Зертханалық жұмыс №7. Өткізгіштің меншікті кедергісін анықтау.

Жұмыстың мақсаты:Өткізгіштің меншікті кедергісін анықтауды үйрену.

Теория:Өткізгіштің ең негізгі сипаттамасы электрлі меншікті кедергі, ол Р -өткізгіштің бірлік ұзындығы және көлденең қимасының бірлік ауданымен анықталатын физикалык шама. Бір өткізгіштің цилиндрлік өткізгіш R кедергісімен,

Ɩ ұзындығымен, S көлденен қима ауданына тәуелді ρ=R*S/l. халықаралық өлшемдер бірлігінде [Ом*м] болады.

Жұмыс істеу тәртібі:

1. Схема бойынша тізбекті жинау.

2. Реостат ползуногының 3 рет жағдайын өзгертіп, өлшемдерін алу.

3. Тоқ көзіне косылған реостаттың әр жағдайы үшін орам сандарын өлшеу.

4. Реостат негізінің диаметрін өлшеу.

5. Өткізгіштің келдеңен қима ауданың есептеу.

6. Алынған және есептелген сан мәндерін кестеге жазу.

7. Тәжірибенің салыстырмалы қателігін есептеу.

8. Қорытынды.

№	І[А]	U[B]	R[Oм]	d[мм]	D[m]	Ɩ [м]	N	ρ[Ом*м]	ρк[Ом*м]	δ%
11
22
33

R= ;

S=

l =πDN

ρ=R*S/ l

δ%=ρ_кесте- ρ₁/ ρ_кесте*100%

Зертханалық жұмыс №8. Өткізгіштерді параллель және тізбектей қосу.

Жұмыс мақсаты:Өткізгіштердің параллель және тізбектей косылыстарын косьш үйрену. Түракты тоқ заңдарының әділетті екеніне көз жеткізу.

Теория:Электр энергиясы тоқ көзінен тұтынушы құрылғыларға - электр шамына, электрлік двигательге, радиокабылдағышка және т.о. өткізгіш сымдар аркылы ғана жеткізіледі. Өткізгіштерді қосудың барынша қарапайым және жиі кездесетін түрлері - тізбектей және параллель қосулар.

Резисторлар — электр және радиотехникада, автоматика мен электроникада жиі пайдаланылатын элементтер («Резисторлар» латынның resistor — қарсыласамын деген сөзінен алынган).

Реостаттар- кедергісін реттеугс болатын аспаптар. Оларды тізбектегі ток күшін реттеу кажет болғанда пайдаланылады.

Құрал-жабдыктар:

Ток көзі, реостат, амперметр, вольтметр, кілт, жалғайтын сымдар.

Жұмыс істеу тәртібі:

1. Электр тізбекті схема бойынша жинау.

2. Амперметр мен вольтметрдің үш тэжірибе үшін әр қосылыстардың көрсеткішін ашу.

3. Есептеу.

4. Алынған сан мэндерін кестеге жазу.

5. Қорытынды.

6. Ом заңын және тұрақты тоқ заңдарын жатқа білу.

I [A]	U1[B]	U2[B]	U3[B]	U[B]	R1[Om]	R2[Om]	R3[Om]	R[Om]

Есептеуге арналған теңдеулер:

Тізбектей қосылыстағы ток күшін формула бойынша есептеу:

1) I=I=I=I

2) U=U₁+U₂+…+U_n

3) R=R₁+R₁+…+R_n

U[B]	I,[A]	I1[A]	І2[А]	I3[A]	R1[Oм]	R2[Om]	R3[Om]	R[Om]

Есептеуге арналған теңдеулер:

Паралель қосылыстағы ток күшін формула бойынша есептеу:

1) U=U₁+U₂+…+U_n

2)I=I₁+I₂+…+I_n

3)1/R=1/R₁=1/R₂=…+1/R_n