттыру жұмыстары.
- •11 Тақырып. Соққылық ауа толқындары өсерінің құрылыстар мен ғимараттар үпгін қауіпсіз қашыктығы
- •12 Тақырып. Сыртқы және ұнғымалық (шпурлық) қопсытушы оқтамдардың атылысы кезінде, соққылық ауа толқындарьшың әйнек, терезелерге әсерінің қауіпсіз қашықтығыв анықтау.
- •13 Тақырып. Дүмпудің берілуі бойынша қауіпсіз қашықтықгы анықтау Тапсырма.
- •14 Тақырып. Найзағай тартқыштардың қорғау аумағы.
- •15Тақырып. Желдетіс жоспарларын құру нұсқаунамасы. Тапсырма.
- •2.4 Оқытушының жетекшілігімен орыядалатын студенттердіқ өзіндік жумыстары бойынша откізілетін сабақтардын жоспары (соөж) Тапсырма.
- •1 Тақырып. Бұрғыаттыру жұмыстарының негізгі көрсеткіштері.
- •2 Тақырып. Уатылған кенді жеткізу және толтырмалау процесі.
- •3 Тақырып. Тарамды ұңғымалар жинағының толық оқталмау коэффициентін анықтау.
- •4 Тақырып. Жыныстардың жеке дара (отдельных) кесектерінің ұшуы бойынша қауіпті аумақтарын анықтау.
- •5 Тақырып. Тазарта қазу жұмыстарын жүргізу кезінде аралықтың (интервала) оңтайлы шамасын есептеу
- •7 Тақырып. Ұңғымалық оқтамдар атылысының теріс нәтижелері және олардың алдын алу.
- •8 Тақырып. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар үшін қауіпсіз қашықтығы.
- •9 Тақырып. Аттыру жұмыстарында сейсмикалық қауіпсіз қашықтықты анықтау.
- •10 Тақырып. Тар жағдайларда аттыру жұмыстары.
- •11 Тақырып. Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар үшін қауіпсіз қашықтығы
- •12 Тақырып. Сыртқы және ұңғымалық (шпурлық) қопсытушы оқтамдардың атылысы кезінде, соққылық ауа толқындарының әйнек, терезелерге әсерінің қауіпсіз қашықтығын анықтау
- •13 Тақырып. Дүмпудің берілуі бойынша қауіпсіз қашықтықты анықтау
- •14 Тақырып. Найзағай тартқыштардың қорғау аумағы.
- •15 Тақырып. Желдетіс жоспарларын құру нұсқаунамасы.
- •2.4 Оқытушының жетекшілігімен орындалатын студенттердің өзіндік жұмыстары бойынша өткізілетін сабақтардың жоспары (соөж)
- •2.5 Студенттердің өздік жұмыстары бойынша сабақ жоспары (сөж)
- •2.6 «Жерасты тау-кен жұмыстарының арнайы сұрақтары» пәні бойынша өздік бақылау үшін тест тапсырмалары
- •Тест сұрақтардың дұрыс жауабының паспорты
- •2.7 Курс бойынша емтихан сұрақтары
- •Глоссарий
1.9 Курстың саясаты мен процедурасы
Сабаққа барлық студенттер қатысуы керек, қатыспаған сабақты өтейді. Практикалық сабақты кезекті бақылау ретінде уақытында тапсыру қажет. Уақытында тапсырмаса кезекті бақылаудың баллы төмендетіледі. Аралық бақылау тест түрінде қарастырылған және оқу графигінің календарлық жоспары бойынша орындалады.
Негізгі таратылатын материалдар мазмұны
Курстың тақырыптық жоспары
№ |
Тақырып атауы |
Академиялық сағат саны |
|||
Дәріс |
Практи-калық |
СОӨЖ |
СӨЖ |
||
1 |
Кіріспе. Бұрғыаттыру жұмыстарының негізгі көрсеткіштері |
2 |
2 |
4 |
4 |
2 |
Тарамды ұңғымалар жинағының параметрлерін анықтау |
2 |
2 |
4 |
4 |
3 |
Тарамды ұңғымалар жинағының толық оқталмау коэффициентін анықтау |
2 |
2 |
4 |
4 |
4 |
Жыныс кесектерінің ұшып шашырауының қауіпті аумағын анықтау |
2 |
2 |
4 |
4 |
5 |
Тазарта қазу жұмыстарын жүргізу кезінде А. Н. Ханукаев әдістемесі бойынша кідіртпелі уақыт аралығының оңтайлы шамасын есептеу |
2 |
2 |
4 |
4 |
6 |
Қатар және тарам аралығындағы оңтайлы кідіртпелі уақытты анықтау. |
2 |
2 |
4 |
4 |
7 |
Ұңғымалық оқтамдар атылысының теріс нәтижелері және олардың алдын алу тәсілдері. |
2 |
2 |
4 |
4 |
8 |
Лақтырысты және түсірілгі атылысы, қопсытудың шоғырлаған оқтамдарының атылысы кезінде жыныс кесектерінің ұшуы бойынша қауіпсіз қашықтық. |
2 |
2 |
4 |
4 |
9 |
Атылыс кезінде сейсмикалық қауіпсіз қашықтықты анықтау |
2 |
2 |
4 |
4 |
10 |
Тар, қиын жағдайларда аттыру жұмыстары |
2 |
2 |
4 |
4 |
11 |
Соққылық ауа толқындары әсерінің құрылыстар мен ғимараттар үшін қауіпсіз қашықтығы |
2 |
2 |
4 |
4 |
12 |
Сыртқы және ұңғымалық (шпурлық) оқтамдардың атылысы кезінде, соққылық ауа толқындарының әйнек, терезелерге әсерінің қауіпсіз қашықтығы |
2 |
2 |
4 |
4 |
13 |
Дүмпудің (детонация) берілуі бойынша қауіпсіз қашықтығын анықтау |
2 |
2 |
4 |
4 |
14 |
Найзағай тартқыштарды қорғау аумағы. |
2 |
2 |
4 |
4 |
15 |
Желдетіс жоспарларын құру нұсқаунамасы. |
2 |
2 |
4 |
4 |
|
Барлығы (сағ) |
30 |
30 |
60 |
60 |
Дәрістік сабақ конспектілері
1 дәріс. 1.1 Кіріспе.
Халық шаруашылығының басқа салалары арасында тау – кен өнеркәсібі маңызды орын алады. Оның жағдайы (өндірілген шикізат қоры) еліміздің байлығын, оның қуатын және дамуын көрсетеді. Тау – кен өнеркәсібінің экономикасы еліміздің экономикасының нығаюына үлесі зор. Еліміздің шикізатқа деген сұранысының өсуі кен геологиялық жағдайлары күрделі, жер бетінен тереңде жатқан кенорындарын игеруге қажет етеді.
Кен өндірісі тау - кен ғылымының алдына жаңа, өте күрделі проблемалар мен мәселелерді шешу міндеті қойылды.
Академик Мельников тау – кен ғылымын бірнеше ғылымдардың жиынтығы ретінде көрсетеді. Олар: 1) минералды шикізат кенорындарының табиғи шоғырлану жағдайлары және кен қазбаларын өтумен байланысты жер қыртысында жүретін физикалық құбылыстар мен процестер; 2) пайдалықазбалады қазу мен байытудың технологиялық тәсілдері; 3) кенорындарын қауіпсіз және экономикалық тұрғыда тиімді қазуды қамтамасыз ететін өндірісті ұйымдастыру.
Жерасты кен жұмыстарын жүргізудің арнайы сұрақтары пәні аттыру жұмыстарын қауіпсіз жүргізудің және аттырыс материалдары қоймаларын жобалаудың сұрақтарын терең зерттеуге мүмкіндік береді, бұл мәселелер өндірісте келешек мамандарға жиі кездеседі және бұл мәселелерді шешуі тиіс болады. Бұл пәннің өзіне тән ерекшелігі ол арттыру жұмыстарының қауіпсіздігін қамтамасыз ететін аттыру жұмыстарының параметрлерін анықтауға көңіл бөлінеді. Осыған байланысты қолайсыз аттырыстардың мүмкін себептері талқыланады және оларды дұрыстаудың тәсілдерін қарастырады. Мұнан басқа аттыру жұмыстарын тар (қиын) жағдайларда жүргізу яғни, тұрғын және өндірістік ғимараттарға жақын маңда және көптеген жабдықтар, кабельді тораптар және басқа да құралдар орналастырылған кен қазбаларында жүргізудің сұрақтары қарастырылған.
