10. Бизнес-жоспарды құру тәртібі және әдістемесі

Жоспарлау - бұл фирманың кірісін көбейту және оны дамыту мақсатында болашаққа жасалынатын әр түрлі әрекеттер мен шараларды өңдеу процесі. Жоспарлау ғылымның зерттеу объектісі болып фирманың барлық факторларын есепке алғандағы мүмкін болатын болашақтағы жағдайы.

Жоспарлау әдістемелері:

1. Статистикалық

2. Логикалық

3. Болжау

Жоспарлаудың негізгі міндеттері:

1. Фирма кірісін арттыру

2. Сапалы өнім шығару

3. Қоршаған ортаны экологиялық жағынан қорғауды қамтамасыз ету

4. Еңбек ұжымының жағдайын жасау

Бизнес-жоспардың принциптері:

1. Бизнес-жоспарды ойлаған істі іске асыратын басшының өзі дербес қатынасуы керек. Барлық шетелдік банкілер, инвесторлық фирмалар, венчурлық капиталистер, егер жоспар шеттен келген кеңесшілер даярлап, басшасы қол қойған болса ондай жоспарға қаражат бөлмейді. Оны қалай біледі десек жеке әңгімеде анықтайды, жоспардың цифрларына дәлелдеме талап етеді.

2. Бірақ ол шеттен кеңесші алуға болмайды деген сөз емес. Әрбер салалардан мамандарды алу керек. Егер күрделі жоспар болған жағдайда , онда тек жоспар жан-жақты дәлелді болады. Бұл жағдайда кәсіпкер-орындаушы өзінің жан-жақты даярлығын арттырады, себебі барлық істің егжей-тегжейін біледі.

Бизнес-жоспардың нысандары

Бизнес-жоспардың маңызы, құрылымы регламенттелмейді (қатаң, белгілеу), дегенмен көпшілік жағдайда практикада мына бөлімдерден тұрады:

1. резюме (жоспардың қорытынды түіні);

2. тұтынушыға ұсынылатын өнімдер, тауарлар және қызметтер сипаттамасы;

3. өнім өткізу нарығын бағалау;

4. бәсекелестік;

5. маркетингтік стратегия;

6. өндіріс жоспары;

7. ұйымдастыру жоспары;

8. әділеттілік жоспары;

9. тәуекел мен қауіпсіздендіруді бағалау;

10. қаржылық жоспар.

11. Бизнес-жоспар: мәні және мазмұны

Кәсіпкерлік жобаны жүзеге асыру жоспары.

Бизнес жоспардың негізгі қызметі шеттен алынатын қаржы көздерін бизнеске тарту, инвестиция яғни қарызға алынатын қаржы, несие, инвесторлардың қаржысын тарту үшін әзірленеді. Сонымен қатар бизнес жоспар фирманың шаруашылық іс-әрекетін жоспарлау яғни қадағалау үшін қажет. Жоғарыда аталған бизнес-жоспардың екі түрі құрылымы және мазмұны бойынша айырмалары бар. Бизнес-жоспар бизнес операцияларды жүзеге асырудың жоспары, онда фирманың іс-әрекеті, фирма және оның шығындары туралы мәліметтер, өндірісі және сату немесе жеткізіп беру рыногы, маркетнигі, мәліметтерді ұйымдастыру және олардың тиімділігі ақпараттар жинақталады.

Бизне жоспардың мақсаты – қысқа және ұзақ мерзімдік фирманың шаруашылық іс — әрекетін рыноктың талабына және қажетті ресурстарды алу мүмкіндігіне сәйкестендіріп жоспарлау. Бизнес – жоспардың міндеттері:

• фирманың ұзақ мерзімділік және қысқа мерзімділік мақсаттарын және оған қол жеткізу тактикасы мен стратегиясын айқындау.

• фирманың іс — әрекетінің нақты бағыттарын, мақсатты рыноктарын және фирманың сол рыноктағы орнын анықтау.

• фирманың тұтынушыларға ұсынатын тауарлар мен қызметтерінің сапалық көрсеткіштерін, ассортиментін таңдау.

• өндірістік және өндіріс емес шығындарды бағалау.

• рынокты зерттеу бойынша маркетингтік іс – шаралардың құрамын, сатуға қызықтыруды анықтау және баға белгілеу.

Фирманың қаржылық жағдайын және қолда бар қаржылық емес материалдардың ресурстары мен алға қойған мақсаттарға қол жеткізу мүмкіндігін бағалау.

Бизнес – жоспар мына финкцияларды атқарады:

— кәсіпкердің өз іс — әрекетінің белгілі мерзімдегі нақты нәтижелерін бағалау үшін пайдаланатын құралы.

— бизнесті жүргізу концепциясын әзірлеу және болжамды мақсаттарды анықтау үшін қолданады.

— қаржылық ресурстар алу құралы болып табылады.

— кәсіпорынның стратегиясын жүзеге асыру құралы.

Бизнес – жоспардың түрлері.

Рыноктағы қалыптасқан жағдайға және мақсаттарына байланысты бизнес – жоспардың әр түрі болады.

• бизнестің бағыты: өнім, жұмыс, қызметтер және техникалық шешімдер.

• Тұтас кәсіпорын бойынша: жаңа немесе жұмыс істеп тұрған.

Бизнес – жоспар кәсіпорынды дамыту және қаржылық жағдайын жақсартуға бағытталуы мүмкін. Кәсіпорынның кейбір бөлімдері сондай – ақ тұтас қарастырылуы керек. Бизнес жоспарды түзу және әзірлеу әдісі.

Бизнес – жоспарды әзірлеуде мынадай талаптар есепке алынуы қажет.

Бизнес – жоспардың  құрылымының  манызы бар, едәуір күрделі құжат. Бизнес – жоспардың бөлімдерді кәсіпорын іс — әрекетін жан – жақты қамтуы қажет. Халықаралық әдіс талабы бойынша бизнес-жоспарда мына көрсеткіштер және кіріс ақпарат түрлері болуы керек:

1)инвестициялық шығындар;

2)өндіріс бағдарламасы және жеткізіп беру, сату;

3)жұмысшылардың орташа саны;

4)жалпы шығармаларын көлемге ағымдағы шығындар.

• материалдық шығындар;

• еңбекке ақы төлеу және әлеуметтік қажеттіліктерге аудармалер;

• жабдықтарды көлік құралдарын жолдау және қызмет көрсету;

• әкімшілік үстеме шығындап;

• өнімді өткізу шығындары.

5)жалпы шығындардың құрылымы және өнімдер түрі бойынша бөлінуі;

6)айналма капиталға қажеттілігі

7)қаржыландыру көздері  — акционерлік капитал, несие б. б.