Қант диабеті

Зертханалық тест атаулары

Негізгі

Зерттеу әдістері

Зерттеу құралдары

Қысқаша клиникалық зертханалық мағына

Қандағы глюкоза

+

Биохимиялық

Integra Cobas

Оlympus АU640

Көмірсу алмасуының негізгі компоненті.Физиологиялық жағдайда қандағы мөлшері көмірсуға бай тамақтан кейін,физикалық жүктемеден кейін,күшті эмоциялардан кейін көтерілуі мүмкін.Гипергликемия көптеген патологиялық жағдайларда байқалады.Қант диабетінде,жедел панкреатитте,бас миының зақымдалуы мен шайқалуында,энцефалиттте,токсикозда,ауыр тиреотоксикозда,муковисцидозда,бүйрек үсті безі және гипофиздің алдыңғы бөлігінде жоғарылаған гормональдық белсенділікте гипогликемия инсулиннің артық дозасында,ұйқы безі ауруларында,қатерлі ісіктерде,бауыр бұзылыстарында,гипотиреозда болады.

Зәрдегі глюкоза

+

Биохимиялық

Biosen

Глюкозурия қант диабетінде,тиреотоксикозда,бүйрек үсті безінің гиперплазиясында,бүйрек қызметінің бұзылуында,бас миының зақымдануы мен ісінуінде,ұйқы ,панкреатитте,бүйрек обырында,бүйреки диабетінде анықталады.

Гликемия профилі

+

Биохимиялық

Biosen

Қандағы глюкозаны тәулік ішінде 4 рет өлшеу.

Глюкозуриялық профиль

+

Биохимиялық

Biosen

Глюкозаны бір тәуліктік зәрде анықтау.Глюкозурия қант диабетінде,тиреотоксикозда,бүйрек үсті безінің гиперплазиясында,бүйрек қызметінің бұзылуында,бас миының зақымдануы мен ісігінде,панкреатитте анықталады.

Глюкозотолеранттылы

Тест

+

Биохимиялық

Biosen

Глюкозамен бір реттік қант жүктеме қант диабеті бар науқастарда гликемия қисығының біртіндеп көтерілуіне әкеледі,мұнда гипогликемия фазасы анықталмайды,қисықтың төмендеуі өте баяу жүрек,зәрде қант анықталады.

Гликозирленген гемоглобин

+

Биохимиялық

Biosen

Қант диабетінің қант диабеті деңгейін бақылауда маңызды көрсеткіш болып табылады.Қандағы глюкоза мен А гемоглобин,өзара әрекеттесуінде түзіледі және эритроциттің өмір сүру ұзақтығы (120күндей)уақыт ішінде жинақталады.Сараптаама уақытындағы қандағы қозғалыстағы эритроциттер жасына қарай әртүрлі,сондықтан глюкоза деңгейінің орташа сипаттамасына эритроциттің өмір сұру кезеңінің жартысы– 60 күн алынады.Алынған гликогемоглобин мөлшерінің нәтижесі пациенттің алдыңғы 2-3айда қанында глюкозаның деңгейі қандай болғанын көрсетеді. 1 және 2 типтегі қанта диабетті ауруларда жоғарғы көрсеткіш 1,5-3ретке жоғары болады гликирленген гемоглобиннің деңгейін 4жылда 1 рет анықтаған жеткілікті және дәрігерге глюкозаны анықтаумен қатар қантты төмендететін препараттардың мөлшері мен оңтайлы түрлерін тағайындауға өз уақытысындаиемді бақылап отыруға мүмкіндік береді.

Фруктозамин

Биохимиялық

Integra Cobas

Оlympus АU640

Фруктозамин-2-3апта аралығындағы қандағы глюкоза мөлшерін көрсететін қан сарысуының белоктары және бастылары альбумин,глюкозамен тұрақты байланыста болып,берік қосылыс фруктозамен түзейді.Қан сарысуындлағы глюкозаның концентрациясынан жоғары болған сайын,фруктозамин көп түзіледі.Қандағы бұл қосылыстың өмір сүруі орташа 28күн болады.Сондықтанфруктозамин концентрациясын анықтау алдындағы соңғы 2-3 аптадағы қан сарысуындағы глюкозаның орташа концентрациясын көрсетеді.Фруктозаминді анықтау гликозирленген гемоглобинді анықтағанда дұрыс емес нәтиже шыққанда жүргізіледі:гемолиз,қан жеткіліксіздігі анемиясы.

Холестерин

+

Биохимиялық

Integra Cobas

Оlympus АU640

Қан липидтері.Холестерин мөлшері ағзадағы липид алмасуының патологиясын көрсетеді,30-39және 40тан асқан адамдарда ХС мөлшері, сәйкесінше 6,21 және 6,72 ммоль/л коронарлы атеросклероздың дамуының қаупі жоғары.Жасы 20-29 дан жоғары адамдарда 5,17 ммоль/л.

Триглицериды

+

Биохимия

лық

Integra Cobas

Оlympus АU640

Липидтік алмасу.Глицерин мен май қышқылдарының эфирлері қандағы нейтрал майлардың концентрациясының жоғарылауы ЛПОНП және хиломикрондардың I, IV, V типтеріндегі деңгейінің көтерілгенін көрсетеді.

Төмен тығыздықты Липопротеид (LDL)

+

Биохимия

лық

Integra Cobas

Оlympus АU640

Липидтік алмасу. Атерогенді липопротеидтердің холестеролі.Төменгі тығыздықтағы липопротеидтердің қантамырларда атероскелоз дамуында концентрациясының көбеюінде,ЖИА болады.

Жоғары тығыздықтағы Липопротеиды (HDL)

+

Биохимия

лық

Integra Cobas

Оlympus АU640

Қандағы холестерин HDL мен ЖИА таралу жиілігі арасындатеріс корреляциясының тәуелділігі бар екендігі анықталған.Клиникалық практикада коронарлық атеросклероздан жүрек гликемиясы бар науқастарда HDL дың концентрациясы төмендегені анықталған.Осымен қатар,холестерин HDL дың мөлшерінің төмендеуі жедел гепатитте,бауыр циррозында,созылмалы сары ауруда байқалады.Оның деңгейінің көтерілуі созылмалы гепатитте,эстрогендерді қабылдағанда байқалады.ЖИА әрбір қауіп факторы(семіздік.темекі шегу,физикалық белсенділіктің жетіспеушілігі) HDL дің көрсеткіштерінің төмендлеуіне байланысты.Тұқым қуалайтын гиперальфахолестеринемиямен ауыратын адамдарда басқаларына қарағанда ЖИА мен инфаркт ауруы сирек кездеседі.

Микроальбумин

+

Биохимиялық

Integra Cobas

Оlympus АU640

Микроальбуминурияны қант диабетінің ауыр түрдегі жүруінің объективті клиникалық-лабораториялық белгісі ретінде бүйрек жетіспеушілігі диабеттік нефропатия ауруының алдыңғы кезеңі ретінде және оған қосымша жүрек қан тамырлар жүйесінің патологиясы ретінде бағалауға болады.

Креатинин

+

Биохимия

лық

Integra Cobas

Оlympus АU640

Азотқұрамды қосылыс,креатинфосфаттың түрленген өнімі.Шумақты түрде ғана бөлінеді,бүйрек каналында реарбсорбцияға түспейді.Креатинемия кез келген аурудан болған бүйрек қызметінің бұзылуының созылмалы және жедел түрімен ауыратын адамдарда анықталады.Бірақ,осы уақытта зәр шығару жолы бітелгенде,ауыр диабетте,гипертиреозда,акромегалияда,бауыр бұзылыстарында,бүйрек үсті қызметінің төмендеуі кезінде байқалады.

Несеп нәрі

+

Биохимиялық

Integra Cobas

Оlympus АU640

Белок алмасуының соңғы басты өнімі,бауырда синтезделеді.Анурияда,бүйрек жетімсіздігінде,жүрек жетіспеушілігінің ауыр түрінде,диабеттік комада,гипопаратирезда,шокта,белоктың шұғыл ыдырауында байқалады.

Билирубин

+

Биохимиялық

Integra Cobas

Оlympus АU640

Билирубин - сары-қызыл пигмент,гемоглобин,миоглобин, цитохром ыдырағанда ретикулиоэндотелиалды жүйеде түзіледі.Пигменттік алмасудың бұзылуының субъективтік белгілерінің бірі-билирубиннің қандағы мөлшері 27-34 мкмоль/л және одан да жоғары болғанда сарғыштанудың күшеюі.2.Бауыр клеткаларының қызметінің бұзылуы(паренхимотозды сарғаю);3.Өттің жүрмей қалуы( обтурациялық,өттің іркілуі).

Реберг сынамасы

+

Биохимииялық

Integra Cobas

Оlympus АU640

Шумақтық фильтрация мен түтікшелік реабсорбцияны бағалауға пайдаланылады.Несеппен қандағы диурез бен креатинниннің концентрациясының минуттық мөлшерін анықтауға негізделеді.Қалыпты шумақтық фильтрация 80-120 мл/мин қа тең,реабсорбция 97-99 %. Зәрде 4, 12,немесе 24 сағ ішінде алынады.Зерттеу ортасында қан алынады.

Калий

+

Биохимиялық

AVL 9180

Қан эритроциттері.Калий клетка ішінде су мен тұз алмасуында рөлі өте зор.Гиперкалиемия,гипокалиемиялардың клиникалық маңызы үлкен.Калийдің концентрациясының 3,5 ммоль/л –ден төмендеуі диафрагманың салдануына әкеледі.Концентрацияның 5,6 ммоль/л ден көбеюі жүйке бұлшықет және жүрек жұмысы бұзылыстарын шақырады.10 ммоль/л концентрацияда қарыншаішілік блокада қарыншалардың жыбырымен жүреді.13ммоль/л диастолада жүрек қызметін жоғалтады.

Натрий

+

Биохимиялық

AVL 9180

Қан электролиттері.Клетка сырты сұйықтығының негізгі катионы.Гипер және гипонатриемияның клиникалық маңызы бар.Концентрацияның 134 ммоль/л –ден төмендеуі апатияның,тәбеттің жоғалуының,жүрек айну,құсу,рефлекстердің бұзылуының, тиахикардия,анурияның пайда болуының,естиен тану гипотензиясының,психоздың клиникалық симптомокомплекстердің тууының алғашықы белгілерң болады. 169 ммоль\л –ден жоғары концентрацияда аурудың жалпы жағдайы нашарлайды,дене қызуы көтеріліп,тахикардия білінеді..

Белок фракциясы

+

Биохимиялық

MiniCap Sebia

Қан белоктарының электрофорезінде 5негізгі фракция бөлінеді – альбумины; глобулины альфа1, альфа 2, бета, гамма. Альбумин – сусыздандырылғандағы концентрацияның көбеюі–альбуминнің ыдырауы мен көп мөлшерде жоғалуында,төмендеген синтезде. Альфа-2 глобулин –нефриттік синдромда,қабынуда жаңа өскіндерде,некроздарда,паразиттік ауруларда көбейеді.Вета-2 глобулины –гиперлипопротеинемияда,эстрогенн қабылдауда,темір тапшылығы анемиясында көбейеді,төмендеуі-қабынудасозылмалы гепатит және бауыр циррозында,саркаидозда,туберкулезде,аутоиммундық ауруларда,Вальденстрем макроглобулинемияда

Лактат

Биохимиялық

Biosen

Сүт қышқылы гликолиздің соңғы өнімі болып табылады.Бұлшық еттерде едәуір мөлшері түзіліп,қан ағысымен бауырға өтеді.Мөлшері қан кетумен байланысты гипоксия жағдайында,ауыр анемияда,жүрек жеткіліксіздігінің өткір тұрақты түрінде, коллапста,қант диабетінде және т.б.көбейеді.

Зәрдегі ацетон и кетондық денелер

+

Биохимиялық

Зәрдегі көмірсулар алмасуы өнімдерін анықтау.Зәрдегі кетондық денелер ауыр түрде өтетін қант диабетінде жиі анықталады.Акромегалияменн ауыратын аурулардың зәрінде,субарахноидалды қан кетулерде,ми зақымдануында,ашыққанда,ОЖЖ қозуында байқалады.

ИФА С-пептид

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

С-пептид-бұл проинсулин молекуласының фрагменті,ыдырау нәтижесінде инсулин түзіледі.С-пептид пен инсулин эквималярлы мөлшерде бөлінеді,сондықтан С-пептидтің деңгейін анықтау инсулин секрециясын бағалауға мүмкіндік береді.Қандағы С-пептидтің концентрациясын анықтау қант диабетімен ауыратын адамдардың бета-клеткаларыныңқалдық синтездеуші қызметін синтездеуші қызметін сипаттауға мүмкіндік береді.Диабеттің 1 және 2 типтерінен дифференциалды диагностикасына және қант диабетінің жүруін болжауға;инсулинге тәуелсіз қант диабетінде (ИЗСД 2 тип). С-пептидтен мөлшерінің көбеюі.Азаюы инсулинге тәуелді қант диабетінде;

ИФА Инсулин

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Ұйқыбезі гормоны проинсулиннен Лангергас аралшаларының бета-клеткаларында проинсулиннен синтезделеді.Көмірсулар мен липидтер алмасуының реттегіші.Жасөспірімдердің қант диабетінде,диабеттік комада азаяды..

Тиреотропты гормон (ТТГ)

+

Иммуноферментті

Elecsys 2010 Roch

Access 2 Beckman

Гипофиздің алдыңғы бөлігінің гормоны.Қалқанша безі гормондарының жасалауын және секрециясын стимулдайды.Қант диабеті ауруларында гипотиреоздың ерте дамуына диагностика жасайды,өйткені олардың патогенезінде аутоиммунды механизмдер маңызды роль атқарады.

Жалпы қан анализі

+

Гематологиялық

Sysmex XT2000i

Қанның 33 параметрі, лейкоформула, ЭТЖ

Жалпы зәр анализі

+

Жалпы клиникалық

Urisys

Микроскоп

Зәр талдауы оның жалпы қасиетін зерттеуден,сонымен қатар химиялық және микроскопиялық зерттеулер жүргізуден тұрады.