Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
пособие Зертх.мед.б.терапевт аныктамасы 14.doc
Скачиваний:
1
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
1 Мб
Скачать
☆

Әйелдердің гормон жүйесі

№9 кестеде әйелдердің гормон жүйесін зерттеудің зертханалық тесттерінің тізімі көрсетілген.

№9 кесте

Зертханалық тест атаулары

Негізгі

Зерттеу әдістері

Зерттеу құралдары

Қысқаша клиникалық зертханалық мағына

Пролактин

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Гипофиздің алдыңғы бөлімінде түзіледі.Сүт безінің дамуы мен сүт бөлінуіне қатысады.Пролактиннің жоғарылауы гипофиз ісігінде,аменорея,гипоталамо-гипофизарлы бұзылыстард,біріншілік гипотиреозда ,невротикалық анорекцияда,аналық безі поликистозында,бүйрек жетіспеушілігінде,эстроген өндірілуінің жоғарылауында,пероральді контрацевтивтерді қолдануда,морфин мен резерпин қолданғанда жоғары болады.

Прогестерон

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Аналық бездің сары денесінің гормоны,барлық жүктілік кезеңдерінде міндетті түрде өзгеріп отырады.Прогестеронның төмендеуі түсік қаупі болған жағдайда,галакторея,аменорея синдромында байқалады,ал жоғарылауы туа біткен бүйрек үсті безінің гиперплазиясы,аналық безінің ісігінде байқалады..

ФСГ

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Гипофиздің алдыңғы бөлігінің гонадатропты гормоны –ерлерде сперматогенз,әйелдерде ФСГ реттейді. ФСГ жоғарылауы: біріншілік аналық безінің жетіспеушілігінде,сперматогенез дисфункциясында,Тернер синдромынд,Клайнфелтер,менопаузада,ал төмендеуі:2-лік аналық безінің жетіспеушілігінде,гипоталамустың гипофункциясында,эстроген имен ипероральді контрацевтивтерді қолданғанда.

ЛГ

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Гипофиздің алдыңғы бөлігінің гонадатропты гормоны.Әйелдерде эстроген мен прогестерон,ерлерде тестостеронды секрециялайды. ЛГ жоғарылауы:қуықасты безінің біріншілік дисфункциясы,ал төмендеуі: 2-лік қуықасты без жеткіліксіздігі,гипофиз және гипоталамус қызметінің бұзылыстар,прогестерон,эстроген қабылдауда..

Эстрадиол

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Аналық безде түзілетін әйелдердің жыныстық гормоны,ал ерлерде азда,ған мөлшерде бүйрек үсті безі қабатында түзіледі.Зерттеу өткізуге негізгі көрсеткіштер: қыз блаларда пубертатты кезеңде-жыныстық дамудың кідіруі;ал әйелдерде жұмыртқа жасушасының жеткіліксіздігі,етеккір циклінің бұзылуы,бедеулік,аналық безінің поликистозы,гипофизарлы жеткіліксіздік,ЭКО ға сұрыптау жасағанда. Әйелдерде менопаузада – гипофизарлы жеткіліксіздік,ЗГТ ға ұсыныста, менопаузалы метрораггия, аналық безі мен бүйрек үсті ісіктері,тамоксифеном еміне сұрыптау;ерлерде –ісік, азооспермия, олигоспермия, бауыр аурулары.

Тестостерон

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Ер адамдардың жыныстық гормоны.Тестостеронның жоғарылауы әйелдерде бүйрек үсті безі немесе гирсутизм белгісі болуы мүмкін.

Сексстероид байланыстырушы глобулин (СССГ)

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Тестостерон мен эстрадиол корцентрациясының нәтижесін білу үшін диагностикалық мақсатта SHBG деңгейі қолданылады.Эстроген және андроген балансын тексеру және перифериялық гормондар әсерін, SHBG өнімінің түзілуінде қолданады.

Адамның хорионотропты гонадотропині (ХГЧ)

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

бета-ХГ деңгейінің жоғарылауы ерлер және жүкті емес әйелдерде болуы-жаңа қатерлі түзілімдердің бар екендігін дәлелдейді.Ұрықтың даму ақаулығын анықтауда пренатальді диагностикада кеңінен қолданылады.Анасының қанында бос β-ХГ трофобласт жасушасының секрециясында түседі.Бос β-ХГ гормонды жүктілік кезкінде белокты А (РАРР-А) және УДЗ арқылы 90 %Даун синдромы бар жоғын анықтайды. (алғашқы 3-тримесрде)..

Дегидроэпиандростерон (ДГЭА)

+

Иммуноферментный

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

ДГЭА –бүйрекүсті безінің андрогенді гормоны,төменгі жыныс жолдларының дамуы мен қалыпты жұмыс атқаруын бақылап отырады.Андрогенитальді синдром,гирсутизм.аналық безінің поликистозы,бүйрекүсті безінің ісігінде,Штейна-Левенталя синдромында,туа біткен бүйрек үсті безінің гиперплазиясында анықталады.

Бос Тироксин (FТ4)

+

Иммуноферментный

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Биологиялық белсенді гормондар белоктарымен байланыспайды.Гипертиреозда деңгейі жоғарылайды және тироксинді емдеу кезінде,ал гипотиреозда төмендейді.

Тиреотропты гормон (ТТГ)

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Гипофиздің алдыңғы бөлігінің гормоны.Қалқанша безі гормондарының жасалауын және секрециясын стимулдайды.Қант диабеті ауруларында гипотиреоздың ерте дамуына диагностика жасайды,өйткені олардың патогенезінде аутоиммунды механизмдер маңызды роль атқарады.

Тироксин (Т4)

+

Иммуноферментный

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Қалқанша без гормоны.Тіндегі зат алмасу жылдамдығы мен қышқылдық сіңірілу процесін стимулдейді. Тироксин (Т4) деңгейінің жоғарылауы-гипертиреозда,тироксин байланыстырушы глобулиннің көбеюі кезінде(жүктілік,генетикалық)гепатит,семіздік,йодты жүктемеде. Тироксин (Т4) төмендеуі гипотиреозда байқалады

Трийодтиронин (Т3)

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Қалқанша без гормоны.Биологиялық әсері аналогты (Т4),бірақ бірнеше рет айқын. (Т3)жоғарылауы –гипертиреозда,Т3-токсикоз,йод тапшылықты зобта. Төмендеуі– гипотиреозда.Жедел ауруларда немесе дексаметазона, салицилатов.

Тиреопироксидазаға антидене – (АТТПО)

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Анти-ТПО тиреоидты антигеннің негізгі компоненті және әлсіз гликозирленген гемқұрамды белок,йод түзілуімен тиреоидты гормонның түзілуінде маңызды рөл атқарады.Жемсау және атрофиялық тиреоидиті бар немесе біріншілік тиреотоксикозы бар науқастарда антидене болады

Тиреоглобулинге қарсы антидене (АТ ТГ)

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Анти-ТГ – қалқанша без гормонының антиденесі.Олар тиреоглобулинді байланыстырады,гормондардың синтезін бұза отырып,гипотиреозға алып келеді.Деңгейінің жоғарылауы Хашимото тиреоидитінде,Грейвс және микседема ауруында,қалқанша безінің қатерлі ісігінде регионарлы метастаз анықталған жағдайда.

ТТГ рецепторына антидене

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

ТТГ рецепторы қалқанша безі жасушасының жоғарғы бөлігінде орналасқан рецептор.Осы рецепторлар арқылы өзінің биологиялық әсерін көрсетіп, Т3 және Т4 өндіреді. Хашимото тиреоидитінде,Грейвс және жедел тиреоидитте көрінеді.

Остеокальцин

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Остеобласт қызметін атқарады.Сүйек алмасуының маркері,сүйек жасушасы сүйек метаболизмінің индикаторлары болып табылады.Олар остеопорозды емдеу және бағалауда өте маңызды диагностика болып табылады..

Бета-Крос-Лабс

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Остеокласт қызметін сипаттайды.Остеопороз терапиясының сұрыптауы мен сүйек маркерінің диагностикасында қолданады.Сүйек сынуының қаупін бағалауға көмектеседі,эффективті терапияны бағалау;сүйек массасының жоғалуы;популяциялық скрингтік тест жүргізуге ,остеопороз прфилактикасы мен оларды өткізу шараларында маңызды..

Витамин Д3

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Д3 (25-ОН)адам организміндегі Д витаминінің қоры.Сүйек реабсорбциясына қатысады,сүйек түзілуі мен минерализациясыжәне ішектегі минерал алмасуына қатысады.

Паратгормон

+

Иммуноферментный

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Қалқанша маңы бездері,кальций және фосфор алмасуын реттейді.Паратгормон біріншілік гипертиреозда,эктопиялық секрециялық паратгормонда бүйректің қатерлі ісігі,бронхогенді рак.2-лік гиперпаратиреозда ,созылмалы бүйрек ауруында,Д витаминінің жеткіліксіздігінде,флюороз.Паратгормонның төмендеуі гипопаратиреозда,тиреоэктомиядан кейін,гиперкальцемияда,бүйрек жеткіліксіздігінде,саркаидозда.