10. Дрозофиланың кейбір мутантты линияларына сипаттама беріңіз.

Drosophila melanogaster ол басқаша жеміс бананы немесе жеміс шыбыны деп аталады. Табиғатта дрозрофила шыбынының жабайы түрлері кездеседң. ОЛардың, яғни жабайы типінің негізігі белгілері денесі сары,қалыпты қанаттары, қызыл көзді олардың денелерінің өлшемі әдетте 2-3мм болып келеді. ,олай болып келуінің себебеі түрдің қоректенуіне және басқада сыртқы жағдайларға байланысты болып келеді.

Генетикалық зерттеулерде негізінен дрозофиланың мутантты линиялары қолданылады. Көбінесе, дрозофилада мутацияға мына белгілері ұшырайды: көзінің түсі, денесінің түсі, қанаттарының пішіні мен даму сипаты. Сәйкес мутациялар хромосомаларда локализацияланған. Дрозофиланың хромосомаларының диплоидты жиынтығы 8. Аналық дрозофилада барлық хромосомалар жұп, оның 6-ы аутосомды, 2-і жыныс хромосомалары(ХХ) болып табылады. Аталаықта да алтауы- аутосомды, ал 2- жыныс хромосомалары( ХУ). Дрозофиланың кейбір мутантты линияларының сипаттамалары:

Y(yellow)- көзі қызыл, денесі сары, қанаты қалыпты

W(white)- көзі ақ, денесі сұр, қанаты қалыпты

Ct(Cut)- көзі қызыл, денесі сұр, қанатының ұшы қырқылған.

V(vermillion)- көзі ашық қызыл, денесі сұр, қанаты қалыпты

B(bar)- көзі таспа тәрізді, денесі сұр, қанаты қалыпты

St(scarlet)- көзі күңгірт қызыл, денесі сұр, қанаты қалыпты

Cn(cinnobar)- көзі ерекше қызыл, денесі сұр, қанаты қалыпты

Y/w(yellow/white)- көзі ақ, денесі сары, қанаты қалыпты

Ct/V- көзі ашық қызыл, денесі сұр, қанаты қалыптының ұшы қырқылған

Bw(brown)- көзі қоңыр, денесі сұр, қанаты қалыпты

11. Дрозофиланың даму циклін сипаттаңыз

Drosophila melanogaster толық түрленіп даму қасиеті тән. Олар зиготаның түзілуімен эмбриональдық дамуы жұмыртқа қабатның ішінде өтеді. Жұмыртқадан личинка пайда болдаы. ,ол қоректеніп , өсіп қуыршақтанады. Қуыршақтан ересек дарақ дамиды. Өмірлік циклдарының ұзақтығы даму барысындағы температураға байланысты . даму кезеңдернің оптимальді температурасы 25 с

Негізігі 4 кезеңге бөліп қарастырамыз

1. эмбринольдық кезең (24-25

2. личинкалық Кезең (4-5 күн

3. Қуыршақ кезеңі 3-4 күн

4. Имаго кезеңі 70-75 күн

5. 25 с-та др өмірлік цикл10 күнге созылады. Температура 20 с болса даму кезеңі 12-15 күнге созылады. Ол 18с та 18 күнді алады. Шағылыстыру тәжірбиесі 25-24 с температурада болады. Ал 20 с шыбындардың өмірлік қабілеттері төмендейдң, 25 с тан жоғары тұқымдары көбейеді. Лабараториялық жағдайда Др ересек дарақтарының өмір сүру ұзақтығы қуыршатан шыққан уақыттан 3-4 апта др тәжірбиеде арнайы жағдайда 135 күнге дейін өмір сүреді.

Жалпы дрозофиланың өмірлік кезеңдеріне тоқталып кететін болсақ

Жұмыртқа ДР жұмыртқасы 0,5ммұзындыққа ие. Оның жоғары жағында екі өсінді бар . Ол ортаның жоғарғы жағын ұстауға көмек береді .Жұмыртқаға сперматозойд енгеннен сәттен бастап жұмыртқа метафазаның 1 кезеңі болады .Жұмыртқаның мейоздық бөлінуі тек сперметозойд енгенген кейін тоқтайды. Анылық бірден жұмыртқасын тастайды .немесе жұмыртақның ұрықтануы аналық жатрыда эмбриональді дамуына дейін болады.

Личинка Др шыбынында личинкалық кезең үш сатыдан тұрады. 1,2 сатыда көлемі өзгереід Личинка сатысында сегменттерге бөлінеді . 3 қуыршақтану . Қуыршақтану алдында личинканың көлемі 4,5 мм жетеді. Гонодалары молдір ұлпадан көрініп тұрады. Ғылымда осы ерекшелігінің акрқасында личинкалық сатысында дарақтардың келешектегі жынысын анықтауға болады. Осы саты да олқуыршаққа айналуымен бітеді.

Қуыршақ . Қуыршақтану алдында личинка қоректік ортадан пробирка қабырасына шығады. Қуыршақ сатыснда ескі личинкалық органдар бұзылысқа ұшырайды , одан жаңа имағо органдары п.б Ересек шыбындардың органлдары эмбриональдық негізіг бөлімдері имагинальді дисклерге ауысады.

Имаго Қуыршақтан жаңа шыққан дарақ дұрыс жазылмаған қанатары , денесі созылыңқы және оның әлсіз жабыны боялған болып келеді .Осы белгілер арқылы ересек шыбынды жас шыбынан ажыратуға болады. Қуыршақтан шыққан осң 8 сағаттан кейін аналық др ұрықтануға қабілетті. Бұл уақытта ұрықтанбаған аналықтарды шағылыстыру үшін іріктейді .