- •Мазмұны
- •Қысқартулар тізімі
- •Жүрек қантамыр жүйесінің аурулары
- •Бауыр аурулары
- •Бүйрек аурулары
- •Қант диабеті
- •Асқазан – ішек жолдары аурулары
- •Артериалдық гипертония
- •Буын аурулары
- •Анемиялар
- •Әйелдердің гормон жүйесі
- •Ерлердегі гормон жүйесі
- •Урогенитальді инфекция
- •Онкологиялық аурулар
- •Бактериалды және вирусты инфекция
- •1 Сызба - Жедел бүйрек жетіспеушілігінің логикалық кестесі
- •1 Кезең – этиологиялық факторлардың бастапқы әсері
- •3 Кезең – диурездің қалыптасуы
- •4 Кезең – сауығу
- •2 Сызба - Жедел бүйрек жеткіліксіздігінің диагностикасы
- •3 Сызба –сбж фазалық өзгерістерінің зертханалық-диагностикалық көрсеткіштері
Жүрек қантамыр жүйесінің аурулары
№1 кестеде жүрек қантамыр жүйесінің ауруларының зертханалық тесттерінің тізімі көрсетілген.
№1 кесте
|
Зертханалық тест атаулары |
Негізгі |
Зерттеу әдістері |
Зерттеу құралдары |
Қысқаша клиникалық зертханалық мағына |
|
|
||||
Аспартатаминотрансфе-раза (АСТ) |
+ |
Биохимиялық |
Integra Cobas Оlympus -АU640 |
Қандағы фермент.АСТ концентрациясының жоғарлауы миокард инфаркты кезінде 5 рет 3-5 күн сақталады. |
|
Жалпы Креатинкиназа (КК) |
+ |
Биохимиялық |
Integra Cobas Оlympus -АU640 |
Қандағы ферментит,жүрек жетіспеушілігі,аритмия кезінде жоғарлауы.МИ кезінде 6-8 сағ соң жоғарлайды. Max 16-36 сағ .Қалпына келеді3-6 күн ауырғаннан бастап. |
|
Креатинкиназа МВ-фракция (КК-МВ)
|
+ |
Биохимиялық |
Integra Cobas Оlympus -АU640 |
Изофермент КК, жүрек фракциясы. 4-6 сағ соң белсендігі жоғарылайды.МИ ұстамасынан бастап, max 16-24 сағқалпына келедіекінші күн аяғында немесе 3 тәулік |
|
Лактатдегидрогеназа (ЛДГ) |
+ |
Биохимиялық |
Integra Cobas Оlympus -АU640 |
МИ ұстамасынан бастап фермент белсенділігі 8-10 сағ жоғарылайды, д мах 24-28 сағатқа дейін, ауруының 1 аптасына дейін сақталады.8-9 тәулікте қалпына келеді,екі еседен жоғары сақталады,басқа фермент белсенділігіне қарағанда. Тесттің негізгі бағалылығы аурудың белгісіз жағдайында,ЭКГ көрінісінде типтік емес МИ.Стенокардия кезінде ЛДГ белсенділігі жоғарыламайды. |
|
Калий
|
+ |
Биохимиялық |
AVL9180 Олимпус -АU640 |
Қандағы электролит. Су-тұз алмасуда калий орны маңызды орын алады.Жасуша ішінде болады.Клиникалық маңыздылығы гиперкалиемия,гипокалиемия. Калий концентрациясының төмендеуі төмен 3,5 ммоль/л – ағзаның ауыр бұзылысына әкеледі, төмен 1,5 ммоль/л диафрагма параличіне әкеледі. Концентрациясының 5,6 ммоль/л жоғарылауы жүйке бұлшықеттік және жүрек бұзылыстарына әкеледі. Концентрация 10 ммоль/лқарыншаішілік блокада қарыншаның жыпылықтауы. 13 ммоль/л жүрек тоқтайды диастолада. |
|
Натрий
|
+ |
Биохимиялық |
AVL9180 Олимпус -АU640 |
Қандағы электролит. Натрий негізгі катион жасушаішілік сұйықтықта. Клиникалық мәнділігі гипер- және гипонатриемия. 134 ммоль/л концентрацияның төмендеуі – клиникалық симптомды-комплекс, апатия көрінісі тән.жүрек айну,құсу,рефлекс бұзылысы,тахикардия,анурия,гипотензия естен тану,психозбен. 169 ммоль\л концентрациясының жоғарылауы –науқастың ауыр жағдайы. , температураның жоғарылауы,тахикардия. |
|
Магний
|
+ |
Биохимиялық |
Integra Cobas Оlympus -АU640 |
Микроэлемент,Калийден соң екіншілік жасушаішілік катион.Жоғарлауы жүрекке келетін импульстің баяулауы, блокада кезінде жүйке бұлшықет бұзылысы.Жетіспеушілігі тырысу мен делирийге алып келеді. |
|
Холестерин
|
+ |
Биохимиялық |
Integra Cobas Оlympus -АU640 |
Липидтік алмасу. Гиперхолестеринемия атеросклероз дамуының бірден- бір факторы. |
|
Tриглицерид
|
+ |
Биохимиялық |
Integra Cobas Оlympus -АU640 |
Липидтік алмасу. Глицерин эфирі және май қышқылы.Нейтралды майдың жоғарылауы қанда ЖТТЛП деңгейінің жоғарылағаны және хиломикрон гиперлипопротеинемия кезінде I, IV, V тип. |
|
Липопротеитты төмен тығыздық (LDL) |
+ |
Биохимиялық |
Integra Cobas Оlympus -АU640 |
Липидтік алмасу. Холестерол атерогенді липопротеинЛипопротеин концентрациясының жоғарылауы төмен тығыздықта «нашар холестерин»қантамырда атеросклероздың дамуы. ЖИА. |
|
Липопротеитты жоғары тығыздық (HDL) |
+ |
Биохимиялық |
Integra Cobas Оlympus -АU640 |
Липидтік алмасу. Холестерол антиатерогенді липопротеин. HDL теріс корреляция холестерин құрамына тәуелді қандағы жүрек ишемиялық ауруының таралуына байланысты болады.Тәжірибелік клиникада холестерин концентрация төмендеуі HDL жүрек ишемиялық ауруымен ауыратын науқастарда коронарлы атеросклерозға негізделген. холестерин HDL төмендеуі жедел гепатитте,бауыр цирроз және өт іркілісінде байқалады.Ал оның жоғарылауы созылмалы гепатитте,эстроген қабылдағанда.Қауіп фактор ЖИА (семіздік,темекі тарту,физикалық белсенділіктің төмендігі) HDL төмендеуі кезінде.Тұқым қуалайтын гиперальфахолестеринемияда сирек миокард инфарктымен және ишемиялық аурулармен ауырады. |
|
Тропонин Т
|
+ |
Экспресс-тест, ИФА |
Cobas H232 Elecsys 2030 |
Миокард зақымдалу маркері.Кардиоспецификалық маркер, МИ анықталған соң 4 сағ кейін анықталады. Ауыр ұстамадан соң 12 тәулікке дейін жоғарылайды. Максимальды жоғарылауы 12-14 сағат ішінде. |
|
Миоглобин |
|
Экспресс-тест |
Cobas H232 |
Миокард зақымдалу маркері. МИ концентрациясы жоғарылайды 4-6 сағат ішінде ауру басталғаннан. Қалпына келуі шамамен орташа 22 сағатта МИ кезінде. Миоглобина деңгейі қанда жоғарылаған сайын алғашқы сағатта ,ауру болжамын нашарлатады. |
|
Д-Димер
|
+ |
Экспресс-тест, гемостаз |
Cobas H232 Оlympus АU640 |
тромбоз маркері D-димер – плазмин фибринінің деградация өнімі. Тромбоз көрсеткіштері әртүрлі локализацияда ,сонымен қатар терең вена тромбозында(ТВТ)Төмен бөліктегі тромбоэмболия(ТЭӨА) веноздық тромбоэмболиз көрінісімен.Жоғары маңызды тромбоз диагнозын тестте теріс екенін анықтау. Тесттің қалыпты нәтижелеріосы науқастар антикоагулянтты терапияға мұқтаж және қайталама тексеруден өту. |
|
Жүректік белок май қышқылымен байланысқан (бБМҚ)) |
|
Биохимиялық |
Оlympus АU640 |
Глобальды биомаркер ЖКС.(бБМҚ )жоғары сезімталдық сатысы ерте интервалда 0-3және 3-6 сағатта. бБМҚ және Тропонин Т ЖКС –да науқаста жоғары сезімталдыққа әкелді,тексеруде интервал арасы 4- 12 сағат.бБМҚ жоғарылауы ЖКС соң жоғары предиктор өлімінде.Созылмалы жүрек жетіспеушілігінде стратификация қаупі бас миының жедел зақымдануының маркері және Жедел ишимиялық инсультте клиникалық ауырлығы. |
|
Аполипопротеин В (APO B)
|
|
Биохимиялық |
Integra Cobas Оlympus АU640 |
Липидтік алмасу. Апо В – белоктық компонент, төмен тығыздықты липопротеид қатысуы –қанайналымындағы зат,холестерин тасымалдануы. Апо В маркер коронарлы қантамыр атеросклерозы және жүрек қантамыр аурулары . |
|
|
Жалпы коагулограмма: Аутокоагуляциялық тест Активті парциалді тромбопластин. уақыт (АПТУ) Тромбинді уақыт Протромбинді уақыт Фибриноген Эуглобулинді фибринолиз Этанол тесті Қанұю уақыты Қанұйынды түзілу уақыты РФМК Плазминоген
|
+ +
+ + + + + + +
|
Гемостаз |
Sysmex СА1500 CoaData |
Коагулограмма –гемокоагуляция фазасының қызметтік жағдайын, қанұю факторлары жеке құрамдарын,қандағы табиғи антикоагулянтарды, сонымен қатар фибринолиз жүйесін белсенділігін сипаттайтын тесттер жиынтығы. Қанұюдың бастапқы фазасы сыртқы механизм арқылы қанға тіндік тромбопластиннің түсуімен көрінеді. Бұл механизм лаборатория жағдайында протромбинді тестпен жүреді. Қанұюдың ішкі механизмі жалпы қанұю уақытымен бағаланады да, әсіресе нақтырағы– АЧТВ немесе АПТВ арқылы, сонымен қоса аутокоагуляциялы тестпен анықталады (АКТ). Лабораторлы жағдайдағы қанұюдың соңғы сатысы тромбинді тестпен жүргізіледі. Сарысудағы ерігіш фибринмономерлі комплекстің анықталуы (РФМК) тромбинемия мен ТШҚҰ және тромбоэмболиядағы қанның қантамырішілікк ұюының диагностикасында маңызы зор. Ол үшін лабораторияда паракоагуляция тесттері – этанол, РФМК-тест қолданады. Үш негізгі коагуляциялық тест көмегімен – тромбинді, протромбинді, АПТВ немесе АКТ, қанұю жүйесінің барлық процесі жайлы толық ақпарат алуымызға мүмкіндік береді және тексеріп жатқан науқастың қайсы жүйе зақымдалғаның анықтаймыз.Бұл тестер фибриногенмен және РФМК,арнайы тестермен қосарланады. |
ХҚҚ (халықаралық қалыпты қатынас)
|
|
Гемостаз |
Sysmex СА1500 CoaData |
Халықаралық қалыпты қатынас анықтамасы науқастарды тікелей емесе антикоагулянтармен емдеуде қолданылады. Әртүрлі деңгейдегі ХҚҚ антикоагулянтарды емдеу арқылы ағзаны әртүрлі деңгейде ұстап тұрады және клиникалық жағдайға байланысты.ХҚҚ көрсеткіші жоғары болған сайын алынған гипокоагуляция мардымды, бірақ геморрагиялық асқынулармен қауіпті болып саналады. ХҚҚ анықтамасы протромбинді индекспен салыстырғанда, антикоагулянт мөлшерін тағайындауға ең тиімді және қан кету қаупін азайтады. |
|
Виллебранд факторы(ФВ)
|
|
Гемостаз |
Sysmex СА1500 CoaData |
ВФ қанұю жүйесінің VIII фактор компонентінің бірі болып саналады. ВФ–тромбоцитарлы гемостазды бақылайтын ақуыз және субэндотелиге тромбоциттер адгезиясын қамтамасыз етеді. Сарысудағы ВФ белсенділігінің төмендеуі көп жағдайда Виллибранд ауруының көптеген түрлері бар екендігін сипаттайды. Аз мөлшерде жоғарлауы жедел тробоциттерде, кейбір тромбофилияда, ТШҚҰ-синдромда байқалады. |
|
Тромбоциттер агрегациясы
|
|
Гемостаз |
Sysmex СА1500 CoaData |
Тромбоциттер агрегациясы көмегімен тромбоцитарлы гемостаз бұзылыстарын бағалауымызға болады. Аз мөлшерде тромбоциттердің адгезивті-агрегациялы қызметінің бұзылыстары қан кетудің уақытын ұзартады.Жиі Тромбоас және Плавикс дәрілерінің тиімділігін бақылау үшін қолданады. |
|
Жүйелі жегінің антикоагулянты |
|
Гемостаз |
Sysmex СА1500 CoaData |
Антифосфолипидті синдромның диагностикасы үшін қолданады (АФС) –аутоиммунды бұзылыстар тобы, сарысудағы теріс зарядты фосфолипид мембранасы- фосфатдилсеринге, кардиолипидке қанда жоғары титрлі антидене барлығымен сипатталады. Антифосфолипидті синдром жүре пайда болған тромбофилияның ең жиі кездесетін түрі болып саналады, осыған байланысты әртүрлі жерде орналасқан ерте және рецидивтеуші венозды және артериалды тромбоздарды, тромбоэмболияны, бас миының динамикалық бұзылыстарын және ишемиялық инсульттерді,мигрен синдроммен өтетін, естің бұзылысы, парездер, эпи-синдром, көру бұзылыстарын диагностикалауын қосу қажет. |
|
Жалпы қан анализі
|
+ |
Гематологиялық |
Sysmex XT2000i |
33 қанның параметрі, лейкоформула, ЭТЖ |
|
Жалпы зәр анализі
|
+ |
Жалпы клиникалық |
Urisys Микроскоп |
Зәр анализі жалпы оның құрамын зерттеуден, сонымен қатар химиялық және микроскопиялық зерттеуден тұрады. |
|
С – сандық реактивті ақуыз(СРБ)
|
|
Биохимиялық |
Integra Cobas Оlympus АU640 |
Жедел фазаның ақуызы.Қанда оның анықталуы жедел қабыну мен деструктивті өзгерістерді көрсетеді. Жасырын түрде қабыну жүргенде СРБ анықтау маңызды. СРБ оң тәтижесі бактериалді инфекцияда, инфаркт миокардта, қатерлі ісікте, нефритте, сонымен қатар жеке коллаген түрлерінде: ревматизмде, қызыл жегінде, инфекциялық спецификалық емес полиартрите анықталады. |
|
Антистрептолизин – О (АСЛ-О)
|
|
Биохимиялық Серологиялық |
Интегра Кобас
|
Антистрептолизин-О –стрептококкты ферменттерге антиденесі. Жоғары титрі 500 ЕД ревматикалық қызбаға тән. Орташа титрі 250-500 ЕД стрептококкты инфекцияға тән болуы мүмкін (баспа, скарлатин, тілме қабынуы). Теріс нәтижесі белсенді қабыну процесінің жоқ екендігін дәлелдемейді. |
|
Милық натрийуретикалық пептид (proBNP) |
+ |
Иммуноферменттік |
Elecsys 2010 |
Натрийуретикалық пептидтер жүрек бұлшықетінің жиырылу қызметінің потенциальді маркері болып саналады да, жүрек жеткіліксіздігінің диагностикасында қолдануы мүмкін. Сонымен қатар оның қандағы деңгейінің жоғарлауы гемодинамиканың үдемелі нашарлауында және жүрек тоқтауында байқалады. Клиническое значение определения концентрации Натрийуретикалық пептидтердің клиникалық маңызы тек диагностика мақсатында ғана емес СЖЖ болжау үшін, жүрек жеткіліксіздігі мен сол қарыншаның дисфункциясын скринг жүргізу мақсатында қолданады. Жүрек жеткіліксіздігінде ВНП маркерін қолдану арқылы терапия тиімділігін бағалау үшін пайдаланады. |
|
Эстрадиол
|
|
Иммуноферментті |
Elecsys 2010 Roch Access 2 Beckman |
Әйел жыны гормоны. Детородты жаста толығымен аналық безде жетіліп піседі.Менопауза салдарынан гормон жеткіліксіздігінен әйелдердегі жүрк-қантамыр жеткіліксіздігі 5 есе жиі кездеседі. |
|
Тестостерон
|
|
Иммуноферментті |
Elecsys 2010 Roch Access 2 Beckman |
Ерлердің қуықасты безінде түзіледі. Ерлерде жүрек-қантамыр жеткіліксіздігінің көбеюі тестостерон гормонының аздығы және әйел гормоны эстрогеннің жоғарлауы болып саналады.Қалыпты жағдайда еркектер тестостерон гормонын В норме мужской организм есе есе көп өндіреді.Жас келе ерлердегі андрогендер баяулайды- 30-40 жастан кейін тестостерон деңгейі жылына 1-2% төмендейді. Семіру әйел гормондарының тез жоғарлауына алып келеді. Ерлер ағзасындағы эстроген гормонының жоғарлауы қарама-қарсы әсер етеді. |
|
Тиреотропты гормон (ТТГ)
|
|
Иммуноферментті |
Elecsys 2010 Roch Access 2 Beckman |
Гипофиздің алдынғы бөлігінің гормоны.Қалқанша без гормоның стимулдайды және секрециясын түзіге қатысады. Біріншілік гипотериозда,Хашимота тиреоидитте, жеделдеу тиреоидитте деңгейі жоғарлайды.Екіншілік гипотериозда, қалқанша без аденомасында төмендейді. |
|
Дигоксин, дигитоксин концентрациясы |
|
Иммуноферментті |
Elecsys 2010 |
Жүрек жеткіліксіздігіндде тағайындайды.Жыпылықтаушы аритмияда – тізімдегі бірінші зат,ал синусты ырғақта – созылмалы жүрек жеткіліксіздігінің негізгі терапия препараты.Қандағы гликозидтер деңгейін анықтау арқылы мөлшерден тыс ішкенін немесе уланғанын анықтай аламыз. |
